Przedmiotem wynalazku jest zawór nadmiaro¬ wy do pomp wtryskowych przy silnikach spali¬ nowych, dzialajacy jako zawór wsteczny i odcia¬ zajacy przed opadaniem trzonka w wtryskowy przewód cisnieniowy miedzy pompa a zaworem wtryskowym (dysza) w silniku. Ponadto zawór ten ma za zadanie — przy jednakowym nasta¬ wieniu tloka pompy w stosunku do ilosci paliwa podczas malej liczby obrotów silnika — umoz¬ liwic wtrysk wiekszej ilosci paliwa anizeli przy wiekszych obrotach, wzglednie ma na celu na¬ danie pompie charakterystyki wyrównawczej.Zawory tego rodzaju sa znane i wyrózniaja sie tym, ze z jednej strony ich trzonki na jed¬ nym koncu sa uksztaltowane w postaci stozka uszczelniajacego miedzy komorami pod i nad za¬ worem, z drugiej zas strony sa wykonane jako tloki do odciazania przewodu wtryskowego po¬ nad zaworem od cisnienia, powstalego po zakon- caeniu wtrysku, lub tez zawory te posiadaja osobne otwory dlawiace o mniejszym przekroju poprzecznym, które sa otwierane lub zamykane przez podniesienie trzonka zaworu z jego gniaz¬ da lub opuszczenie go na to gniazdo. Zawory te moga byc celowo wykonane jako zawory kulowe, W zaworach z tlokami odciazajacymi istnieje zasadnicze zagadnienie wykonawcze, mianowicie jednoczesne uszczelnienie gniazda stozkowego i tloka odciazajacego. Normalne rozwiazanie tego zagadnienia polega na tym,"ze tlok odciazajacy posiada w swej prowadnicy trzonka taki luz, iz stbzkowe gniazdo zaworu jest prawidlowo uszczelnione i przynajmniej na poczatku pracy odciazenie, biorac praktycznie, jest zapewnione w stopniu wystarczajacym. W innych znanych konstrukcjach stosuje sie dzielone tuleje prowad¬ nicze, których jedna czesc sluzy jako gniazdo stozkowe, druga zas jako prowadnica trzonka zaworu. Obie czesci odpowiadaja sobie i kazdaz, njej£ mojie w^kpzjrwfcr&ajwieksza, dokladncmc uszczelniania. ^*f2 . ;i* ¦- ^ '.*$ IniA, jeszcte wfaSciw^cla -wszystfiich wspom¬ nianych zaworów jest okolicznosc, ze po pod¬ niesieniu trzonka zaworu otwierany zostaje nagle stosunkowo duzy poprzeczny przekrój przepusto¬ wy na obwodzie gniazda zaworowego lub tloka odciazajacego. To nagle otwarcie pfcsekroju prze¬ pustowego uskutecznia skok zaworu, mozna po¬ wiedziec, niezaleznie od szybkosci wzrostu cisnie¬ nia pod gniazdem zaworowym, a tym samym takze niezaleznie od liczby obrotów silnika. Na¬ wet przy tak zwanych „miekkich*' sprezynach, które przyciskaja zawory dp swych gniazdr nie mozna uniknac pewnego wzrostu charakterystyki zasilania pompy wtryskowej przy zwiekszajacej sie liczbie obrotów. Zjawisko to jest jednak nie pozadane, glównie w silnikach pojazdów, ponie¬ waz ich moment obrotowy w zaleznosci od wtry¬ skiwanej ilosci paliwa winien byc przy mniej¬ szej liczbie obrotów odpowiednio wiekszy ani¬ zeli przy duzej liczbie obrotów, a to ze wzgle¬ dów oszczednosci. paliwa.Dlatego tez inne wykonanie zaworu z gniaz¬ dem stozkowym i tlokiem odciazajacym posiada w tym tloku spiczasto przebiegajacy rowek wzdluz trzonka zaworu, wskutek czego poprzecz¬ ny przekrój przepustowy zaworu po jego skoku w góre zmienia sie tylko nieznacznie i przy tym w zaleznosci od liczby obrotów silnika. Zawór tego rodzaju umozliwia przy < wiekszej qliczbie obrotów wtrysk mniejszych ilosci paliwa anizeli przy mniejszych liczbach obrotów. Ten sam cel spelnia równiez zawór o stozkowym gniezdzie i bardzo malym przekroju dlawienia miedzy ko¬ morami przed i po zaworze i bez tloka odciaza¬ jacego. Brak dostatecznego odciazenia przewodu wtryskowego czyni jednak taki zawór nieodpo¬ wiednim na wiekszy zakres liczby obrotów sil¬ nika, poniewaz przy wiekszych obrotach silnika niemozliwe staje sie nalezyte spalanie na skutek znacznego przedluzenia wtryskiwania.Te ostatnio wymienione urzadzenia nadaja sie mianowicie dla pozadanego przebiegu momentu obrotowego przy pelnym obciazeniu, natomiast nie nadaja sie zupelnie do opanowania malych wtryskiwanych ilosci przy malej liczbie obrotów silnika, np. przy biegu jalowym. W silnikach o duzej liczbie cylindrów, np. ponad osmiu, juz najmniejsze zwiekszenie wtryskiwanej ilosci pa¬ liwa ma duzy wplyw na zwiekszenie liczby obro¬ tów. Dlatego tez zawory nadmiarowe, których trzonki podnosza sie odpowiednio do wzrostu liczby obrotów silnika, malo nadaja sie do silni¬ ków o wiecej niz osmiu cylindrach, poniewaz przy malych ilosciach, Jak np. przy biegu jalo¬ wym, ilosci wtryskiwanego paliwa zwiekszaja sie zbyt szybko, nawet przy niezmienionym poloze¬ niu drazka regulacyjnego pompy wtry^^owej, mianowicie w stosunku odpowiednim do liczbj obrotów silnika.Zawór wedlug wynalazku nadaje sie jednak zarówno do odpowiedniej charakterystyki mo¬ mentu obrotowego, jak i do latwego opanowa¬ nia biegu jalowego takze i w silnikach o wiecej niz osmiu cylindrach. Zawór w mysl wynalazku na poczatku podniesienia trzonka zaworowego pipyfciegu jalowym silnika otwiera nagle maly staly poprzeczny przekrój dlawiacy, niezaleznie od liczby obrotów silnika, przy dalszym zas wzro¬ ki scie liczby obrotów i zwiekszeniu ilosci wtryski¬ wanego paliwa, przy pelnym obciazeniu, przekrój ..wzrasta stopniowo, zupelnie niezaleznie od liczby obrotów silnika.Zawór wedlug wynalazku zapewnia ponadto niezawodne uszczelnianie tloka odciazajacego dzieki temu, ze trzonek zaworu jest w znany sposób osadzony w swej tulei prowadniczej, któ¬ ra posiada pierscieniowy rowek dokola trzonka zaworowego w takiej odleglosci od udarowego siedziska trzonka, iz dolna krawedz pierscienio¬ wego rowka zapewnia dokladnie pozadana prze¬ strzen odciazajaca przy osadzeniu sie trzonka za¬ worowego na zderzaku.Badania "praktyczne wykazaly, ze zasadnicze zalozenie dla nalezytego wtryskiwania paliwa polega na doklattn^ i stale równomiernym od¬ ciazeniu przewodów wtryskowych, nigdy zas na szczelnosci gniazda zaworowego. Dlatego tez w praktyce wystarcza w zupelnosci zwykle nale¬ zyte prowadzenie trzonka zaworowego w jego tulei prowadniczej i zwykle uderzanie trzonka zaworowego w znany sposób.Budowa zaworu wedlug wynalazku jest uwi¬ doczniona na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia zawór w polozeniu spoczynkowym, przy czym liniami przerywanymi pokazane jest jednak polozenie zaworu w polozeniu podniesionym (tyl¬ ko dla malych ilosci wtrysku); fig. 2 przedstawia przekrój trzonka zaworowego wzdluz lini A—B na fig. 1, a fig. 3 — przekrój podluznych rowków w róznych polozeniach wzgledem pierscieniowe¬ go rowka w tulei prowadniczej (polozenie 1, 2, 3) z uwidocznieniem zmiennych przepustowych prze¬ krojów poprzecznych.Jezeli cisnienie z przestrzeni ponad tlokiem nie uwidocznionej wtryskowej jednostki pompy wtry¬ skowej pod tuleja 1, bedaca prowadnica zaworu wzrosnie az do wysokosci, przy której trzonek zaworowy 2 podniesie sie wbrew naciskowi od¬ powiednio dobranej sprezyny 3, wtedy tlok pom¬ py musi najpierw wyprzec taka wielkosc prze- 2strzeni, która odpowiada pozadanej objetosci od¬ ciazajacej, zanim nastapi wlasciwy wtrysK. Na¬ stapi to wtedy, skoro tylko górna krawedz row¬ ka pierscieniowego 4 w trzonku zaworowym 2 {na calym obwodzie) odkryje dolna krawedz rowka pierscieniowego 5 w prowadniczej tulei 1.Wskutek tego nastapi otwarcie malych otworów przepustowych 6, powstajacych wskutek przecie¬ cia sie podluznych rowków 7 w trzonku 2 z row¬ kiem pierscieniowym 4. Te male otwory przelo¬ towe sa widoczne równiez na fig. 2. Dopiero po otwarciu tych otworów przepustowych 6 moze nastapic wtrysk. Jezeli sa wtryskiwane tylko male ilosci paliwa, jak mp. przy biegu jalowym, to trzonek zaworowy 2 nie podniesie sie wyzej, anizeli to odpowiada szerokosci rowka pierscie¬ niowego 4. Przy przebiegu tego skoku trzonka poprzeczny przekrój otworu przepustowego 6 jest jstaly. Jezeli jednak nastapi wtrysk wiekszych ilosci paliwa, az do pelnego Obciazenia, to trzo¬ nek zaworowy 2 podniesie sie wyzej, anizeli to odpowiada szerokosci rowka pierscieniowego 4.Wówczas dzialaja wolne przekroje poprzeczne 8 podluznych rowków 7 jako otwory przelotowe.Azeby te przekroje 8 mozna bylo zwiekszyc az do wysokosci podniesienia sie trzonka zaworu, podluzne rowki 7 sa umieszczone pochylo wzgle¬ dem osi trzonka zaworowego 2 pod katem mniej¬ szym od 30°. Najwiekszy przeto przekrój 9 istnie¬ je przy koncu trzonka zaworowego 2. Przy ta¬ kim pochyleniu rowków 7 osiaga sie najkorzyst¬ niejszy moment obrotowy silnika, poniewaz trzo¬ nek 2 podnosi sie nie tylko w zaleznosci od wtry¬ skiwanej ilosci, lecz takze w zaleznosci od liczby obrotów. Przy wiekszych wtryskiwanych ilosciach paliwa i przy wiekszych liczbach obrotów zmie¬ nia sie zatem w zaworze wedlug wynalazku po¬ przeczny przekrój przepustowy 8, tt stosunku do skoku trzonka zaworu, przy mniejszych jednak ilosciach i przy mniejszych obrotach poprzeczne przekroje otworów przepustowych 6 pozostaja jednak stale. PL