Wynalazek dotyczy przekladni, umozliwiajacej zarówno uzyskiwanie w granicach z góry ustalo¬ nych dla kazdego jej modelu, ciaglej regulacji obrotów walu napedzanego bez potrzeby zmiany liczby obrotów walu napedzajacego, jak i doko¬ nywanie wspomnianej regulacji bez koniecznosci odlaczenia walu napedzajacego od walu na¬ pedzanego.Przekladnia wedlug wynalazku sklada sie ze znanego, dostosowanego do jej warunków pracy urzadzenia, przeksztalcajacego staly ruch obro¬ towy Walu napedzajacego w zmienny ruch obro¬ towy szeregu osi, oraz z ukladu, stanowiacego przedmiot wynalazku i zawierajacego szereg ze¬ spolów kól zebatych, przy czym kazdy z tych zespolów jest zaopatrzony w hamulec i sprze¬ gniety za posrednictwem jednego ze swoich kól z jedna z tych osi. Zmienny ruch obrotowy kaz¬ dej z tych osi jest w czesci swego przebiegu Jednostajny o dowolnie regulowanej liczbie obro¬ tów, wykonywanych w róznych okresach czasu.Ruchy te wspomniane osie wykonuja kolejno.W sumie uzyskuje sie ciagly ruch obrotowy walu napedzanego z zadana liczba obrotów.Kazdy z powyzszych zespolów wedlug wyna¬ lazków sklada sie z trzech kól zebatych. Jedno z tych kól jest osadzone sztywno na odpowiednim walku i wykonuje lacznie z nim zmienny ruch obrotowy. Z pozostalych dwóch kól jedno jest polaczone z hamulcem, czynnym w czasie trwa¬ nia przewazajacej czesci okresu jednostajnego ruchu obrotowego pierwszego czlonu w okreslo¬ nym kierunku, co odpowiada czynnej fazie pracy zespolu, natomiast drugie, podobnie jak i odpo¬ wiednie kola innych zespolów, zazebia sie z ko¬ lem posrednim, wykonujacym ciagly ruch obro¬ towy o dowolnej regulowanej liczbie obrotów.Hamulce, wystepujace w kazdym zespole, sa obslugiwane przez pompy hydrauliczne o malej wydajnosci, przy czym hamowanie polega na zamknieciu zaworów wlotowych i wylotowych w ciagu okreslonego czasu i zatrzymaniu w tensposób ruchu obrotowego pompy. Proces zamy¬ kania i otwierania zaworów w pompach jest (synchronizowany ze zmiennoscia ruchu obroto¬ wego w poszczególnych zespolach za pomoca specjalnego urzadzenia rozrzadczego.Na rysunku uwidoczniono schematycznie ty¬ tulem przykladu jedna z postaci wykonania przedmiotu wynalazku, przy czym fig. 1 przed¬ stawia przekrój osiowy przekladni, fig 2 — jej przekrój poprzeczny wzdluz osi A-At na fig. 1, fig. 3 — przekrój osiowy jednego z zespolów kól zebatych, fig. 4 — widok boczny urzadzenia roz- rzadczego w jego czesci, przylegajacej do zawo¬ rów pompy, fig. 5 —przekrój poprzeczny prze¬ kladni wzdluz osi B-Bu na fig. ,1, fig. 6 — ana¬ logiczny przekrój wzdluz osi C-Ct na fig. I, fig. 8 — przekrój poprzeczny wzdluz osi D-Dt na fig. 7, fig. 9 — schemat odmiany wykonania calosci przekladni w zmniejszonej skali, odpo¬ wiadajacy zastosowaniu konstrukcji uwidocznio¬ nej na fig. 7.W postaci wykonania przedmiotu wynalazku, przedstawionej na fig. 1—6, liczba 1 oznacza wal, laczacy bezposrednio lub za posrednictwem sprzegla przekladnie z urzadzeniem napedowym; liczby 2, 3, 5 i 6 oznaczaja czesci skladowe re¬ duktora, zastosowanego tu ze wzgledu na od¬ nosne przeznaczenie przekladni do urzadzenia napedowego o znacznej liczbie obrotów, przy czym liczba 2 oznacza stozkowe kolo zebate, osadzone sztywno na wale 1, liczba 3 — analo¬ giczne kolo zebate o wiekszej srednicy, osadzone sztywno na wale A przekladni, liczba 5 — dwu¬ stopniowe stozkowe kolo zebate, osadzone swo¬ bodnie na osiach 6, wmontowanych w scianki 21.Na wale A osadzony jest walec 7. Moze on byc przesuwany wzdluz walu A po zebach 11, umie¬ szczonych srednicowo na jego obwodzie i scisle odpowiadajacych zlobkom, wykonanym w prze¬ swicie walca 7.W prowadnicach, utworzonych przez scian¬ ki 24 i przymocowanych do scianek 40 i 42, sa umieszczone promieniowo suwaki 25 (fig. 2), opierajace sie o walec 7 za posrednictwem kul 26, luzno osadzonych w koncach tych suwaków. Osie sasiadujacych ze soba suwaków tworza wzgledem siebie katy po 90° i przechodza przez os po¬ dluzna przekladni. Kazdy z suwaków 25 posiada wyziebienie w postaci podluznego rowka, przy czym dno tego rowka jest zaopatrzone w zebatke, za posrednictwem której suwak zazebia sie z od¬ nosnym kolem zejbatym 27, 28, 29 lub 30, sztywno osadzonym na odpoiwiednim walku 81, 82, 83 lub SA. Walki 31, 32, 33 i SA. obracaja sie w lozyskach, umieszczonych w sciankach AO i 89. Na przeciwleglych koncach tych walków, przechodzacych na wylot przez scianke 39 sa sztywno osadzone odpowiednie kola wlasciwych zespolów trybowych.Ruchy posuwowe kazdej pary przeciwleglych suwaków sa wzajemnie uzaleznione w ten spo¬ sób, ze ruch dosrodkowy jednego z nich wy¬ woluje jTuch odsrodkowy drugiego i odwrotnie.Takie powiazanie ruchów posuwowych kazdej pary przeciwleglych suwaków jest uzyskane za pomoca urzadzenia, opisanego powyzej. Scian¬ ka 39 posiada cylindryczna czesc srodkowa Al, utrzymujaca osadzone w dwóch polozonych obok siebie lozyskach pierscienie A3 i AA, stanowiace podstawy wahadel A$ i A6 (fig. 5), z których kazde posiada ksztalt dwóch przeciwleglych wy¬ cinków kola zebatego; jeden z tych wycinków wahadla A5 zazebia sie z kolem zebatym 38, osadzonym sztywno na walku SA, natomiast drugi wycinek wykonuje ruch wahadlowy, na¬ dawany mu przez walek SI za posrednictwem dodatkowej osi A9, osadzonej w lozyskach, z któ¬ rych jedno jest w sciance 39, drugie zas w cze¬ sci 51. Na osi A9 sa osadzone sztywno kola ze¬ bate A7 i A8; kolo A7 zazebia sie z wahadlem A5, kolo A8 zas — z kolem zebatym 85, osadzonym sztywno na walku 81. Podobnie wahadlo A6 zazebia sie z jednej strony z kolem zebatym 87, osadzonym sztywno na walku 83, z drugiej zas strony z koleni zebatym 88, osadzonym sztywno na dodatkowej osi 80, podtrzymywanej przez lozyska, umieszczone w sciance 39 i w czesci 52.Na osi 50 jest ponadto osadzone sztywno drugie kolo zebate niewidoczne na rysunku, znajdu¬ jace sie w plaszczyznie zazebionego z nim ko* la 36, osadzonego sztywno na walku 82.Walec 7 jest uksztaltowany w ten sposób, ze przy swym jednostajnym ruchu obrotowym wy¬ woluje zwrotny ruch posuwowy suwaków, przy czym ruch ten jest jednostajny w okresach czasu, odpowiadajacych obrotowi waka 7 o kat nieco wiekszy niz 90?. Droga, przebyta kazdorazowo przez suwaki w róznych odstepach czasu, zalezy od polozenia zajmowanego przez walec 7, a mia¬ nowicie najwieksza dlugosc drogi uzyskuje sie po przesunieciu walca 7 w lewe polozenie kran¬ cowe, najmniejsza zas — równa zeru — po prze¬ sunieciu, go w prawe polozenie krancowe, w któ¬ rym suwalki 25 opieraja sie o walec cylindrycznej jego czesci.Przesuwania walca 7 do zadanego polozenia dokonuje sie za pomoca urzadzenia, opisanego ponizej. Pomiedzy walcem 7 (fig. 1 i 2) a tar¬ cza 8 polaczonej z nim sztywno tulei jest osa¬ dzony w lozyskach pierscien 9, zaopatrzony w ramiona 10, przymocowane swymi koncami do dwóch drazków 12; drazki te, umieszczone 2po obu stronach walca 7 i równolegle do jego osi, slizgaja sie w odpowiednich otworach scia¬ nek 40 i 39 i zazebiaja sie swymi górnymi po¬ wierzchniami, zaopatrzonymi w zeby, z kolami zebatymi 13; kola zebate 13 obracaja sie na osiach osadzonych w sciankach skrzynki prze¬ kladniowej po obu stronach walca 7, i sa za¬ opatrzone w stozkowe wience zebate, za po¬ srednictwem których zazebiaja sie ze stozkowymi kolami zebatymi 14, osadzonymi sztywno na walkach 15; walki te moga obracac sie w lo¬ zyskach, wbudowanych w scianki 21 i 40 i sa zaopatrzone w wystepy prowadnicze 16, cia¬ gnace sie na ich powierzchniach wzdluz linii srubowej o duzym skoku. Na walkach i 5 sa osadzone luzno tulejki 19, zaopatrzone wewnatrz w rowki, odpowiadajace wystepom 16 i utrzy¬ mywane kazda przez umieszczone z obu jej stron tulejki 18, luzno osadzone na ramieniu dzwigni sterowniczej 17. Przesuwanie tulejki 19 wzdluz walka 15 za pomoca dzwigni 17 powo¬ duje obracanie sie tego walka oraz. kól zebatych 19 i 13, a w konsekwencji ruch posuwowy drazków 12 i walca 7. Urzadzenie powyzsze moze byc zastapione przez jeden ze znanych mechanizmów, sluzacych do automatycznej zmiany biegów.Kazdy ze wspomnianych uprzednio zespolów kól zebatych (fig. 3) sklada sie z trzech czlonów.W przedstawionym tytulem przykladu rozwia¬ zaniu stozkowe kolo zebate 54, osadzone sztyw¬ no na walku 31, zazebia sie z zespolem kól stozkowych 58, osadzonych luzno na osiach 59, prostopadlych do wspólnej osi 60, polaczonej z hamulcem; z drugiej strony kola 58 zazebiaja sie z kolem stozkowo-cylindrycznym 61, osadzo¬ nym luzno na osi 60. Kola 61 kazdego zespolu zazebiaja sie z kolem zebatym 104, osadzonym luzno na osi 4* Hamulce, polaczone z kolami posrednimi ze¬ spolów, sa obslugiwane pompami hydraulicz¬ nymi. W omawianym przypadku zastosowano pompy trybowe (fig. 6) o malej wydajnosci, umieszczone we wspólnej komorze i przymoco¬ wane za posrednictwem swych scianek 09 (fig. 1), do jej scianek 72, przy uzyciu prze¬ gród 66. Scianki 65 pomp stanowia jedna ca¬ losc ze sciankami 69, przylegajac równoczesnie do scianek 70, do których sa one równiez przy¬ mocowane. Scianki 69 i 70 sa umieszczone w nie¬ znacznej odleglosci od scianek 72 i 71 ko¬ mory, zawierajacej ciecz robocza i zaopatrzonej w otwory z zatyczkami. Wyloty 78 i 74 tlocznej i ssacej przestrzeni pomp sa zaopatrzone w za¬ wory 68 i 67. Przy otwartych zaworach kola zebate 62 i 64 moga obracac sie swobodnie, tlo¬ czac przy tym nieznaczna ilosc cieczy roboczej przez jeden z zaworów, a zasysajac ja praez drugi. Przy zamknietych zaworach ruch obroto¬ wy zarówno kól zebatych pompy, jak i polaczo¬ nych z jednym z nich koi posrednich wspom¬ nianych zespolów przekladniowych jest zahamo¬ wany.Okresowe otwieranie i zamykanie . zaworów w pompach w czasie dzialania przekladni wy¬ woluje specjalne urzadzenie rozrzadeee (fig. 4), sterowane tarcza krzywkowa 94 (fig li 5).TTrrzaHreHniP ?r€VJir{jyifr-if* nriHyi^Imp dla kazdej pompy, sklada sie z wahadla 87, osadzonego sztywno na osi 75 i zaopatrzonego w krazek 88, oraz z wahadla 76 w postaci widelek, ujmuja¬ cych wystepy 89 suwaka 79. Suwak 79 posiada ponadto wystepy 90 i 91, ujete przez widelki 77 i 78, przymocowane do wystajacych poza plaszczyzne scianki 72 wystepów zaworów 67 i 68. Jeden z konców suwaka 79 posiada postac tloczka, umieszczonego w cylindrze 80, przymocowanym do scianki 72, i zaopatrzonego w sprezyne, usilujaca przesunac suwak 79 (fig 4) w prawo i utrzymac w ten sposób zawory w sta¬ nie zamkniecia. Przesuwanie suwaków 79 w pra¬ wo jest ograniczone przez odpowiedni ksztalt cylindrów 80. Odpowiednie uksztaltowanie obr wodu obracajacej sie wraz z walem 4 tarczy.94, stanowiacego bieznie dla krazka 88, powoduje okresowe podnoszenie i opadanie tego krazka, a w konsekwencji przesuwanie suwaka 79 oraz otwieranie i zamykanie zaworów w pompach,.Niezaleznie od tego samoczynnego dzialania urzadzenia rozrzadczego zawory wszystkich pomp moga byc otwierane i utrzymywane w stanie otwarcia za pomoca oddzielnego kola 82 (lig. 4), sterowanego noznie i zaopatrzonego w wy¬ stepy 83, polozone naprzeciw przedluzen 92 wa¬ hadel 76. Kolo 82, osadzone obrotowo w lozy¬ sku 81, wbudowanym w scianke 72, zachowuje stale dzieki sprezynie 85 polozenie, uwidocznione na fig. 4. Nacisniecie na pedal 93, zaopatrzony w sprezyne 86 (fig. 5) wywoluje przesuniecie w lewo drazka 84, a w konsekwencji ruch obrotowy kola 82 i przesuniecie w lewo suwa¬ ka 79. Kolo 94 stanowi jedna calosc z tuleja 95, osadzona na wale 4 i wspólobraicajaca z nim podobnie jak walec 7 za posrednictwem row¬ ków, wykonanych na wewnetrznej powierzchni tulei i odpowiednich wystepów na wale 4* Tu¬ leja 95 wraz z kolem 94 moze byc przeto prze¬ suwana wzdluz walu 4 ruchem, ograniczonym z jednej strony przez kolo zebate 102, z drugiej zas strony przez wystep 100, wbudowany w wal 4 i wspólpracujacy z odpowiednim wydrazeniem na wewnetrznej powierzchni tulei 95. Od strony 3kola zebatego 102 tuleja 95 jest zaopatrzona w kanal cylindryczny 96, odpowiadajacy swymi wymiarami tulei i0£, stanowiacej jedna calosc ze iwfpuimttenym kolem. W kanale 00 miesci sie sprezyna 07, opierajaca sie jednym koncem o dno kanalu, drugim zas o scianke czolowa tulei 108 i usilujaca odsunac tuleje 95 od kola zebatego 102 oraz utrzymac ja w polozeniu, uwidocznionym na fig. 1. Na fig. 5 przedsta¬ wiono u góry polozenie wahadla 87 i krazka 88 pfzy zamknietych zaworach jednej z pomp oraz polozenie tychze czesci w urzadzeniach roz- rzadczych pozostalych trzech pomp przy otwar¬ tych zaworach.Odpowiednie uksztaltowanie obwodu tarczy 9A. wywohije przy przesuwaniu jej w prawo (fig. 1) Stopniowe zanikanie ruchu odsrodkowego kraz¬ ków 88 w kazdym urzadzenki rozrzadczym i unieruchomienie ich w polozeniu, odpowiada¬ jacym stajnowi zamkniecia zaworów we wszyst¬ kich pompach oraz zajecie przez tuleje 95 pra¬ wego polozenia krancowego tj. przy zetknieciu sie jej z kolem zebatym 102, powoduje ponadto przerwanie styku miedzy krazkami 88 a kolem 9U na skutek odpowiedniego ksztaltu lewego ob¬ rzeza (powierzchni obwodowej tego kola.Przesuwanie tulei 95 w kierunku kola zeba¬ tego 102 dokonuje sie przez popychanie jej przez walec 7. Ruch ten rozpoczyna sie w chwili zetkniecia sie przesuwanego walca 7 z odnosna powierzchnia tulei 95, co pokrywa sie z chwila osiagniecia przez cylindryczna czesc walca '7 kul 26 osadzonych w suwakach 25, a tym samym z chwila okresowego unieruchomienia tych su¬ waków w czasie dzialania przekladni. W ten sposób dalsze przesuwanie w prawo walca 7 i tulei 95 z kolem 9A odbywa sie przy unie- ruchotaionych suwakach 25.Wplec 7 w swej czesci, zwróconej ku tulei 95, jest zaopatrzony w hak 22, umieszczony w od¬ powiednim wyfcroju (fig. 1) i osadzony na osi 101.Hak ten jest dociskany sprezyna do powierz- clmj 11 walu k i w chwili zetkniecia sie walca 7 z tuleja 95 umieszcza sie w odpowiednio uksztal¬ towanym wykroju 98 tej tulei. Przy dalszym przesuwaniu walca 7 w prawo ramie haka 2g przyparte do powierzchni 11, wchodzi do odpo¬ wiedniego wykroju, wykonanego w tej po- wf^rzcluii, na skutek czego hak 22 zagka&uje za zaczep 0$, powodujac zczepienie walca 7 z tu¬ leja 95. Zcze|)denie to zapewnia wykonywanie przez tuleje 95 micjm powrotnego lacznie z wal¬ cem al do chwili osiagniecia przez nia polozenia, uwidocznionego na fig. i, kiedy to m skutek nacisku brzegu wykroju powierachni 11 na ra¬ mie haka 2% nastepuje rozczepienie obu czesci.Kolo zebate 10U posiada polaczenie posrednie z walem napedzanym i napedzajacym, omówione ponizej. Kolo zebate 102 w postaci wienca jest osadzone sztywno na wale 4, zazebiajac sie z dwustopniowymi stozkowymi kolami zebaty¬ mi 106v osadzonymi Jusno na osiach 105, stano¬ wiacych równoczesnie szprychy kola seka¬ tego 1Ot, Z drugiej strony stonkowe kola ze¬ bate 106 zazebiaja sie z kolem zebatym 107, po¬ siadajacym równiez postac wienca, jednak o mniejszej srednicy, niz kolo cefcate 102. Kolo zebate 107 obraca sie w lozysku, osadzonym w srodkowej czesci komory z pompami hydrau¬ licznymi i samo z kolei otejmuje swa wewnetrz¬ na (powierzchnia lozysko, stanowiace oparcie dla konca walu 4, Uklad kól zebatych 102, 106 i 107 tworzy multiplikatar, odpowiadajacy re¬ duktorowi o podobnym, lecz odwróconym ukla¬ dzie, utworzonemu przez kola zebate 2, 5 \ 8.Róznica dotyczy osi stozkowych kól zejbatych tych ukladów, a mianowicie osie 6 reduktora sa nieruchome, natomiast osie 105 multiplikatora obracaja sie wraz z kolem zebatym 10U. Wal 108, stanowiacy jedna calosc z kolem zebatym 107, laczy przekladnie z urzadzeniem napedzanym.W przedstawionym na fig. 7—9 schemacie jednej z odmian wynalazku wal 109 przekladni obraca sie v któy»ku, osadzonym w srodkowej csefci komory Uf % pompami. WaJ lMti$.l i 8) jert zoapalrzony w twcze UQ, stanowiace przegrody jaworowe kanalów Ht, 112t 113, IM, lJ5t 116 (i dwóch mewidoc^nyeh fl* ry¬ sunku), laczacych tloczne i ssace przestrzenie pomp z komora U7f Odslanianie wylotów t.VPh kanalów podczas obracania sie walu 1QH naste¬ puje w okresach przesuwania sie przed nimi wycinków tarcz, zaostrzonych w odpowiedni wykrój. Natomiast w pozostalych okresach ru¬ chu nastepuje zamkniecie wylotów odnosnych kanalów i zahamowanie odpowiedniego kola ze¬ batego w zespole csyji faza czynna tego zespolu, Na fig. 8 otwarte sa kanaly 115, 111 i 116, zam- teniety zas kanal 112. Na ftg. 9 przedstawiono w zmniejszonej skali i schematycznie polowe przekladni czesciowo w pracetaoju w ukladzie, dostosowanym do rozwiazania wedlug fig. 7 i 8).Litera p oznacza komore, zawierajaca pompy, 9 — czesc komory mieszczaca lozysk* walu z osadzonymi na *wm tarczami i wyWF kana- lów wspomnianych, pomp, w — walec atarewro^ czy, t — zespól przekladniowych kól *qtatyeh, r — zespól kól gebaftyfch, odpowiadajacych kolom zebatym 102, tOt \ 1Q7 wedlug postaci wykona¬ nia przedstawionej ne fig, 1- Przy jednostajnym .ruchu obrotowym walu n&oedzajaceeo wal 1 nadaje walowi k nich 4obrotowy, równiez jednostajny, lecz o przeciw¬ nym kierunku i o zredukowanej predkosci kato¬ wej. Obracanie sie walca 7 lacznie z walem U wywoluje zmienne ruchy obrotowe jednego z czlonów kazdego zespolu przekladniowego, za¬ wierajace okresy ruchu Jednostajnego kolejno we wszystkich zespolach. Okresy jednostajnych ruchów obrotowych w jednym kierunku danego czlonu w kazdym zespole rozpoczynaja sie przed ukonczeniem analogicznego ruchu od¬ powiedniego czlonu w poprzednim pracujacym zespole, a (koncza sie po rozpoczeciu takiego ru¬ chu w nastepnym pracujacym zespole. Dzia¬ lanie urzadzen rozrzadczych odpowiada powyz¬ szym okresom w ten sposób, ze zamkniecie obu zaworów w kaznej pompie nastepuje kazdora¬ zowo po rozpoczeciu okresu jednostajnego ruchu obrotowego w okreslonym kierunku czlonu na¬ pedowego w odnosnym zespole, otwarcie zas tych zaworów — przed zakonczeniem tego okresu. Okres wykonywania ruchu jednostaj¬ nego przez czlon napedowy danego zespolu kól zebatych przy zamknietych zaworach w odnosnej pompie, stanowi czynna faze zespolu, która w mysl wynalazku rozpoczyna sie przed zakon¬ czeniem analogicznej fazy w poprzednim pracu¬ jacym zespole, a konczy sie po (rozpoczeciu ta- kiejze fazy w nastepnym zespole. W ten sposób, w czasie dzialania przekladni stale przynajmniej jeden z zespolów znajduje sie w kolejnej fazie czynnej. Os 60 jest utrzymywana w czasie trwa¬ nia czynnej fazy danego zespolu w stanie za¬ hamowania, wobec czego kolo 54 nadaje za po¬ srednictwem stozkowych kól zebatych 58 jedno¬ stajny ruch obrotowy w okreslonym kierunku kolu 61, a w konsekwencji równiez zazebionemu z nim kolu 10U, Obracajacemu sie ruchem jedno¬ stajnym w przeciwnym kieimku. Ze wzgledu ni zazebienie napedzanych czlonów wszystkich zespolów z kolem 10A. czlony te zachowuja jednostajny ruch obrotowy w okreslonym kie¬ runku równiez w odstepach czasu miedzy dwo¬ ma kolejnymi czynnymi fazami swoich zespolów, wywolujac wówczas przy wspóludziale czlonów napedzajacych ruchy obrotowe czlonów posred¬ nich w tym samym kierunku.Przy jednostajnym ruchu obrotowym walu h z kolem zebatym 102 równiez kolo zebate 10k obraca sie ruchem jednostajnym w tym samym kierunku z predkoscia katowa, zalezna od polo¬ zenia walca 7 i wplywajaca równiez na kierunek i predkosc jednostajnego ruchu obrotowego kola zebatego 107 wraz z walem 108, polaczonym z urzadzeniem napedzanym.Na skutek odpowiedniego uksztaltowania wal¬ ca 7 ustawienie go w pewnym okreslonym polo¬ zeniu, np. w polozeniu, uwidocznionym na fig. 1, wywoluje ruch obrotowy kola zejbafego 10£ z predkoscia katowa, zapewniajaca lacznie z ru¬ chem obrotowym kola zebatego 10t nieruchomy stan kola zebatego 107 wraz z watem 10$, czyli bieg jalowy przekladni. Przesuniecie walca 7 z polozenia wedlug rysunku w lewo wywoluje wzrost predkosci katowej walu 108 od zera w kierunku przeciwnyw kierunkowi obrotów walu 1, co pozwala uzyskac bieg wsteczny. Po¬ wierzchnie obwodowe walca 7 m miejscach styku z suwakami 25 przy biegu jalowym i maksymal¬ nym wstecznym sa tarótkoodcinkowe o stalych przekrojach poprzecznych (fig. 1), a to w celu uzyskania trwalosci polozenia walca przy tych biegach. (Przesuniecie walca 7 z polozenia, od¬ powiadajacego biegowi jadowemu, w prawo, wywoluje stopniowe zmniejszanie predkosci ka¬ towej kola zebatego 10A, a w konsekwencji stopniowy wzrost predkosci katowej walu 108, obracajacego sie tym razem w kierunku zgodnym z kierunkiem obrotów walu I. wspomniany wzrost liczby obrotów walu 108 trwa do chwili zetkniecia sie walca 7 z-tuleja 95, co odpowiada zajeciu przez walec polozenia, zapewniajacego wspieranie sie suwaków 25 o obrzeze cylindrycz¬ nej czesci walca. Wówczas suwaki 25, a w kon¬ sekwencji równiez kolo zebate 10k, pozostaja w stanie nieruchomym, a wal 108 osiaga liczbe obrotów, równa liczbie obrotów walu 1* Dalsze przesuwanie waka 7 w prawo nie zmienia liczby obrotów walu 108, natomiast powoduje unieru¬ chomienie urzadzen rozrzadczych w polozeniu, zapewniajacym utrzymywanie hamulców w sta¬ nie czyimym.Przekladnia wedlug wynalazku ma na celu m. in. uzyskanie wrastajacej sprawnosci przy wzroscie liczby obrotów urzadzenia napedzanego.Sprawnosc ta osiaga swe maksimum przy licz¬ bie obrotów walu napedzanego, najczesciej sto¬ sowanej np. w pojazdach mechanicznych równej liczbie obrotów walu napedzajacego ton. wów¬ czas, gdy z pracy przekladni zostaje automatycz¬ nie wyeliminowany czynny udzial mechanizmu, zmniejszajacego liczbe obrotów walu napedza¬ nego oraz pomp i urzadzen rozrzadczych.Równoczesne otwarcie zaworów we wszystkich pompach za pomoca urzadzenia, uruchamianego przez drazek 84 (fig. 4), jest wymagane m. in. przy przesuwaniu walca 7 podczas unierucho¬ mienia walu napedzajacego, a takze przy opróz¬ nianiu i napelnianiu komory, zawierajacej pom¬ py. PL