PL35347B1 - - Google Patents

Description

Warszawa, dnia 10czerwca 1953 r.C034. 3/5L £ fi? M%<& \ k POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY «/< 2Pfc Nr35347 KI.Glóumy Instytut Przemyslu Rolnego i Spozyujczego '*) (Warszawa, Polska) 2^Kf[ ~*f 3/ Sposób wytwarzania lakieru ochronnego UkMcIdoo paitenitu z moca od dnia 13 listopada 1951 r.Zywice fenolowo-formaldehydowe byly od- dawna stosowane jako podloze lakierów ochron¬ nych uzywanych do róznych celów, np. do pu¬ szek konserwowych z blachy bialej lub czarnej.Do wyrobu lakierów zywice te, podobnie jak i zywice iiKKizniilkowo-foiTnaildehydlowe, chloro- kaiuczukowie, winylowe lub akrylowe, wymagaja plastyfikowania, gdyz z natury swej sa kruche.Plastyfikowanie zywic innych niz fenolowo-for¬ maldehydowe nie przedstawia na ogól wiekszych trudnosci. Wyjatek stanowia wlasnie termou- itwairdEalne zywice fenlcitowo-foamaldehydowe.Dodanie stosowanych zazwyczaj plastyfikato¬ rów do tych ostatnich powoduje calkowite wy¬ paczenie procesu utwardzania. Znany jest spo¬ sób uplastyczniania tych zywic przez wprowa¬ dzenie czynnika plastyfikujacego w poczatkowym etapie stworzenia sie zywicy. Do takich plastyfi¬ katorów naleza oleje schnace i pólschnace, które reaguja z zywica podczas utwardzania.„ *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wyna¬ lazcami sa: Tadeusz Urbanski i Artur Jaszewski w Warszawie.Azeby plastyfikator spelnial swe zadanie po¬ winien nadawac filmowi wytworzonemu na la¬ kierowanej powierzchni odpowiednia i trwala elastycznosc, bez szkodliwego wplywu na inne wlasciwosci filmu, jak przyczepnosc do lakie¬ rowanej powierzchni i jego trwalosc. Wszystkie te wlasciwosci zaleza miedzy innymi od zdol¬ nosci mieszania sie plastyfikatora z innymi skladnikami filmu. Poza tym plastyfikator po¬ winien byc odporny na swiatlo, na dzialanie tlenu oraz wilgoci.Wszystkie te warunki spelniaja w sposób za¬ dowalajacy jako plastyfikatory estry, np. ftala- ny i fosforany krezylu, butylu itd. Dlatego tez estry te uzywane sa w duzej ilasci do wspom¬ nianego celu. Estry te jako plastyfikatory, jak wspomniano, nie nadaja sie jednak do zywic fenolowo-formaldehydowych. Obecnie stwierdzo¬ no, ze zywice fenolowo-formaldehydowe mozna plastyfikowac estrami, które sa polimerami.Otrzymuje sie je przez kondensacje dwuzasado- wych kwasów z wielowodorotlenowymi alko¬ holami.8a we obojetopni sr&tfisntf uplastycznia¬ jacymi, nie wchodzacymi w reakcje z zywioa podstawowa ani podczas przygotowywania, ani utwardzania, ale jednoczesnie mieszajacymi sie z nia doskonale. Posiadaja one, obok wymaga¬ nych wlasciwosci, zalety wymagane do celów specjalnych, jak odpornosc na rozcienczone kwa¬ sy i alkalia, nie zmieniaja barwy lakieru i sa bezwonne po utwardzeniu.Przez zmieszanie tych zywic estrowych z zy¬ wicami £enolowK)H£oanmaidehydowymiL otrzymuje sie produkty doskonale nadajace sie na lakiery ochronne.Zywice fenolowo-formaldehydowa, stosowana jako podstawe lakieru, wytwarza sie przez kondensacje fenolu z formaldehydem w sposób znany w literaturze. Zywice odwadnia sie pod próznia.Do kondensacji mozna uzyc mieszaniny kre¬ zoli, pod tym jednak warunkiem, ze ilosc m-kre- zplu "wynosi przynajmniej 50%. Zywice piasty- fikujaca otrzymuje sie przez kondensacje kwasu dwuzasadowego, .jak kwas bursztynowy, adypi¬ nowy, sebacynowy, lub bezwodnika, jak bez¬ wodnik ftalowy lub maleinowy, z alkoholem wielowodorotlenowyim, takim jak gliceryna, me- tyloizobutylo-gliceryna lub pentaerytryt. Kon¬ densacje doprowadza sie prawie do punktu zze- lowtania kon/tr!:Iujae ja oznaczeniem liczby kwa¬ sowej.Z mieszaniny tych zywic, przez rozpuszcza¬ nie w zwykle stosowanych rozpuszczalnikach, otrzymuje sie odpowiednie lakiery. Film lakie¬ rowy po wygrzaniu („piecowaniu") przylega mocno do metalu, jest bez smaku i zapachu oraz jest odporny na dzialanie wody i czynników korodujacych, znajdujacych sie np. w artykulach spozywczych, parzy czym postiaida odpowiednia elastycznosc. Utwardzania warstwy lakierowej dokonuje sie przez „piecowanie" w temperatu¬ rze 160—220° C, w zaleznosci od tego, czy wyma¬ gana jest wieksza elastycznosc czy wieksza od¬ pornosc na czynniki korodujace. Czas utwardza¬ nia waha sie od kilkunastu minut do kilku go¬ dzin* Lakier moze byc nakladany przez walco¬ wanie, natryskiwanie lub zanurzanie. W zalez¬ nosci od sposobu nakladania lakieru dobiera sie odpowiednia jego lepkosc. Barwa lakieru od zóltej do brunatnej jest uzalezniona od tempe¬ ratury i czasu „piecowania", co umozliwia jed¬ noczesnie najprostsza kontrole powleczonej po¬ wierzchni. Wytworzona powloka ma wysoka zdolnosc przylegania zarówno do powierzchni gladkich, jak i szorstkich, przy czym elastycz¬ nosc jej jest tak duzat ze blachy, powleczone tym lakierem, mozna wytlaczac i wyciagac bez uszkodzenia powloki lakierowej.Uzywajac jako podstawe lakieru zywice fe¬ nolowo-formaldehydowa, przez odpowiednie do¬ branie ilosci zywicy pflasrtjyilikujacej mozna otrzymac lakiery, dajace filmy o róznych wla¬ sciwosciach. Im wyzsza proporcja zywicy feno¬ lowej, itym wytworzona powloka jest twardsza, im natomiast wiecej zywicy plastyfikujacej, tym wieksza jest jej elastycznosc.Waznym zagadnieniem przy wytwarzaniu la¬ kieru jest lotnosc i szybkosc parowania rozpu¬ szczalników- W celu osiagniecia pozadanych wy¬ ników stosuje sie najczesciej mieszaniny nizej i wyzej wrzacych rozpuszczalników, np. alkohol etylowy, octan etylu, octan bustylu, glikol ety¬ lenowy, które gwarantuja dobry rozlew lakie¬ ru, wlasciwy czas schniecia filmu oraz daja jed- nolital gladka powierzchnie.Sposób wytwarzania lakierów ilustruja na¬ stepujace przyklady.Przyklad I, a) Zywdca fenioJowo-formaldehydowa (A) Mieszanine 1 mola stopionego czystego fenolu, 1—1,5 mola formaldehydu oraz 0,05—0,15 mola amoniaku w roztworze wodnym ogrzewa sie w temperaturze ponizej 100° C. Tworza sie dwie fazy ciekle. Oddziela 3ie górna wodna warstwe i otrzymana zywice odwadnia sie pod próznia do chwili otrzymania klarownej próbki po ochlo¬ dzeniu. Otrzymuje sie zywice lupliwa o barwie jasno-zóltej. b) Zywica plasityfikujaca (B) Mieszanine 1 mola kwasu adypinowego i 1—1,5 mola gliceryny ogrzewa sie stopniowo ponizej temperatury 240° C. Mieszanine utrzymuje sie w tej temperaturze do chwili, gdy liczba kwaso¬ wa osiagnie wairrttosc 20—40.W koncowym stadium procesu nalezy uwa¬ zac, by nie przekroczyc punktu zzelowania.Otrzymuje sie zywice miekka barwy jasno-zóltej. c) Lakier Z mieszaniny zywic A i B wytwarza sie la¬ kier o nastepujacym skladzie: zywicaA 35 czesci zywicaB 15 „ alkohol etylowy 25 alkohol butylowy 15 „ glikol etylenowy 10 „ Lakier daje po utwardzeniu film twardy, bardzo elastyczny, doskonale przylegajacy do powierzchni metali.P r z yk l a d II. a) Zywica fenolowo-formaldehydowa (A) — 2 —Jak w przykladzie pierwszym. b) Zywica plastyfikujaca (C) Mieszanine 1 mola kwasu adypinowego oraz 0,5—1 mola pentaerytrytu utrzymuje sie w tem¬ peraturze ponizej 200° C okolo pól godziny. Na¬ stepnie mieszanine ogrzewa sie pod próznia do chwili osiagniecia wlasciwej liczby kwasowej.Otrzymuje sie zywice miekka, przezroczysta, barwy brudno-zóltej. c) Lakier Z mieszaniny zywic A i C wytwarza sie la¬ kier o nastepujacym skladzie: zywicaA 45 czesci zywicaC 5 „ alkohol etylowy 20 „ octanetylu 10 „ glikol etylenowy 20 „ Lakier daje po utwardzeniu film bardzo twardy, o duzej odpornosci na czynniki koro¬ dujace.Przyklad III. a) Zywica fenolowo-formaldehydowa (A) Jak w przykladzie pierwszym. b) Zywica plastyfikujaca (D) Mieszanine 1 mola bezwodnika maleinowego oraz 1—2 mola gliceryny utrzymuje sie w tem¬ peraturze ponizej 200° C. Kondensacje zatrzy¬ muje sie przed osiagnieciem punktu zzelowania, otrzymujac zywice miekka o duzej lepkosci, bar¬ wy jasno-zóltej. c) Lakier Z mieszaniny zywic A i D przyrzadza sie la¬ kier o nastepujacym skladzie: zywicaA 40 czesci zywicaD 10 „ alkohol etylowy 25 „ octan etylu 15 „ octan butylu 20 „ Lakier daje po utwardzeniu film twardy a zarazem elastyczny, o duzej odpornosci na swiatlo. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania lakieru ochronnego, ufcwairdzanegb ma goraco, nadajacego sie zwlaszcza do pokrywania metali, znamien¬ ny tym, ze zywice fenolowo-formaldehydo¬ wa, uzywama jakio podstawe lakieru plasty- fikuje sie zywicami o charakterze estrowym. 2. Sposób wedSug zastrz. 1, znamienny tym, ze do wyrobu zywicy fenolowo^formaldehydo- wej uzywa sie »fenolu lub mieszaniny kre¬ zoli, przy czyim zawantosc m-krezolu w mie¬ szanie wynosi iprzymajmniej 50%, 3. Sposób wedlug zasittrz. 1, znamienny tym, ze do wyTtwarzania zywicy plastyfiikujacej sto¬ suje sie kwas dwuzasadowy lub bezwodnik oraz alkishol wielowodorotlenowy. 4. Sposób wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze jako kwas dwuzasadowy stosuje sie kwas adypinowy, albo sebacymowy, a jako bez¬ wodnik ftalowy albo maleinowy, same albo w mieszaninie. 5. Sposób wedlug zasiarz. 3, znamienny tym, ze jako allkohoi wielowodoncitlenowy sitbsuje sie gliceryne, nietyloizobutylogliceryne albo pen- ftaeryitryt, sam albo w mieszaninie. 6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosunek, zywicy podstawowej do zywicy pla- styfikujacej w mieszaninie wynosi 20:0,5. 7. Sposób wedlug zasitrz. 1, znamienny tym, ze d|3 rozpuszczania zywic stosuje sie miesza¬ nine rozpuszczailników o nizszej i wyzszej temperaturze wrzenia, Glówny Instytut Przemyslu Rolnego i Spozywczego Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych „Prasa", Stalinogród 386, 20.

1.53 — R-4-13364, BI. pism. bezdrz. 100 g 150 PL