Przedmiotem wynalazku jest podwozie do wa¬ gonów kolejowych, np. wagonów typu pulma- nowskiego, dla torów o róznych szerokosciach.Jak wiadomo, w praktyce kolejowej z uwagi na róznice szerokosci torów na stacjach gra¬ nicznych odbywa sie przeladowywanie towarów lub wagony o róznych szerokosciach rozstawie¬ nia kól zaopatrzone sa w takie urzadzenia do przesuwania jednego lub obydwu kól na osiach, zeby wagon mógl byc przetoczony bezposrednio z jednego toru na drugi, np. z toru szerokiego na tor waski.Takie przesuwanie kól na osiach wagonów musi odbywac sie albo w specjalnych pomiesz¬ czeniach, albo na linii kolejowej, przez specjal¬ nie obznajomiona obsluga kolejowa. Czynnosci te zwiazane sa z wielkimi trudnosciami, powo¬ dujac strate czasu, oraz powoduja znaczne ko¬ szty.Podwozie do wagonów kolejowych, wykonane wedlug wynalazku, usuwa powyzsze trudnosci i umozliwia przetaczanie wagonu lub calego ze¬ spolu wagonów, naladowanych lub próznych, z toru szerokiego na tor waski lub odwrotnie w sposób automatyczny podczas ruchu wagonu.Podwozie wedlug wynalazku posiada urza¬ dzenie, pracujace w sposób samoczynny, które umozliwia podnoszenie lub opuszczenie osi za¬ opatrzonych we wlasciwe potrzebne w danej chwili, odpowiednio rozstawione kola dla toni szerokiego lub waskiego, oraz silne zabezpiecze¬ nie tych osi w ustawieniu ich w pozadanym polozeniu do czasu, kiedy zajdzie potrzeba na¬ stepnej zmiany szerokosci toru.Na rysunku przedstawiono tytulem przykladu podwozie do towarowego wagonu kolejowego typu pulmanowskiego o dwóch róznych szero¬ kosciach, rozstawionych na osiach kól, przy czym fig. 1 przedstawia widok z góry podwozia i to¬ rów, fig. 2 — widok boczny, fig. 3 — widok od dolu wagonu, fig. 4 — widok z góry wózka II, fig. 5 — widok z boku wózka II, fig. 6 — wi¬ dok boczny wózkia II przy zsunietych suwakach, fig. 7 — 9 przedstawiaja podobne widoki jak na fig. 4 — 6 wózka I, fig. 10 i 11 — przekrój poprzeczny i przekrój podluzny suwaka, fig. 12i 13 — podobne przekroje suwaka nie posiada¬ jacego rolek suwakowych ani listw, a fig. 14 i 15 — podobne przekroje suwaka i zastosowa¬ nie do wagonu towarowego.Podwozie (fig. 2 — 3) sklada sie dla przykladu z dwóch niejednakowych wózków: zwyklego I % silnikowego II o wlasnym napedzie, z których wózek II wyposazony jest w srodkowa stala os 4 z bocznymi kolami 4' o szerokich obreczach bez obrzezy. Obydwa wózki sa jednakowych wy¬ miarów i moga poruszac sie po szynach zarów¬ no na torze szerokim iak i na torze waskim oraz dzwigaj a, ciezar calego wagonu.Po obydwóch bokach srodkowej osi 4 wózka II znajduja sie po dwie pary osi 5 i 6 z kolami 5' i 6', wyposazonymi w obrzeza, przy czym osie 6 posiadaja kola 6', rozstawione szerzej dla toru szerokiego 27, a osie 5 posiadaja kola 5' rozstawione weziej dla toru wezszego 26, Wszystkie osie wózka II spoczywaja w mazni- cach 29, osadzonych na bocznych suwakach 8 z wykrojami, poruszajacych sie w bocznej obu¬ dowie 2 wózka. Osie (5, 6) moga byc wahadlowo opuszczane lub podnoszone na ramionach na- stawczych 28 za pomoca sterujacego urzadzenia 10 i 11 (fig. 2, 3, 4). Urzadzenie sterujace pracu¬ je samoczynnie i zalezne jest od mechanizmu przerzutowego 23 i 24, znajdujacego sie po¬ miedzy koncowymi szynami w punkcie rozgra¬ niczajacym dwa tory o róznej szerokosci (fig. 1).Kazda os, pracujaca na danym torze kolejo¬ wym jest wyposazona w spiralne sprezyny amortyzujace, a kazdy z dwóch wózków pod¬ wozia wedlug wynalazku wyposazony jest w dwa boczne plaskie resory 20 (fig. 2), na któ¬ rych wagon spoczywa. Wszystkie te sprezyny amortyzujace sa nieodzowne w podwoziach do wagonów osobowych, natomiast podwozia do wagonów towarowych moga nie posiadac amor¬ tyzatorów maznicowych z uwagi na znaczne ko¬ szty takich amortyzatorów,- Przy zmianie kól lub osi z kolami róznie rozstawionymi wózek podwozia toczy sie po po¬ mocniczych szynach 25 na specjalnych rolkach 13, wyposazonych w sprezyny amortyzujace 14 (fig. 2), ale tylko wtedy, gdy nastepuje przeta¬ czanie wózka z jednego toru na drugi ponad mechanizmem przerzutowym w granicznym punkcie obydwóch torów o róznej szerokosci (fig. 1).Fig. 1 przedstawia uklad dwóch torów 26 i 21 o róznej szerokosci oraz mechanizm przerzu¬ towy 23, 24 w postaci bloku, skladajacego sie z progów 24 i plyty podluznej 23, przy czym plyta 23 sluzy do wprowadzenia w ruch urzadze¬ nia za pomoca dzwigni przerzutowej 11 przez doprowadzenie jej do pozycji pionowej. Dalsza role przestawiania dzwigni przerzutowej 11 spelniaja progi 24* bloku, które prowadza ja o dalsze 450 do tylu Po obu stronach koncowych torów zastosowa¬ ne sa cztery rolki 13, sluzace do podtrzymywania i stopniowego przesuwania wózka podwozia w czasie pracy dzwigni przerzutowej 11.Dodatkowe szyny 25 po obu bocznych stro¬ nach torów uzupelniaja przerwe miedzy torami o róznej szerokosci i sluza jedynie do prowa¬ dzenia kól 4' stosowanych wylacznie przy wa¬ gonach o wlasnym napedzie (fig. 2 — wózek II).Wózek II w przeciwienstwie do wózka I po¬ siada dodatkowa os 4 z kolami 4', wbudowana w srodek wózka. Kola 4' wózka II, jak przed¬ stawia fig. 2, tocza sie po dodatkowych szynach 25, aby nastepnie przejsc na jeden z torów 26 albo 27. Kolo 4' posiada dlatego tak szeroka obrecz, aby moglo toczyc sie po szerszym torze 21, po dodatkowych szynach 25 oraz po torze wezszym 26, jak równiez w tym celu, zeby kola tego typu mogly byc stosowane przy wagonach o wlasnym napedzie i mogly byc swobodnie przetaczane z jednego toru na drugi.Na skraju obudowy 2 obydwu wózków (fig. 2) przedstawiono bezpieczniki 22, majace za zada¬ nie zaklinowanie suwaków 8 w ich dwojak mozliwym polozeniu. Rolki 13 przedstawione na fig. 2 w bocznym widoku, dzialaja na listwe lo¬ zyskowa 32 wózków I lub II. Sa one wyposazo¬ ne w obrzeza 39 (fig. 1 i 2) .W srodku kazdego wózka umieszczona jest sruba 3, na której wózeK: moze obracac sie na lukach toru. Kazdy z wózków posiada grupe czesci takich, jak maznica 29 i sprezyny plas¬ kie 21 do amortyzowania wstrzasów, dzialaja¬ cych na urzadzenie dzwigni przerzutowej 11.Dzwignia przerzutowa 11 sklada sie z rolki sa¬ moczynnej 10, wspólpracujacej z plyta podluzna 2Z bloku (fig. 1) w chwili przesuwu suwaka 8.Gale urzadzenie dzwigni posiada specjalnie za¬ stosowana wspólna os 12. Zmiana polozenia dzwigni przekazywana jest przez ramiona 7 oraz sworzen 9 na suwak 8, zmieniajacy swe polozenie, oraz przez zeberkowo wzmocniona ra¬ me 36 suwaka 8 (fig. 15).Fig. 4 przedstawia widok wózka II (piecio- osiowego), pokazanego na fig. 2 i 3, z ta rózni¬ ca, ze czesci koliste lub pólkoliste oraz uwypu¬ klenie ich przedstawione sa w cieniowanym re¬ tuszu.Fig. 5 przedstawia analogiczny wózek II (pie- cioosiowy) widziany z boku przy rozsunietych — 2 —suwakach 8 w czasie pracy na szerokosci toru 27. Wózek ten moze byc zastosowany jako wó¬ zek motorowy o wlasnym napedzie elektrycz¬ nym, spalinowym lub akumulatorowym.Fig. 6 przedstawia wózek II (piecioosiowy) przy zsunietych suwakach 8. Wózek w tym po¬ lozeniu suwaków pracuje na waskim torze 26.Fig. 7 przedstawia wózek I (czteroosiowy), po¬ kazany na fig. 2 i 3. Róznica polega na tym, ze czesci koliste i pólkoliste i uwypuklenie icn przedstawione sa w cieniowanym retuszu.Fig. 8 przedstawia analogiczny wózek 1 (czte¬ roosiowy), pokazany z boku przy rozsunietych suwakach 8 w czasie pracy kól 6'— 6' ha sze¬ rokim torze 27.Fig. 9 przedstawia wózek I czteroosiowy przy zsunietych suwakach 8. Wózek przy tym polozeniu suwaków pracuje na waskim torze 26.Wózek ten nadaje sie do wagonów osobowych dlatego, ze posiada lozyska amortyzujace 15 i 16 dla lozysk rolkowych. Nalezy zwrócic uwage na zmiane polozenia dzwigni przerzutowej 11, rolki samoczynnej 10, ramienia suwaka 7, suwaka 8, lozysk amortyzujacych 15 i 16 oraz kól na osiach 6 i 5 w fig. 5 i 6 oraz na polozenie tych czesci, pokazane na fig. 8 i 9.Fig. 10 przedstawia schematyczny przekrój suwaka 8 z uwidoczniona w tym rzucie mazni- ca 29 przy zastosowaniu rolek lozyskowych 33, lozyskiem amortyzujacym 16 oraz listwy 34 suwaka 8. Na figurze tej widoczne jest polacze¬ nie wahadlowe nastawczego ramienia 28 z osia 6.Fig. li przedstawia suwak 8 wysuniety i dzia¬ lanie osi 6 na lozysko 16 pfzy uwzglednieniu przez to przekazywania pfacy kola 6' ha sztefszy tor 27.Fig. 12 i 13 przedstawia analogiczne wskaz¬ niki konstrukcyjne, jak fig. 10 i li, jedynie wy¬ eliminowane sa tutaj reiki suwakowe 35 oraz listwa 34, która ulatwia przesuw suwaka 8.Fig. 14 i 15 przedstawiaja specjalnie uwzgled¬ nione potrzeby wagonu towarowego, którego budowa jest znacznie lzejsza, poniewaz nie po¬ siada lozysk amortyzujacych 15 i 16, dzieki Cze¬ mu uzyskuje sie lzejszy suwak 8 oraz zastoso¬ wane sa tutaj kola 5' i 6f lzejszego typu.Umieszczone w suwaku 8 wzmocnienie zeberko¬ we ramy 36, dzialajace na os 5 i os 6, przedsta¬ wiono w przekroju. Os 12 dzwigni posiada, ja* przedstawia linia przerywana 37, mozliwosc przesuwu, który jest konieczny dla ogranicze¬ nia ruchu wejscia i wyjscia jednej z osi 5 lub 6 w zebate zabezpieczenie 38, zapobiegajac przez to ewentualnemu ruchowi wstecznemu suwaka 8.Wózek podwozia 1 toczy sie w momencie przejscia z jednego toru, np. szerokiego 27, na drugi tor 26, ponad mechanizmem przerzuto¬ wym 23 — 24 (fig. 1) na specjalnych stalych rolkach 13 — 13 (fig. 1. wzglednie fig. 2), wy¬ posazonych w spiralne amortyzujace sprezyny 14. Podwozie 1 przytwierdzone jest przez belke 1? (fig. 2) podwozia oraz przez nieuwidoczniona na rysunku podkladke i belke wspierajaca do obudowy 2 wózków za pomoca skretowej sruby 3, dookola której wózki II moga swobodnie obracac sie na zakretach, czyli na lukach toru kolejowego.Na fig. 2 i 3 uwidocznione jest Urzadzenie do przesuwania wahadlowego obydwóch osi 5 i 6 z kolami 5' i 6' dla róznej szerokosci torów. Na fysuftku wedlug fig. 2 i 3 kolo 5r znajduje sie na szynie kolejowej waskiego toru, natomiast kolo wzglednie kola 6' znajduja sie w górze. Wedlug fig. 6 i 9 pracuja tylko kola 5' — 5', posiadaja¬ ce lozyska 15, zaopatrzone w spiralne amortyzu¬ jace sprezyny, podczas gdy lozyska 16, umiesz¬ czone na suwaku 8, sa wolne oraz gotowe sa do przyjecia osi 6 wraz z kolami 6' — 6' w razie zaistnienia koniecznosci przejscia na szyny ko¬ lejowe o szerokim torze.Do wahadlowego przerzucenia osi 5 lub 6 slu¬ zy glówna dzwignia przerzutowa 11, obracajaca sie kolo swej osi 12 o 90°, wskutek czego suwak 8 oraz ramie 7 przesuwa sie, podnoszac w góre jedna z osi 5 lub 6 i^ jednoczesnie opuszcza te osie, które maja pracowac pad wózkami //.Wa¬ hadlowy ruch dzwigni przerzutowej 11 i ramie¬ nia 7 odbywa sie wtedy* gdy ma nastapic zmia¬ na szerokosci toru, np. z szerokiego na waski lub odwrotnie. Przerzut dzwigni odbywa sie_ dzieki obecnosci zdczephej wychwytowej rolki 10, wystajacej stale ku dolowi, która przy przejsciu wózka 2 ponad blokiem przerzuthika zaczepia o plyte podluzna 23, wyzsza od progów 24 (fig. 1), pociaga zd soba; glówna dzwignie przerzutowa 11, powodujac jej obrót kolo swej osi o 9dó. Wówczas swofzen 9 ramion 7 przesu¬ wa sUwak 8 w lewo lub w prawo, powodujac zrriiane osi za pomoca ramion wahadlowo-na- stawczych 28, umieszczonych na osi 12 poz.i obudowa wózka Z (fig. Z). Wymienione wyzej specjalne rolki 13 (fig. 1), po których tótzf sie wózek w czasie gdy nastepuje zmiana kól, np. szerszego rozstawienia na kola o wezszym roz¬ stawieniu lub odwrotnie, wyposazone sa w amortyzatory, dzieki obecnosci spiralnych sprezyn 14, jak to jest widoczne na fig. 2. Zmia¬ na osi moze nastapic tylko wtedy, gdy wózek spoczywa na rolkich 13, poniewaz wtedy mazni- - 3 -ce 15 i 16 wysuwaja sie z prowadnic razem z suwakiem 8. Po przejsciu calego wagonu z podwoziem 1 wszystkie automaty sa gotowe do dzialania w przeciwnym kierunku. Dzialanie mechanizmów jest niezawodne i zupelne, ponie¬ waz wysuniecie sie dzwigni przerzutowej jest zabezpieczone przez ciezar wlasny calego wago¬ nu; jeszcze bardziej zwiekszona jest pewnosc, jezeli wagon bedzie obciazony ladunkiem. Dzwi¬ gnie przerzutowe 11 wyposazone sa w zamki w postaci podluznych plytek sprezynujacych 21 — 21 (fig. 3), które dzialaja zwalniajaco tylko w momencie przetaczania podwozia 1, wzgled¬ nie wózka II ponad mechanizmem przerzuto¬ wym 23 i 24 w punkcie rozgraniczajacym dwa rózne torjfc 26 i 27 (fig. 1), kiedy wózek II toczy sie po zabezpieczajacych szynach 25 — 25 na specjalnych rolkach 13 —13. W tym momencie nastepuje przesuniecie suwaka 8 pod wplywem obrotu o 90° dzwigni przerzutowej 11 na skutek dzialania obrotowego ramion 7, kiedy nie ma nacisku ciezaru wózka II, wzglednie calego wa¬ gonu kolejowego z podwoziem 1.Na fig. 10 i 11 przedstawiono schematyczny przekrój suwaka 8 z maznica 29 z zastosowa¬ niem rolek lozyskowych 33, lozyskiem amorty¬ zujacym 16 oraz listwa 34 z rolka 35. Ta ostat¬ nia sluzy do latwiejszego posuwania suwaka 8, gdy rozpocznie sie jego posuw na skutek uru¬ chomienia kola 6' ponad mechanizmem prze¬ rzutowym 23 i 24 pomiedzy rozgraniczonymi to- ' rami 26 i 27 (fig. 1). PL