Najdluzszy czas trwania patentu do dnia 20 wrzesnia 1964 r.Wynalazek wedlug patentu nr 33 821 dotyczy sposobu i urzadzenia do rozrzadu dwusuwowych silników spalinowych wtryskowych, pracujacych w duzym zakresie liczby obrotów i obciazenia, np. silników pojazdów mechanicznych, zaopatrzo¬ nych w bezposrednio napedzana od silnika dmu¬ chawe przedmuchowa i zasilajaca oraz umiesz¬ czony pomiedzy cylindrem roboczym a przewo¬ dem wylotowym zawór odchylny, równiez nape¬ dzany od silnika przez wlaczenie urzadzenia, umozliwiajacego przesuwanie momentu zamknie¬ cia.Przy takich dwusuwowych silnikach znane jest regulowanie momentu zamkniecia zaworu od- chylnego z jednej strony w zaleznosci od liczby obrotów silnika, z drugiej strony równiez od ilo¬ sci wtryskiwanego do silnika paliwa, tak ze przy malejacej liczbie obrotów silnika, zamkniecie nastepuje wczesniej, natomiast przy malejacej ilosci paliwa — pózniej. Do regulacji w zalez¬ nosci od liczby obrotów silnika, uzyty byc moze regulator odsrodkowy lub ilosc powietrza, do¬ starczanego przez dmuchawe, lub tez inna wiel¬ kosc zmienna, zalezna od liczby obrotów silnika.Znane z patentu nr 33 821 uproszczenie wyko¬ nania urzadzenia rozrzadczego, potrzebnego do urzeczywistnienia tego przebiegu regulacji, zo¬ staje wedlug wynalazku osiagniete dzieki temu, ze wyregulowanie momentu zamkniecia zaworu odchylnego odbywa se w zaleznosci od spadku cisnienia, wytworzonego w dyszy, przez która przeplywa przynajmniej czesc powietrza prze-dmuchowego i zasilajacego, przy czym ten spa¬ dek cisnienia spowodowana jest przez zmiane przynajmniej czesci przekroju dla powietrza, w zaleznosci od ilosci wtryskiwanego do silnika paliwa tak, ze przy zmniejszajacej sie ilosci wtryskiwanego paliwa, spadek cisnienia zwie¬ ksza sie przez zmniejszenie przekroju takze pifzy stalej ilosci powietrza.Korzystnie dziala wytworzony w dyszy spadek cisnienia na obciazona sprezyna membrane, któ¬ ra jest polaczona z urzadzeniem regulacyjnym, dokonywujacym zmiany; momentu zamkniecia zaworu tak, ze przy malejacym spadku cisnienia (zmniejszajaca sie ilosc powietrza i liczba obro¬ tów, oraz zwiekszajaca sie, ilosc' wtryskiwanego paliwa) moment zamkniecia zaworu odchylnego nastepuje wczesniej.^Stosowany w urzadzeniu rozrzadczym spadek cisnienia, w przypadku przeplywu pelnej ilosci powietrza, moze byc otrzymany w dyszy, której najwezszy przekrój jest regulowany w zaleznosci dd^ilttsci wtryskiwanego paliwa przez osadzona w dyszy przesuwnie iglice (najlepiej o ksztalcie oplywowym) w taki sposób, ze przy malejacej ilosci wtryskiwanego paliwa, przekrój dyszy zo¬ staje zmniejszany.Spadek cisnienia moze byc równiez osiagniety w dyszy o przekroju stalym, przez która prze¬ plywa tylko czesc powietrza przedmuchowego i zasilajacego, przy czym pozostala czesc powie* trza plynie przewodem bocznym, którego prze¬ krój jest regulowany w zaleznosci od ilosci wtryskiwanego paliwa tak, ze przy malejacej ilosci wtryskiwanego paliwa, przekrój przeplywu zostaje zmniejszony.Dysza, przez która przeplywa przynajmniej czesc powietrza przedmuchowego i zasilajacego, moze byc umieszczona wraz z ewentualnym przewodem bocznym, badz po stronie ssania, badz tez po stronie tloczenia dmuchawy, nape¬ dzanej silnikiem.. Osiagniety w dyszy spadek cisnienia przez wchlonieta przez silnik ilosc powietrza, tj. zalez¬ nie od liczby obrotów silnika i w zaleznosci od ilosci wtryskiwanego paliwa moze byc uzyty, poza sterowaniem momentu zamkniecia zaworu odchylnego, równiez do regulacji liczby obrotów silnika. W tym celu, osiagniety w dyszy spadek cisnienia moze byc uzyty do oddzialywania nie tylko na drazek urzadzenia nastawnego, do re¬ gulowania momentu zamkniecia przez zawór od- chylny, lecz takze jeszcze na obciazona sprezyne membrane, polaczona pretem, przestawiajacym ilosc paliwa pompki wtryskowej tak, ze przy wzrastajacym spadku cisnienia ilosc wtryskiwa¬ nego paliwa zostaje zmniejszona po pokonaniu dzialajacego na membrane nacisku sprezyny.Przy takim ukladzie, mozna za pomoca drazka nastawnego, np. pedalu przyspieszacza) wply¬ wajacego na moc silnika, oddzialywac bezposre¬ dnio na zawór odchylny, zmieniajacy przekrój przeplywu powietrza tak, ze przy nastawieniu silnika na wieksza moc, przekrój przeplywu zo¬ staje zwiekszony.Na rysunku przedstawiono rózne przyklady wykonania urzadzenia rozrzadu wedlug wyna¬ lazku, przy czym fig. 1 przedstawia schematycz¬ ny przekrój dwusuwowego silnika spalinowego wtryskowego — z jednej strony z przestawie¬ niem momentu zamkniecia zaworu odchylnego w przewodzie wylotowym, w zaleznosci od spad¬ ku cisnienia wytworzonego w przeplywowej dy¬ szy przez powietrze przedmuchowe i zasilajace, tj. w zaleznosci od liczby obrotów silnika, z dru¬ giej natomiast strony w zaleznosci od ilosci wtryskiwanego do silnika paliwa, tj; o# Obciag zenia silnika; fig. 2 — wykres spadku cisnienia, uzytego do regulacji, w zaleznosci od liczby obro¬ tów przy róznych obciazeniach; fig. 3 — przed¬ stawiony schematycznie przekrój czesci urzadze¬ nia na fig. 1 w innej postaci wykonania; fig. 4 - schematycznie przekrój czesci urzadzenia wedlug fig. 3 w odmiennym wykonaniu, w którym wy¬ tworzony w dyszy przeplywowej spadek cisnie¬ nia wyzyskany jest nie tylko\do zmiany momen¬ tu zamkniecia zaworu odchylnego w przewodzie wylotowym, lecz takze i do oddzialywania na pret, regulujacy ilosc doprowadzonego paliwa za pomoca pompki wtryskowej.Wedlug fig. 1 tlok 2 cylindra roboczego 1 wy¬ konuje ruch w góre i na dól w znany sposób, przenoszac swa prace przez korbowód 3 na wal korbowy 4. Tlok 2 rozrzadza w cylindrze robo¬ czym 1 zarówno szczeliny wlotowe 5, jak i szcze¬ liny wydechowe, 6. Azeby móc zatrzymac w cy¬ lindrze wieksze napelnienie powietrzem, posiada on przewód wylotowy 7 za szczelinami wyloto¬ wymi 6. Przewód ten jest zaopatrzony w nape¬ dzany silnkiem czlon zamykajacy, np. w postaci zaworu odchylnego 8. Zawór ten napedzany jest walem korbowym 4 przez zebate kola czolowe 9, 20, kola zebate stozkowe 11, 12% wal 13, tulejke 14, walek 15 i kola stozkowe 16, 17. Moment zamkniecia zaworu 8 jest przy tym tak ustalony, aby zostal zamkniety przed tym, nim tlok robo¬ czy 2 przysloni szczeliny wlotowe 5 przy swym suwie do góry. Wskutek tego powietrze, doply¬ wajace do.cylindra przez szczeliny; wlotowejjPod cisnieniem przedmuchowym i ;^^toCPfl^L' mo^e^byc, wjtim, ^taymar^ Powlelpi^^ar,™^ - 2 -czane jest przez napedzana silnikiem dmuchawe 1^ fcasysajaca je przez dysza 19 i tloczaca przez przewód 30 do cylindra przez szczeliny wloto¬ we 5.Wspólosiowo do dyszy 19 osadzona jest prze¬ suwnie iglica 21 o ksztalcie stozkowym, wsuwa¬ na do dyszy 13 w celu zmniejszenia jej prze¬ kroju.Przesuwanie iglicy 21 uzyskuje sie za pomoca dzwigni katowej 2$, drazka 24 i dzwigni 27, zmontowanej na pompce wtryskowej 28 do zmia¬ ny ilosci wtryskiwanego paliwa; pompka 28 jest napedzana drazkiem 23 i pedalem 22 przyspie¬ szacza. Sprezyna 26 dazy do utrzymywania dzwi¬ gni 27 i wtryskowej pompki 28 w polozeniu „bie¬ gu luzem" oraz do utrzymywania mozliwie naj¬ mniejszego przekroju dyszy 19 przez wsuwanie do niej iglicy 21.Wytworzone w dyszy 19 cisnienie P/ dziala przez przewód laczacy 29 na jedna strone obcia¬ zonej sprezyna membrany 3l9 umieszczonej w o- slonie 30 i dzielacej oslone te na dwie komory.Po drugiej stronie membrany dziala zewnetrzne cisnienie atmosferyczne, Pa. Membrana jestprze¬ to wystawiona na dzialanie róznicy cisnienia Pa — Pt). Ruchy membrany przenoszone sa za pomoca drazka 32 i dzwigni katowej 33 na prze- suwalna tulejke 14.Moment zamkniecia zaworu odchylnego 8 na¬ stawia sie zaleznie od spadku cisnienia Pó— P/ i od ilosci wtryskiwanego do silnika paliwa, przy malejacej wiec liczbie obrotów silnika zamknie¬ cie wylotu nastepuje wczesniej, przy malejacej natomiast ilosci wtryskiwanego paliwa pózniej, wal 13 posiada wieloklinowy koniec, a walek 15 zaopatrzony jest w stromy gwint. Obydwa walki polaczone sa za pomoca przesuwnej tulejki 14.Gdy tulejka ta zostaje przesunieta do góry, za¬ wór 8 zamyka sie wczesniej, gdy natomiast tu¬ lejka przesunie sie na dól, zzwór 8 zamyka sie pózniej.Wykres na fig. 2 przedstawia zaleznosc pomie¬ dzy liczba n obrotów silnika, a osiaganym w dy¬ szy 19 upadkiem cisnienia Pa —¦ P/ dla róznych polozen iglicy 21, zatem dla róznych nastawio¬ nych ikisci wtryskiwanego paliwa pompki wtrys¬ kowej 28, czyli dla róznych obciazen Md silnika.Pomiedzy spadkiem cisnienia (P9 — PD) a liczba obrotów 77 silnika, zachodzi nastepna zaleznosc .fP.— Pj =?!*•*% gdzie K jest wielkoscia stala, zalezna od poloze¬ nia iglicy 21, a za tym i od ilosci wtryskiwanego paliwa.Przy wykonaniu odmiany urzadzenia we¬ dlug fig. 3 przekrój przeplywowy dla powietrza przedmuchowego i zasilajacego rozdzielony jest na dysze 35 o starym przekroju przeplywowym, w której otrzymuje sie spadek cisnienia PQ—PD i dysze 36 z zaworem odchylnym 37. Zawór 37 polaczony jest za pomoca dzwigni 38 i preta 24 z drazkiem 27 pompki wtryskowe] 28.Inna odmiana urzadzenia na fig. 4 posiada przekrój przeplywowy dla powietrza przedmu- chowego i zasilajacego, podobny jak w przykla¬ dzie wykonania, uwidocznionym na fig. 3, czyli podzielony jest pomiedzy dysze 35 o stalym prze¬ kroju przeplywowym, w której otrzymuje sie spadek cisnienia (Pa — PD) i dysze 36 z zaworem odchylnym 37. Zawór ten jest uruchamiany bez¬ posrednio pedalem 40 przyspieszacza za posred¬ nictwem dzwigni 38 i drazka 39. W przykladzie urzadzenia, uwidocznionego na fig. 4, otrzymane w dyszy 35 cisnienie Pjy, dziala nie tylko przez przewód 29, na jedna strone membrany, regulu¬ jacego moment zamkniecia zaworu odchylnego 8, lecz takze przez przewód 41 na jedna strone znajdujacej sie w oslonie 42 membrany 43.Ta strona membrany 43 jest poza tym obcia¬ zona sprezyna 44; na druga strone membrany dziala cisnienie P0 — powietrza zewnetrznego.W ten sposób membrana znajduje sie z jednaj strony pod dzialaniem róznicy cisnien P oraz z drugiej strony pod dzialaniem nacisku napietej sprezyny 44. Membrana 43 polaczona jest za pomoca preta 45 z ramieniem 27, regu¬ lujacym ilosc wtryskiwanego paliwa pompki wtryskowej 28.Gdy wywolane spadkiem cisnienia (Pa—Pd) dzialanie sily jest mniejsze od nacisku napietej sprezyny 44, membrana zostaje docisnieta do na¬ stawnego zderzaka 46. Nastawienie zderzaka 46 ustala najwieksza ilosc wtryskiwanego paliwa.Przy wzrastajacej liczbie obrotów silnika, róz¬ nica cisnien (Pa— P^ dla okreslonego polozenia zaworu odchylnego 37 zwieksza sie w stosunku kwadratowym. Gdy sila, wywolana róznica cis-' nien (P9 — PD) na membrane, przekroczy nacisk napietej sprezyny 44, membrana 43 posunie sie w prawo i przez obracanie w prawo ramienia 27 bedzie zmniejszac ilosc wtryskiwanego paliwa tak dlugo, az nastapi równowaga pomiedzy dzia¬ laniem sprezyny, a sila wywolana róznica cis¬ nien (Pa — Pi)) na membrane 43. Po pewnym wzroscie liczby obrotów, ilosc wtryskiwanego paliwa zostaje zmniejszona do wartosci mini¬ malnej, zuzywanej przez silnik przy „biegu Ju¬ zem". W zaleznosci od nastawienia zaworu 37, ruruchamianego pedalem 40 przyspieszacza, na- stapi- wyregulowanie przy mniejszej lub wieki- szej ficzbie obrotów silnika, poniewaz polozenie pedalu przyspieszacza ustala liczbe obrotów sil¬ nika. Wytworzony w dyszy 35 spadek cisnienia moze byc zatem uzyty równiez do regulacji licz¬ by obrotów.W uwidocznionych przykladach dysza, przez która przeplywa co najmniej czesc powietrza przedrhuchowegb i zasilajacego, moze byc umie¬ szczona wraz z ewentualnym kanalem bocznym nie tylko po stronie ssania, lecz takze po stronie tloczenia dmuchawy, napedzanej silnikiem. PL