Stosowane dotychczas w meteorologii ogólnej i przy badaniach klimatu miejscowego i mikro¬ klimatu metody pomiarów temperatury, oparte na bezposrednim odczytywaniu na termometrze, nie daja gwarancji dokladnosci odczytywania ani pewnosci, ze pomiar zostal dokonany we wlasci¬ wym czasie.Urzadzenie do samoczynnego dokonywania po¬ miaru i rejestrowania wyników, bedace przed¬ miotem wynalazku, daje zdjecia fotograficzne lub odbitke skali termometru rteciowego w zada¬ nym czasie. Pomiar jest bezbledny.Fig. 1A przedstawia aksonometryczny widok aparatu zamknietego, przygotowanego do pracy, a fig. IB — takiz widok aparatu otwartego w chwili wkladania lub wyjmowania kasety; fig. 2 — w widoku z przodu budke meteorolo¬ giczna ze zmontowanym urzadzeniem; fig. 3 — widok z przodu samodzielnie stojacego fototer- mografu (bez budki); fig. 4 — widok z boku elementu rejestrujacego w poczatkowej fazie po¬ miaru, a fig. 5 — w koncowej fazie pomiaru; *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wynalazku sa Andrzej Rzymkowski i Jerzy Swietlin^ki. fig. 6 — schemat instalacji elektrycznej, wyjas¬ niajacy dzialanie rozrzadu; fig. 7 — przekrój po¬ dluzny czesci optycznej aparatu przy zastosowa¬ niu termometru o skali przezroczystej; fig. 8 — przekrój podluzny elementu optycznego aparatu z termometrem o skali normalnej (mlecznej); fig. 9 — przekrój poprzeczny przez czesc optycz¬ na; wreszcie fig. 10 i 11 przedstawiaja urzadze¬ nie ciagnace w przekroju pionowym, odpowie¬ dnio w pierwszym i ostatnim etapie pracy.Aparat sklada sie z czterech czesci, mianowicie z czesci rejestrujacej 1 (fig. 1, 4, 5), czesci op¬ tycznej (fig. 7, 8, 9) obudowy 8 termometru (fig. 9) oraz z urzadzenia ciagnacego (fig. 10 i 11).Czesc rejestrujaca 1 (fig. 1, 4, 5) stanowi pu¬ delko blaszane z otwierana polowa jednego bo¬ ku (fig. IB). Po otworzeniu pudelka zaklada sie do wnetrza blaszana kasete 2 z papierem foto¬ graficznym. Kaseta z wysunieta w czasie pracy zasuwa 15 przesuwa sie w zamknietym pudelku po szynach prowadniczych 13, ciagnieta za po¬ moca linki nylonowej lub stalowej przez urza¬ dzenie ciagnace (fig. 10 i 11).Do czesci rejestrujacej 1 przymocowana jest np. za pomoca srub motylkowych czesc optyczna(fig. l, 8, $), posiadajaca w srodku obiektyw- peryskop 5 (dwie soczewki wkleslowypukle z prze¬ slona posrodku) oraz termometr 6 z urzadzeniem przeswietlajacym 7. Dolna czesc termometru jest oslonieta obudowa 8, wykonana z drewna. Wy¬ lacznik w pozwala na dokonywanie pomiaru niezaleznie od rozrzadu 3 i urzadzenia ciagna¬ cego kasete.Urzadzenie ciagnace (fig. 10 i 11) kasete 2 jest wykonane na zasadzie plywaka zatapianego.W blaszanym zbiorniku 9a plywa naczynie 10 z cienkiej blachy, obciazone na dnie plytka olo¬ wiana. Otwór 12 w dnie naczynia 10, zamykany rurka metalowa 16, stanowiaca jednoczesnie uchwyt naczynia plywajacego, sluzy do wylewa¬ nia plynu przez otwór o po zakonczonej pracy urzadzenia.Przy zatapianiu plywaka plyn dostaje sie do naczynia 10 przez otwór 18 i rurke gumowa 17.Rurka gumowa 17 jest umieszczona na plywaku korkowym lub blaszanym 11, nasadzonym swo¬ bodnie na rurke metalowa 16 w tym celu, aby róznica poziomów miedzy koncem rurki gumo¬ wej 17 a poziomem plynu w blaszanym zbiorni¬ ku 9a byla stale jednakowa. Zapewnia to prak¬ tycznie jednostajny ruch zatapiania naczynia 10.Male opóznianie w zatapianiu naczynia 10, wy¬ nikle z wypornosci jego scianek, redukuje lan¬ cuszek 13a zawieszony na osi kola elektrycznego rozrzadu 3. Kolo rozrzadu 3 jest napedzane lin¬ ka 19, ciagnaca kasete 2, a od liczby elastycznych drucików P, umieszczonych na jego obwodzie, zalezna jest czestosc dokonywania pomiaru. Przy kole elektrycznego rozrzadu 3 zamontowany jest na pudelku styk blaszany s. Zetkniecie sie dru¬ cika na kole rozrzadu ze stykiem s powoduje zamkniecie obwodu elektrycznego i wlaczenie pradu do urzadzenia przeswietlajacego 7, przez co na papierze fotograficznym w kasecie 2 zo¬ staje wykonane zdjecie podzialki termometru 6 za pomoca obiektywu 5. W aparacie tym mozna dowolnie regulowac czestosc dokonywania po- . miaru przez zakladanie kól rozrzadu o odpowied¬ niej liczbie stalowych precików. Do pomiaru mozf byc uzyty kazdy termometr rteciowy, naj¬ lepiej typ uzywany przez P.I. H. M.W przypadku uzycia termometru o przezroczy¬ stej skali uzywa sie elementu optycznego, uwi¬ docznionego na fig. 7, wykonujac po prostu od¬ bitke stykowa skali termometru.Opisane urzadzenie moze byc stosowane w budce meteorologicznej (fig. 2) lub bez budki (fig. 3).Obsluga polega na ustawieniu urzadzenia w budce (fig. 2) lub bez budki (fig. 3) na dwóch slupkach, ustawieniu na ziemi lub przymocowa¬ niu do palika urzadzenia ciagnacego 9 (fig. 2 i 3), napieciu linki ciagnacej za pomoca przesuwanej obsady bloczka 14 i zalozeniu kasety 2 do czesci rejestrujacej 1 (fig. 1). Po dokonaniu pomiarów cofa sie kasete 2 do polozenia wyjsciowego (fig. 4), unieruchamia sie ja za pomoca sruby 4, zamyka zasuwe 15 kasety, wyjmuje sie kasete, opatruje data i odsyla do centrali.W urzadzeniu ciagnacym 9 uzywa sie w lecie wody, w zimie solanki lub plynu niezamarzaja¬ cego. Stosunkowo duzy przekrój rurki 17 i otwo¬ ru 18 wyklucza przypadek zatkania przeplywu plynu (przekrój 3—4 mm) i unieruchomienia urzadzenia.Powyzsze urzadzenie przy prostej konstrukcji i taniosci dokonuje precyzyjnego pomiaru oraz jego dokumentacji, nie wymaga ciemni fotogra¬ ficznej dla przygotowania urzadzenia do pomiaru (przy wiekszym zapasie kaset) i moze byc ob¬ sluzone przez sile niewykwalifikowana. PL