Wynalazek dotyczy nowego ulepszonego spo¬ sobu nadawania nierozpuszczalnosci sztucznym wlókienkom, wlóknom, niciom i tym podobnym produktom wlóknistym, przedzonym z roztwo¬ rów bialkowych, przede wszystkim produktom otrzymywanym przez przedzenie roztworów globulin z nasion roslinnych, zwlaszcza bialka z orzechów ziemnych, albo fosforoprotein, np. kazeiny, w wodnych roztworach alkaliów albo innych odpowiednich wodnych srodowiskach rozpuszczalnikowych do zakwaszonych kapieli koagulujacych. W praktyce najodpowiedniejszy¬ mi kapielami koagulujacymi sa zlekka zakwaszo¬ ne kwasem siarkowym roztwory siarczanu sodu.Produkty wlókniste, wychodzac z kapieli koa- guhijaeej, sa jeszcze latwo rozpuszczalne w roz¬ cienczonych roztworach solnych. Mozna im nadac nierozpuszczalnosc w rozcienczonych roz¬ tworach solnych oraz w zimnej wodzie za pomo¬ ca utwardzania (hartowania) aldehydem mrów¬ kowym, lecz aby nadac takim produktom przy¬ datnosc w % charakterze materialów wlókienni¬ czych, nalezy je równiez uodpornic na dzialanie wrzacej wody tak, deby mozna je bylo suszyc bez obawy sklejania, a dalej na dzialanie gora¬ cych rozcienczonych kwasnych roztworów ta¬ kich, jakie sie stosuje przy oprowadzaniu barw¬ ników kwasnych na welne oraz goracych roz¬ cienczonych roztworów alkalicznych takich, ja¬ kie sie stosuje podczas prania.Pomimo ze opisano szereg procesów nadawa¬ nia nierozpuszczalnosci sztucznym produktom przedzenia z bialka, nadajacym sie do wymie¬ nionego celu, to jednakze najlepszy sposób na¬ dania nierozpuszczalnosci oraz najlepszych fizy¬ cznych wlasciwosci i ochrone przed sklejeniem indywidualnych wlókienek osiagano dotychczas, stosujac mocno slony roztwór aldehydu mrów¬ kowego, zawierajacy nie mniej, niz 30 czesci chlorku sodu na 100 czesci wagowych wody, zakwaszony dostateczna iloscia kwasu solnego albo siarkowego, aby doprowadzic pH ponizej 1.Taka kapiel opisano w patencie angielskim nr 513910. Koagulujace roztwory, wychodzace wraz z wlókienkami z kapieli koagulujacej, splukuje sie zwykle za pomoca traktowaniawlókienek roztworem chlorku sodu przed wpro¬ wadzeniem ich Aa wyzej wspomnianego roz¬ tworu, nadajacego nierozpuszczalnosc.Nadawanie nierozpuszczalnosci za pomoca wyzej wspomnianego zakwaszonego roztworu soli z aldehydem mrówkowym wymaga zreszta utrzymywania produktu wlóknistego w zetknie¬ ciu z roztworem nadajacym nierozpuszczalnosc przez dlugotrwaly okres czasu, nawet w podnie^ sionej temperaturze, np. 18 godzin w tempera¬ turze 38° C, i tego okresu obróbki nie mozna skrócic stosujac znacznie wyzsze temperatury,, poniewaz luzne wflókierika lub nici, wykazuja sklonnosc do sklejania sie w tych wyzszych tem¬ peraturach zamiast pozostawac w stanie luznym.W patencie angielskim nr 597497 zastrzezono sposób nadawania nierozpuszczalnosci sztucznym produktom wlóknistym, otrzymanym przez prze¬ dzenie roztworów globulin z nasion roslinnych, np. wlókien z bialek orzeszków ziemilych albo fosforoprotein, np. kazeiny w wodnych roztwo¬ rach alkalicznych, albo innych odpowiednich wodnych rozpuszczalnikach do odpowiednio za¬ kwaszonych solnych kapieli koagulujacych, polegajacy na traktowaniu wspomnianych pro¬ duktów wlóknistych w wodnej kapieli aldehydu mrówkowego nasyconej chlorkiem sodu i siar¬ czanem sodu, albo tez zarówno chlorkiem sodu, jak i siarczanem magnezu przy pH=4 — 6 oraz w temperaturze nie przekraczajacej 60° C Pro¬ dukt wlóknisty traktuje sie nastepnie wodna kapiela aldehydu mrówkowego mocno zakwa¬ szona kwasem siarkowym i nasycona siarczanem sodu lub siarczanem magnezu w zastosowanej temperaturze, przy czym tak mocno zakwaszona kapiel formaldehydowa ma temperature podwyz¬ szona.Stwierdzono tam, ze jezeli kapiel formaldehy¬ dowa o pH=4 — 6 jest nasycona zarówno chlor¬ kiem sodu, jak i siarczanem sodu, wtedy mocno zakwaszona kapiel formaldehydowa powinna byc korzystnie nasycona siarczanem sodu, jezeli zas kapiel formaldehydowa o pH=4 — 6 jest nasycona zarówno chlorkiem sodu, jak i siar¬ czanem magnezu, to mocno zakwaszona kapiel formaldehydowa powinna byc najlepiej nasy¬ cona siarczanem magnezu.W patencie tym stwierdzono równiez, ze jezeli temperatura pierwszej kapieli wynosi 50° C, to wystarcza czas obróbki okolo 5 minut, jezeli zas temperatura jest okolo 40° C, to potrzeba 8—15 minut. Stwierdzono równiez, ze jezeli tempera¬ tura drugiej kapieli wynosi okolo 70° C, to czas1 potrzebny do obróbki wynosi zwykle w przybli¬ zeniu od 10 do 15 minut.Obecnie wykryto, ze jezeli roztwór aldehydu mrówkowego przy pH=4 — 6 nasycony chlor¬ kiem sodowym wykazuje temperature pomiedzy 60° a 70° C, a obróbke prowadzi sie, przesuwajac material przez strumien roztworu wzdluz rury o odpowiedniej srednicy, najlepiej uksztaltowa¬ nej w spiralne wezownice, to roztwór nie po¬ trzebuje byc nasycony siarczanem sodu, oraz ze czas potrzebny do obróbki wynosi zaledwie okolo pól do jednej minuty. Wykryto równiez, ze jezeli wodny roztwór aldehydu mrówkowego, mocno zakwaszony kwasem siarkowym i nasy¬ cony siarczanem sodu lub siarczanem magnezu w stosowanej temperaturze tak samo, jak w pa¬ tencie nr 597497, wykazuje temperature okolo 95° C, a obróbke prowadzi sie podobnie w stru¬ mieniu tego roztworu, przepuszczajac go przez spiralna rure, to potrzebny czas obróbki wynosi zaledwie 2 minuty.Zgodnie z wynalazkiem sposób nadawania nierozpuszczalnosci sztucznym produktom wlók¬ nistym, otrzymanym przez przedzenie roztworu globulin z nasion roslinnych, np. bialek z orze¬ szka ziemnego albo fosforoprotein, np. kazeiny w wodnym roztworze alkaliów albo innych wodnych rozpuszczalnikach do zakwaszonych kapieli koagulujacych, obejmuje prowadzenie produktów wlóknistych oraz wodnego roztworu aldehydu mrówkowego nasyconego wzgledem chlorku sodowego i zawierajacego siarczan sodu lub siarczan magnezu przy pH=4 — 6, w tem¬ peraturze najlepiej lezacej w poblizu 70* C, przez kanal rurowy najlepiej wykonany w po¬ staci wezownicy albo spirali, po czym tak obro¬ biony prodrJkt wftóknisty i wodny roztwór alde¬ hydu mrówkowego mocno zakwaszony kwasem siarkowym i nasycony siarczanem sodu lub ma¬ gnezu w uzytej temperaturze (przy czym wspo¬ mniany mocno zakwaszony roztwór aldehydu mrówkowego utrzymuje sie w podwyzszonej temperaturze, najlepiej okolo 95° C) przepuszcza sie przez inny kanal rurowy, równiez najlepiej wykonany w postaci spiralnej wezownicy.Jezeli kanal jest prosty, to ciecz obróbkowa przechodzi przezen najlepiej strumieniem wzbu¬ rzonym. Ciecz obróbkowa przeplywa zawsze przez kanal rurowy co najmniej z taka szybko¬ scia, aby podczas swego przejscia przesuwala produkty wlókniste.Kanal rurowy moze byc calkowicie zanurzony w kapieli wodnej o takiej temperaturze, zeby krazaca ciecz w kanale byla utrzymywana we wskazanej temperaturze, co zapobiega ostyganiu i zwiazanej z tym krystalizacji soli mogacej spo¬ wodowac uszkodzenie wlókien.Wiazke wlókien prowadzi sie najlepiej przez kanal rurowy, umieszczajac lejek u wlotu do kanalu. Ciecz obróbkowa kieruje sie do tego lejka, po czym splywa ona dzieki swemu cieza- — 2 —rowi przez wspomniany kanal. Przeplyw cie¬ czy z lejka do kanalu rurowego dostarcza nie¬ zbednego impulsu do porwania wiazki wlókien do przelotu rurowego. Okazalo sie korzystne zastosowanie rury przelewowej z lejka do zbior¬ nika cieczy obróbkowej, aby utrzymac stale warunki przeplywu w kanale rurowym.Wynalazek zilustrowano dalej za pomoca przykladu, w którym czesci oznaczaja czesci wagowe z wyjatkiem tych miejsc, gdzie wska¬ zano inaczej, oraz w zwiazku z zalaczonym schematycznym rysunkiem.Przyklad: Dojrzaly roztwór globuliny z orzeszków ziemnych w wodorotlenku sodu, powstaly z roztworu, zawierajacego 25 czesci globuliny orzeszka ziemnego, 1,25 czesci wodo¬ rotlenku sodu, 1,0 czesci siarczanu sodu i 72,75 czesci wody wytlacza sie przez przedzarke 1 do kapieli koagulujacej 2, zawierajacej 200 g/l siar¬ czanu sodu i 20 g/1 kwasu siarkowego. Otrzy¬ mana wiazke wlókienek 3 zbiera sie na kraz¬ kach 4, posiadajacych szybkosc obwodowa 30 m/min. i wyciaga sie przez przepuszczanie przez krazki 5, obracajace sie z szybkoscia obwo¬ dowa 45 m/min.Wiazke 3 prowadzi sie nastepnie przy napre¬ zeniu na rolke 6, umieszczona pionowo ponad linia srodkowa wglebienia koryta pierscienio¬ wego 7, zgodnie ze sposobem, opisanym w pa¬ tencie brytyjskim nr 623460, przez urzadzenie 8 poruszajace sie tam i z powrotem co najmniej o 91 cm powyzej powierzchni cieczy w korycie i w ten sposób wprowadza sie wiazke do koryta, w którym wlókno uklada sie w sposób zygzako¬ waty. To (koryto pierscieniowe sklada sie ze stalej czesci srodkowej o srednicy 61 cm, szero¬ kosci 15 cm i glebokosci 10 cm i jest wytworzone z miekkiej stali. Koryto pierscieniowe zawiera podstawe z siatki drucianej 9 i obraca sie w ko¬ rycie okraglym 10 o srednicy zewnetrznej 103 cm, srednicy wewnetrznej 19 cm i glebokosci 15 cm, równiez z miekkiej stali, zaopatrzonym w da¬ jaca sie przystosowac zastawke tak, iz wyso¬ kosc cieczy w korycie mozna dowolnie zmieniac.Koryto pierscieniowe zawiera nasycony roztwór chlorku sodu o temperaturze 20° Q i pH=5,0.Wiazka 3 opada na podstawe 9 koryta 7 i pro¬ wadzona jest wokolo przez koryto 7, wykonujace jeden obrót w ciagu 4,5 minut. Wiazke 3 pod¬ nosi sie nie mniej, niz o 7,5 cm od siatki, a na¬ stepnie rozciaga pomiedzy dwiema rolkami U i 12, których szybkosci obwodowe wynosza od¬ powiednio 35 i 52 m/min.Po rozciagnieciu wiazka 3 przechodzi po kra¬ zku 13, umieszczonym pionowo ponad srodkowa linia wlotu 14 pionowo umieszczonej wezownicy spiralnej 15 o dltigosei 18,3 — 37*8 m^ oraz*: 0 srednicy 122 cm. Przez te wezownice prze¬ chodzi roztwór nasycony chlorku sodu o tempe¬ raturze 70° C i zawierajacy w litrze 20 g siar¬ czanu sodu i 2% aldehydu mrówkowego. Tem¬ peratura tego roztworu wynosi 72° C, zas pH=5,0.Czas przejscia wiazki 3 przez te wezownice wy¬ nosi pól do jednej minuty. Wiazka 3 zbierana jest na krazek 16, umieszczony prostopadle po¬ wyzej wylotu pionowo umieszczonej wezownicy.Wiazka 3 przechodzi dalej pomiedzy dwoma krazkami 17 i 18, których szybkosci obwodowe wynosza odpowiednio 40 i 45 m^min. Nastepnie wiazka 3 wchodzi do wlotu 19 dlugiej pionowo umieszczonej wezownicy 20 o dlugosci 45,7 m oraz o srednicy 122 cm, przez która to wezow¬ nice przeplywa ciecz obróbkowa, zlozona z na¬ syconego w temperaturze 95° C roztworu siar¬ czanu sodu, 275 g/l kwasu siarkowego i 2 % aldehydu mrówkowego. Temperatura tej cieczy wynosi 95°, zas pH jest mniejsze od O. Czas przejscia wiazki przez te wezownice 20 wynosi 1 — 2 minut. Po wyjsciu z wylotu wezownicy 20 wiazka 3 przechodzi na krazek 21 i podlega plu¬ kaniu i suszeniu jakakolwiek metoda. PL