Wynalazek dotyczy urzadzenia kierowniczego w samochodach dwukierunkowych, rozwijaja¬ cych w kazdym kierunku pelna szybkosc jazdy i posiadajacych w kazdym koncu kola zwrotne oraz kierownice. Urzadzenie kierownicze jest przelaczalne w ten sposób, ze stosownie do wa¬ runków terenowych, zapewniona jest z kazdego stanowiska kierowcy mozliwosc kierowania albo wszystkimi kolami zwrotnymi (jazda w terenie), albo tylko kolami, znajdujacymi sie z przodu w stosunku do kierunku jazdy (jazda w miescie), przy czym w ostatnim przypadku kola zwrotne, znajdujace sie w tylnym koncu pojazdu, zostaja zaryglowane.Urzadzenie wedlug wynalazku zastosowuje sie do samochodów czterokolowych o wszystkich czterech kolach zwrotnych albo do samochodów osmiokolowych, posiadajacych wszystkie kola zwrotne lub tylko po jednej parze kól zwrot¬ nych z przodu i z tylu pojazdu. Dla pojazdów specjalnych, jak np. pancerne samochody wy¬ wiadowcze, wynalazek przewiduje mozliwosc kierowania kolami zwrotnymi równiez z tylnego stanowiska kierowcy. Przelaczanie z jednego sposobu kierowania (kierowanie wszystkimi ko¬ lami zwrotnymi z obydwu stanowisk) na inny z dwóch pozostalych (kierowanie kolami zwrot¬ nymi jednego tylko konca pojazdu ze stanowi¬ ska, znajdujacego sie w tymze koncu) moze byc dokonane tylko przy ustawieniu kól zwrotnych równolegle do osi wzdluznej pojazdu. Rozwiaza¬ nie urzadzenia kierowniczego wedlug wynalaz¬ ku zapewnia mniejsze niz w innych systemach oddzialywanie uderzen i wstrzasów na urzadze¬ nia kierownicze.Na rysunku przedstawiono urzadzenie kie¬ rownicze wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia calosc urzadzenia kierowniczego w widoku z góry, fig. 2 — urzadzenie przelacza¬ jace w przekroju wzdluz podluznego walu kie¬ rowniczego, fig. 3 — przekrój urzadzenia prze¬ laczajacego z fig. 2 wzdluz linii C—D.Na rysunku przedstawiono przyklad wykona¬ nia urzadzenia kierowniczego do samochodu czterokolowego o wszystkich kolach 1, 2, 3, 4kierowanych. Z przodu i z tylu samochodu znaj¬ duja sie kierownice 5 lub 6. Przy kazdym stano¬ wisku kierowcy umieszczone sa dzwignie prze¬ laczajace 7 lub 8, osadzone na wspólnym prze¬ suwnym drazku przelaczajacym 9, na którym umocowane sa widelki przelaczajace 10 lub 11.Wrzeciono kierownicze 12, kierujace kolami 1 i 2, znajdujacymi sie w jednym koncu samo¬ chodu, polaczone jest z kierownica 5 oraz z prze¬ chodzacym od przedniego do tylnego konca samochodu podluznym walkiem kierowniczym 13. Natomiast wrzeciono kierownicze 14, pola¬ czone z kierownica 6, kierujace kolami 3 i 4, znajdujacymi sie w drugim koncu samochodu, lezy na wspólnej osi z walkiem kierowniczym 13, majacym moznosc obracania sie niezaleznego od tych elementów.Jednoczesne przesuniecie obydwu przelaczni¬ ków klowych 15 i 16 w tym samym kierunku. dokonane za posrednictwem dzwigni przelacza¬ jacych 7 lub 8, wspólnego drazka przelaczaja¬ cego 9 i obydwu widelek 10 i 11, daje w wyniku, zsleznie od polozenia przelaczników 15 i 16, nastepujace mozliwosci: a) sprzegniecie z wa¬ lem kierowniczym 13 obrotowo na nim osadzo¬ nego wrzeciona kierowniczego 14, a tym samym polaczenie z walem kierownicy 6, dzieki czemu uzyskuje sie kierowanie wszystkimi kolami J, 2, 3, 4, przy czym wal 13 posiada moznosc obraca¬ nia sie; b) uruchomienie obrotowo na wale kie¬ rowniczym 13 osadzonego wrzeciona 14, przy czym wal 13 posiada nadal swobode obracania sie; c) polaczenie z kierownica 6 wrzeciona 14, osadzonego obrotowo na walku kierowniczym 13, przy czym wal ten zostaje unieruchomiony.Przy srodkowym polozeniu przelaczników klowych 15 i 16 moga byc kierowane wszystkie kola 1 — 4 samochodu przy uzyciu kazdej z oby¬ dwu kierownic 5 lub 6. Przy poslugiwaniu sie kierownica 5 sila sterowania przenosi sie na ste¬ rowane kola 1 i 2 przez wrzeciono kierownicze 12, natomiast na kola 3 i 4 przeniesienie tej sily odbywa sie przez wal kierowniczy 13 i osadzone na nim na stale kolo zebate 11, przelacznik klo¬ wy 15, zwiazane z wrzecionem 14 polaczonym z kolami 3 i 4 kolo zebate 18. Przy poslu- v giwaniu sie kierownica 6, znajdujaca sie na drugim koncu samochodu, sila sterowania przenosi sie przez zwiazane z kierownica kolo stozkowe 19 na umieszczony na tym kole wielo- klin 20, tuleje 16, umieszczony na wale 13 wielo- klin 21, stad na wal 13, dalej na kolo zebate 17, tuleje 15 i kolo zebate 18, stad na wrzeciono 14.Równoczesnie sila kierujaca przenoszona jest z walu 13 na wrzeciono 12. W ten sposób uzys¬ kuje sie kierowanie wszystkimi kolami 1 — 4.Przy przesunieciu tulei 15 i 16 w lewo nastepuje zazebienie sie klów tulei 15 z klami ryglujacymi 22, 23, umocowanymi na stale w obudowie prze¬ kladni. Wskutek tego wal kierowniczy 23 oraz wrzeciono 12, sluzace do kierowania kolami li2, ulegaja zaryglowaniu. Tuleja 16 zostaje sprzeg¬ nieta z wrzecionem 14 za posrednictwem klów 24, 25, przez co kierowanie moze odbywac sie wy¬ lacznie tylko przy uzyciu kierownicy 6, która dziala tylko na kola 3 i 4. Natomiast przy prze¬ sunieciu tulei 15, 16 w prawo, nastepuje zaze¬ bienie sie klów tulei 15 z klami ryglujacymi 26, 27, wskutek czego ulega zaryglowaniu kolo ze¬ bate 18 i wrzeciono kierownicze 14. Kierowanie pojazdem odbywa sie wtedy jedynie przy uzyciu kierownicy 5. Sila kierujaca przenosi sie przez wrzeciono kierownicze 12 tylko na kola 112, natomiast wal kierowniczy 13, bedacy przedlu¬ zeniem wrzeciona 12, moze obracac sie nieza¬ leznie.W przedstawionym na przykladzie urzadzeniu kierowniczym przewidziano rozwiazanie tego rodzaju, ze kola li 2, polozone normalnie na przodzie samochodu, moga byc kierowane rów¬ niez przy uzyciu kierownicy 6 nawet przy wy¬ mienionym wyzej polozeniu tulei 15 i 16. Mia¬ nowicie, jak przedstawiono na rysunku, tuleja 16 po przesunieciu w prawo zazebia sie nie tylko z wieloklinem 20 na kole stozkowym 19, lecz takze z wieloklinem 21 na walku kierowniczym 13. Z kolami zebatymi 17 i 18 sprzezone sa od¬ powiednio kola sterujace 28 i 29, osadzone na wspólnej osi i stanowiace calosc z tarczami 32, 33, posiadajacymi wyciecia 30, 31. Gdy wszyst¬ kie sterowane kola sa ustawione równolegle do osi podluznej pojazdu, wyciecia 30 i 31 pokry¬ waja sie wzajemnie, a z nimi pokrywaja sie równiez noski sterujace 34 i 35, umieszczone w widelkach przelaczajacych 10, przesuwajacych tuleje 15. W wyniku tego przesuniecie tulei 15, a zatem przelaczenie jednego sposobu kierowa¬ nia pojazdem na inny, moze byc dokonane tylko przy ustawieniu wszystkich kierowanych kól równolegle do osi wzdluznej pojazdu. Przeloze¬ nie kól zebatych 17 i 18 oraz kól 28 i 29 jest tak dobrane, ze wyciecia 30 i 31 nie wykonuja pel¬ nego obrotu przy wiekszym skrecie kierownica w prawo lub w lewo, wskutek czego zabezpie¬ czone jest zaryglowanie widelek przelaczaja¬ cych, z wyjatkiem polozenia, w którym wszyst¬ kie kierowane kola sa ustawione równolegle do osi wzdluznej pojazdu.Urzadzenie przelaczajace jest wykonane w ten sposób, ze wszelkie uderzenia i wstrzasy, po¬ chodzace od jezdni, nie oddzialywuja bezposre¬ dnio na to urzadzenie, lecz przejmowane sa przez wrzeciona kierownicze 12 i 14. — 2 — PL