Jednym z najbardziej rozpowszechnionych ty¬ pów kotlów parowych sa kotly wodnorurkowe.Komory wodne tych kotlów posiadaja liczne otwory, z reguly owalne, sluzace do wymiany rur, zwanych oplomkami. Sa one zamykane od srodka grzybkami, dociaganymi sruba, umiesz¬ czona w jarzmie, opierajacym sie na zewnatrz komory. Warunkiem dokladnego uszczelnienia otworów komory jest dokladna obróbka po¬ wierzchni, zarówno grzybków jak i otworów ko¬ mór, miedzy którymi wlozona jest uszczelka.W razie znieksztalcenia tych powierzchni, badz powstawania na nich nierównosci na skutek ko¬ rozji, uszczelnienie staje sie coraz trudniejsze.Poprawienie powierzchni, uszczelniajacej grzyb¬ ków, odbywa sie w prosty sposób przez frezo¬ wanie. Jesli chodzi o powierzchnie komór, spra¬ wa jest znacznie bardziej skomplikowana. Do- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest ob. Henryk: Wesolowski. tychczas nie znano prostego i latwego sposobu, umozliwiajacego frezowanie tych powierzchni na kotle, calkowicie zmontowanym. Dlatego znisz¬ czenie ich pociagalo za soba uniemozliwienie dalszego stosowania danej komory kotlowej.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do frezowania, które mozna w latwy sposób przy¬ mocowac do komory kotlowej podczas postoju kotla i bez jego demontazu przeprowadzic fre¬ zowanie powierzchni, uszczelniajacej dany otwór komory.Urzadzenie wedlug wynalazku zaklada sie w ten sposób, iz okracza ono otwór, który ma byc obrabiany, opiera sie na zewnetrznej po¬ wierzchni komory swa podstawa i przysrubo - wuje sie do dwóch grzybków w otworach, sa¬ siadujacych z obu stron z otworem obrabianym.Urzadzenie posiada frez, który wprowadza sie do obrabianego otworu. Frez ten umieszczony jest na walku, umocowanym w tulei, która dociska sie do krawedzi obrabianego otworu i przesuwawzdluz tej krawedzi. Wal z osadzonym na nim frezem moze byc w dowolny sposób napedzany, np. przenosnym silnikiem w postaci wiertarki recznej lub silnikiem, ustawionym obok i pola¬ czonym gietkim walem. Urzadzenie posiada mo¬ zliwosc dokladnego przesuwania freza w kierun¬ ku osiowym o grubosc zbieranego od wewnatrz wióra. Poza tym urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia przesuwanie freza po obrabianej po¬ wierzchni, wedlug obrysu otworu, a wiec z re¬ guly po elipsie. Jest to wlasciwy posuw narze¬ dzia obrabiajacego. Sposób, w jaki w urzadzeniu wedlug wynalazku, osiagnieto posuw freza i za¬ pewniono mu polozenie w plaszczyznie prosto¬ padlej do osi, czyli w plaszczyznie obrabianej, stanowi szczególnie istotna ceche tego urzadze¬ nia. A mianowicie, na tulei, obejmujacej wal, jest umieszczony kolnierz, którego obie powierz¬ chnie, prostopadle do osi, stanowia dokladnie obrobione plaszczyzny. Kolnierz ten jest wpaso¬ wany szczelnie miedzy równie dokladnie obro¬ bione plaszczyzny, prostopadle do osi, które two¬ rza podstawy plaskiej walcowatej komory, znaj¬ dujacej sie w korpusie urzadzenia. Srednica tej komory jest znacznie wieksza, niz srednica kol¬ nierza, a wspólsrodkowe otwory w tej komorze — znacznie wieksze, niz srednica tulei, obejmu¬ jacej wal w tym miejscu. Na skutek tego mo¬ zliwe jest przesuwanie tulei wraz z walem i fre¬ zem w plaszczyznie, prostopadlej do osi bez naj¬ mniejszego odchylenia od osi. Przesuwnosc ta jest zapewniona o dostateczna dlugosc, aby jedy¬ nym ograniczeniem tego przesuwania bylo opar¬ cie sie odpowiedniego miejsca tulei o krawedz otworu obrabianego. Okazalo sie korzystnym wypelnienie wolnej przestrzeni w komorze ge¬ stym olejem cylindrowym, który z jednej strony ulatwia przesuwanie kolnierza w komorze, a z drugiej uzupelnia szczelnosc jego pasowania.Urzadzenie posiada w srodkowej czesci prowad¬ nice, wyznaczajace kierunek przesuwania tulei, oraz sprezyne lub uklad sprezyn, które zmuszaja tuleje do przesuniecia sie az do oparcia o kra¬ wedz otworu. Srodkowa czesc urzadzenia wraz z prowadnicami i ukladem sprezynowym umie¬ szczona jest wewnatrz kola zebatego, obracaja¬ cego sie wewnatrz obudowy urzadzenia, dookola osi tego urzadzenia. Na skutek tego mozna prze¬ suwac tuleje, docisnieta do krawedzi otworu, po tejze krawedzi, przy czym jej ruch dostoso¬ wuje sie do obrysu otworu. Kolo zebate moze byc obracane korba reczna z przeniesieniem ze¬ batym lub przy pomocy silnika, napedzajacego frez, przy pomocy odpowiedniego przeniesienia, Jak równiez do obracania tego kola moze sluzyc osobny silnik. Zrozumialym jest, ze obracanie kola, wywolujace posuw szybko obracajacego sie freza, winno byc powolne, jak to normalnie by¬ wa we frezarkach.Przesuwanie freza w kierunku osiowym, azeby go docisnac do obrabianej powierzchni i rozpo¬ czac frezowanie, jak równiez aby go podciagnac o grubosc scietego wióra po przejsciu calego obwodu, moze byc rozwiazane w urzadizeniu we¬ dlug wynalazku w dowolny sposób. Okazalo sie szczególnie praktyczne i proste wykonanie tulei obejmujacej wal, w postaci dwóch tulei, jedna w drugiej, przy czym tuleja zewnetrzna jest unieruchomiona w kierunku osiowym, a w niej przesuwa sie tuleja wewnetrzna, wraz z walem i wraz z frezem, umieszczonym na jed¬ nym koncu walu, jak równiez z urzadzeniem napedowym, umieszczonym na drugim koncu walu. Przesuwanie wewnetrznej tulei odbywa sie przy pomocy nakretki, obracanej na gwincie tulei zewnetrznej, która zmusza tuleje wewne¬ trzna do przesuwania za posrednictwem wy¬ stepu lub kolnierza tulei wewnetrznej, wchodza¬ cego do odpowiedniego wpustu w tej nakretce.Na rysunku przedstawiono schematycznie przyklad rozwiazania urzadzenia wedlug wyna¬ lazku, a mianowicie fig. 1 — przedstawia calosc urzadzenia perspektywicznie w znacznym upro¬ szczeniu, czesciowo w przekroju. Fig. 2 przedsta¬ wia srodkowa czesc urzadzenia w wiekszej skali z podaniem wiekszej ilosci istotnych szczególów w sposób, podobny jak na fig. 1, fig. 3 zas przed¬ stawia uproszczony schemat, wyjasniajacy dzia¬ lanie czesci urzadzenia, majacych na celu prowa¬ dzenie freza wedlug obrysu obrabianego otworu.Na fig. 1 urzadzenie wedlug wynalazku jest przymocowane do komory kotlowej 1. Podstawa urzadzenia 2 opiera sie na dwóch podkladkach 3, które spoczywaja na zewnetrznej scianie ko¬ mory kotlowej. Jest ona przymocowana sruba¬ mi 4 do grzybków 5, zamykajacych dwa otwory, które sasiaduja z obu stron otworu obrabianego.Na podstawie 2 umieszczona jest okragla obu¬ dowa urzadzenia. W srodku urzadzenia uwidocz¬ niony jest wal 7 z frezem 8, objety dluga tuleja, zlozona z czesci wewnetrznej 9 i zewnetrznej 10.W górnej czesci tulei znajduje sie slimakowy uklad napedzajacy U, przymocowany do we¬ wnetrznej tulei 9. Uklad napedzajacy pokazany jest schematycznie bez uwidocznienia silnika na¬ pedzajacego. W górnej czesci tulei zewnetrznej 10 pokazana jest nakretka 12, której obracanie powoduje przesuwanie wewnetrznej czesci tulei 9 wzgledem zewnetrznej 10, na skutek dzialania wystepu 13, który wchodzi do wyzlobienia 14 wewnatrz nakretki 12. - 2 -Fig. 2 jest powtórzeniem Srodkowej czesci fig. 1 w nieco wiekszej skali, w celu uwidocznie¬ nia wiekszej ilosci istotnych szczególów. Obu¬ dowa urzadzenia 6, której zewnetrzna czesc jest nieruchomo zwiazana z podstawa 2, posiada wewnatrz kolo zebate 15, obracane przy pomocy walka zebatego 16, napedzanego przez uklad sli¬ makowy korbe reczna lub napedem mechanicz¬ nym, których nie pokazano na rysunku. Z ko¬ lem zebatym 25 zwiazane sa prowadnice 18 i 19, i uklad sprezynowy 20. W istocie rzeczy pozycja osiowa tulei wraz z walem, przedstawiona na rysunku, mozliwa jest tylko wtedy, gdy uklad sprezynowy 20 nie jest jeszcze zalozony. Z chwila umieszczenia tego ukladu we wlasciwym miejscu, jak to zaznaczono na rysunku, tuleja wraz z wa¬ lem pod naciskiem sprezyny przesuwa sie w pro¬ wadnicach w kierunku, scisle prostopadlym do osi obrotu. Prostopadlosc te zapewnia kolnierz 21, wpasowany przesuwnie w komorze 22, stanowia¬ cej czesc nieruchomej obudowy urzadzenia. Prze¬ suwanie walu ku obwodowi urzadzenia podczas frezowania profilu grzybkowego w obrabianym otworze, ograniczone jest oparciem tulei walu o krawedz obrabianego otworu. Organem, który specjalnie sluzy do styku z krawedzia otworu jest lozysko kulkowe 23. Stosowanie w tym miejscu lozyska kulkowego okazalo sie szczegól¬ nie wygodne pod wzgledem konstrukcyjnym i korzystne w pracy.Fig. 3 przedstawia uproszczony schematycznie przekrój poziomy srodkowej czesci urzadzenia, majacy na celu dokladniejsze wyjasnienie dzia¬ lania ukladu sprezynowego i prowadnic. Widzi¬ my na nim kolo zebate 15, obracajace sie w nie¬ ruchomej obudowie 6, oraz napedzajacy je walek zebaty 16 i prowadnice 1$ i 19, miedzy którymi zaznaczony jest zewnetrzny obrys tulei 10. Tuleja ta pod naciskiem ukladu sprezyno¬ wego, który na tym schemacie symbolizuje strzalka, dazy do przesuniecia sie ku obwodowi urzadzenia, az do oparcia o krawedz otworu obrabianego, który na tym rysunku nie jest widoczny. Obwód kolnierza 21 i obwód komory 22, w której kolnierz ten jest wpasowany, zazna¬ czone sa liniami przerywanymi.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia prze- frezowanie powierzchni uszczelniajacej dowol¬ nego otworu komory kotlowej i sciecie z niej wiekszej lub mniejszej grubosci materialu, za¬ leznie od potrzeby, badz tez co najmniej wygla¬ dzenie frezem tej powierzchni. Zapewnia to do¬ bre doleganie uszczelki i szczelne zamkniecie komory po kazdorazowym jej otwarciu w celu czyszczenia lub wymiany oplomki Dlatego urza¬ dzenie stanowi pozyteczny przyrzad pomocniczy do konserwacji danego typu kotlów parowych i zapewnia mozliwosc dluzszej eksploatacji tych kotlów. PL