Wynalazek dotyczy samoblokujacej przeklad¬ ni róznicowej, która winna pracowac z dobra sprawnoscia podczas jazdy na zakretach, oraz z niezawodnym samoblokowaniem we wszyst¬ kich warunkach jazdy. Znane jest stosowanie tarcz hamulcowych, dzialajacych zaleznie od obrotów, umieszczonych poza przekladnia. W przekladniach samoblokujacyeh z tarczami zla strona jest to, ze tarcze te musza posiadac takie wymiary, aby mogly przy wystapieniu samoblo- kowania przejac caly moment obrotowy wyste¬ pujacy na tylnej osi. Z tego to powodu wymia¬ ry tych elementów hamujacych sa tak duze, ze nie mozna ich wbudowac do istniejacych pojaz¬ dów. Pomijajac to nie wystepuje tu dzialanie blokujace lub hamujace, poniewaz hamulce te nie moga skutecznie dzialac z powodu ograni¬ czonej róznicy w zakresie obrotów walów ped¬ nych. Za pomoca znanych mechanizmów nie mozna zabezpieczyc pojazdu przed poslizgiem, który zapoczatkowuje lub poteguje rozbiega¬ nie kól.Znane sa skadinad samoryglujace mechaniz¬ my slimakowe wykonane tak, ze przy odpo¬ wiednim doborze kata nachylenia linii slimako¬ wej elementów przekladni mozna uzyskac cal¬ kowite samoblokowanie. Zla strona tego roz¬ wiazania przekladni jest to, ze potrzebuja one do swego uruchomienia podczas jazdy na za¬ kretach duzych sil. Dlatego w praktyce przy bu¬ dowie samoblokujacych przekladni slimakowych przewiduje sie pewien maly moment po stronie rozbiegajacego sie kola, który faktycznie pow¬ staje z powodu wystepujacych sil bezwladnosci W przypadkach szczególnych gdy przekladnia pracuje w szczególnie niedogodnych warunkach, co specjalnie wystepuje przy calkiem malych obrotach, które daja odpowiednio male sily bez¬ wladnosci, okazuje sie celowe zastosowanie urzadzenia, które obok samoblokujacej przeklad¬ ni róznicowej wykorzystuje te momenty wystar¬ czajace do zapoczatkowania blokowania prze¬ kladni samoblokujacej o kolach slimakowych nie samohamownych. W przekladni róznicowejwedlug wynalazku zastosowano w tym celu urza- \ dzenie hamujace, które wlacza sie samoczynnie przy przekroczeniu pewnej róznicy liczby obro¬ tów obu kól pednych. Osiaga sie to za pomoca odpowiednich kól zebatych, umieszczonych na oprawie przekladni, które przez kola przeklad¬ niowe dzialaja na kola o zazebieniu czolowym, które przez wolne kolo przy odpowiednich róz¬ nicach liczb obrotów miedzy kolami a walem pednym, dociska tarcze hamulcowa do stalej po¬ wierzchni hamulcowej.Korzysc z takiego dodatkowego urzadzenia hamujacego polega na tym, ze hamulce przeno¬ sza tylko maly moment, spowodowany bezwlad¬ noscia. Wymiary tego dodatkowego urzadzenia rnoga iDyc tak male, ze przy wbudowaniu tego urzadzenia hamujacego do istniejacych pojaz¬ dów wystarcza ilosc miejsca taka, jaka w nich rozporzadzamy. Na rysunku przedstawiono przy¬ klad wykonania samoblokujacej przekladni róz¬ nicowej z dodatkowym urzadzeniem hamujacym wedlug wynalazku.Napedzana silnikiem oslona bi przez kolo napedzajace a i wieniec stozkowy b zawiera sli¬ makowy mechanizm róznicowy, który w celu osiagniecia dobrego stopnia sprawnosci nie jest calkowicie samohamowany. Na obu czolowych stronach oslony b^ sa umieszczone kola zebate d, które przez kola przekladniowe e i f zazebia¬ ja sie z kolami zebatymi g.Kola zebate g sa ulozyskowane na zaopatrzo¬ nej w tarcze hamulcowa panewce h, zamocowa¬ nej przesuwnie na wieloklinie kolnierza i pólosi k, k^. Caly komplet czolowych kól zebatych d, e, f i g wraz z panewka h jest zamkniety w obudowie l, posiadajacej plaszczyzny hamulco¬ we l^ o które tra tarcze hamulcowe panewki h przy jej przesunieciu osiowym. Przesuniecie powoduja kulki m, które przy obrocie kola ze¬ batego g wzgledem panewki h, zostaja przesu¬ niete na skosne plaszczyzny i dociskaja pla¬ szczyzne cierna panewki h do plaszczyzny cier¬ nej l± obudowy, podczas gdy normalnie kulki m posrednicza w wolnym biegu kól g na panew¬ ce h. Aby dzialanie hamujace wystepowalo wT odpowiedniej chwili czolowe kola przekladnio¬ we d, e, f, g sa ustawione na najmniejszy pro¬ mien skretu wywolany najwiekszym wychyle¬ niem przednich kól kierujacych tzn. tak, ze do pewnej róznicy w liczbie obrotów pólosi k, ki, spowodowanej przez najmniejszy promien skre¬ tu pojazdu, urzadzenie hamujace nie dziala, po¬ niewaz we wszystkich tych przypadkach kolo czolowe g moze byc napedzane za pomoca, wol¬ nego kola szybciej niz panewka h, polaczona z pólosiami k, k±. Jezeli zostanie przekroczony przewidziany stosunek liczby obrotów obu pól¬ osi wtedy kulki m wolnego kola po stronie szyb¬ ciej biegnacej zostaja przesuniete na plaszczyz¬ ny klinowe kola g, co powoduje przesuniecie pa¬ newki hamulcowej h na zewnatrz i zahamowa¬ nie pólosi k lub ki. Przy jezdzie na prostej dro¬ dze kolo g biegnie nieco szybciej niz waly ped¬ ne, przez co kulki m utrzymuja sie w najgleb¬ szej czesci ich toru wykonanego w kole g. Przy jezdzie na zakrecie jedna z pólosi obraca sie szybciej, druga zas wolniej niz oslona bt. Po stronie pólosi obracajacej sie szybciej obroty ko¬ la g zbliza sie do obrotów pólosi.Przekladnia kól czolowych d, e, f, g jest do¬ brana tak, ze przy mniejszym promieniu skretu kola g i pólosie k, kt po stronie zewnetrznej skre¬ tu beda posiadaly takie same obroty. Przy wzroscie obrotów pólosi, jak to ma miejsce w przypadku poslizgu kola sprzezonego z roz¬ bierajaca sie pólosia k lub kt panewka hamul¬ cowa h obraca sie szybciej niz kolo g i zabiera kulki m, które poruszajac sie po plaszczyznie kli¬ nowej ich toru przesuwaja tarcze hamulcowa na zewnatrz panewki h w strone plaszczyzny hamulcowej ZA obudowy l. Przez powstale stad hamowanie uzyskuje sie calkowite samobloko¬ wanie. Stopien samohamownosci slimakowej prze¬ kladni róznicowej c nalezy dobrac tak, aby przy wiekszej szybkosci pojazdu przekladnia róznico¬ wa c z powodu zwiekszajacego sie z szybkoscia wspólczynnika samohamownosci dzialala samo- blokujaco. Przy srednich i malych predkosciach zostaje osiagniete calkowite samoblokowanie dopiero przy wystapieniu dzialania hamujacego.Przez takie niecalkowite samoblokowanie prze¬ kladni mozna osiagnac dobry stopien sprawno¬ sci przekladni róznicowej c tak, ze podczas jaz¬ dy na zakrecie traci sie niewiele mocy na tarcie wewnatrz mechanizmu. PL