Od bezpieczników topikowych do zabezpiecza¬ nia obwodów elektrycznych i odbiorników pradu jest wymagane coraz to dokladniejsze dzialanie wedlug okreslonej' charakterystyki. W szczegól¬ nosci, jezeli bezpieczników uzywa sie do zabez¬ pieczania skomplikowanych obwodów, w których wykorzystuje sie charakterystyki o przebiegu,, zaleznym od czasu, do tego, aby przy nadmier¬ nym pradzie nastepowalo odlaczenie jak naj¬ mniejszego odcinka wokól miejsca uszkodzenia, wówczas jest konieczne, aby bezpiecznik ulegl stopieniu dokladnie wedlug charakterystyki, prze¬ widzianej przy jego stosowaniu.Bezpieczniki te, które prócz wskazanych wlas¬ ciwosci winny tez posiadac wysoka zdolnosc wy¬ laczenia, posiadaja przewodniki topikowe, umiesz¬ czone w cialach sypkich, i sa zamkniete w nieru¬ chomej oprawie izolacyjnej. W celu osiagniecia duzej mocy wylaczania i niezawodnego zabezpie¬ czenia, nalezy wykonac przewodniki topikowe z metalu, nie ulegajacego korozji i o jak najwiek¬ szej zdolnosci przewodzenia, np. ze srebra.Ponadto nalezy przewodnik wykonac tak, aby przy nieduzym pradzie nadmiernym ulegal sto¬ pieniu dokladnie wedlug charakterystyki, przy wielkim zas nadmiernym pradzie by ulegal sto¬ pieniu takze w miejscu, gdzie sa najodpowied¬ niejsze warunki do zgaszenia luku elektrycznego.Poniewaz funkcja bezpiecznika jest w obydwu przypadkach wyznaczona przez rózne warunki, nalezy przewodnik topikowy wyposazyc w dwa miejsca topienia, z których kazde jest dostosowa¬ ne do danych okolicznosci.Miejsce, w którym przewodnik powinien sto¬ pic sie przy wielkim pradzie nadmiernym, ustala sie zazwyczaj przez oslabienie go w ten sposób, aby przy pewnej szybkosci wzrastania nadmiaru pradu przewodnik stopil sie w tym miejscu.Poniewaz odbywa sie to w przeciagu ulamka se¬ kundy, wiec czynnosc ta nie jest zalezna od wlas¬ ciwosci termicznych bezpiecznika.Miejscem krytycznym przewodnika topikowego jest to miejsce, w którym przewodnik powinien Ulec stopieniu przy malym pradzie nadmiernym w przeciagu dlugiego okresu czasu (kilka minut a nawet godzin), poniewaz przy tym funkcja jego jest silnie uzalezniona od warunków termicznych bezpiecznika w czasie przeciazenia. 0 ile przewodnik ma sie stopic, musi sie on rozgrzac az do punktu topienia (np. srebrny do 961°Ck Przewodnik topikowy, którego prze¬ krój jest na calej dlugosci jednakowy, ogrzalby sie przy dlugotrwalym pradzie nadmiernym na calej dlugosci praktycznie jednakowo. Przy tym stopilby sie w miejscu, którego polozenie nie da¬ loby sie z góry okreslic; poza tym podczas owego dluzszego okresu czasu i przy tak wysokiej tem¬ peraturze caly bezpiecznik i jego armatura pola¬ czeniowa uleglyby niebezpiecznemu rozgrzaniu.Dlatego przewodnik topikowy wykonuje sie w ten sposób, aby przy takim pradzie nadmier¬ nym rozgrzalo sie az do punktu topienia tylko to miejsce; w którym przewodnik powinien sie stopic.Cel ten mozna osiagnac w ten sposób, ze w zadanym miejscu oslabia sie w odpowiedni sposób ochladzanie, wskutek czego przewodnik topikowy rozgrzewa sie w danym miejscu wiecej, niz na pozostalej dlugosci. Aby przewodnik stopil sie dokladnie we wlasciwej chwili, wzmacnia sie owo miejsce dodatkowym tworzywem o nizszym punkcie topienia, anizeli punkt topienia samego przewodnika topikowego, tak ze dopiero po sto¬ pieniu tego tworzywa dodatkowego miejsce topie¬ nia ogrzewa sie szybko do wlasnego punktu to¬ pienia.Dokladnosc i niezawodnosc dzialania bezpiecz-, nika zalezy od tego, jak szybko po stopieniu do¬ datkowego tworzywa ogrzeje sie miejsce stopie¬ nia do temperatury topienia. Jest wymagane, aby nasjtapilo to jak najszybciej, poniewaz tylko w ten sposób stopienie ograniczy sie do miejsca stopie¬ nia i jego najblizszej okolicy, a przy tym osiagnie sie równiez dokladne dzialanie co do czasu. Trze¬ ba wiec aby ochladzanie miejsca stopienia, w po¬ równaniu z innymi miejscami przewodnika, bylo jak najslabsze, poniewaz im mniej miejsce to bedzie ochlodzone w krytycznej chwili, tym szyb¬ ciej podniesie sie jego temperatura.Skutek ten mozna osiagnac w rozmaity spo¬ sób, znany jest np. taki sposób wykonania, wedlug którego przewodnik topikowy o przekroju okraglym skreca sie w miejscu stopienia nadajac mu ksztalt meandra lub spirali. Wskutek tego obniza sie w tym miejscu ochladzanie, poniewaz przewodnik, uksztaltowany w ten sposób, ochla¬ dza sie praktycznie tylko na tej czesci powierzch¬ ni, która stanowi równoczesnie powierzchnie ze¬ wnetrzna meandra lub spirali. Miejsca pomiedzy skretami i wnetrze spirali nie sa praktycznie ochladzane. Stopien, o który chlodzenie zostalo obnizone, zalezy wszakze od gestosci i wymiarów skretów meandra lub spijali, a nielatwo jest wy¬ konac przewodniki topikowe, zwlaszcza cienkie, tak aby posiadaly one jednakowe wlasciwosci, a przez to i spelnialy jednakowa funkcje. Niedo¬ godnosc ta powieksza sie jeszcze przez ulozenie przewodnika topikowego w ciele sypkim, w któ¬ rym to przypadku zachodzi w szczególnosci nie¬ bezpieczenstwo odksztalcen, a przez to zmian wa¬ runków ogrzewania miejsca stopienia w chwili krytycznej. Poza' tym otrzymuje sie tylko nie¬ znaczna róznice pomiedzy chlodzeniem przewod¬ nika równego i chlodzeniem meandra lub spirali, tak ze przy tym wykonaniu mozna tylko z duzy¬ mi trudnosciami uzyskac bezpieczniki, dzialajace z dostateczna dokladnoscia.Niedogodnosc, wynikajaca z malej róznicy powierzchni chlodzonej pomiedzy czescia nie prze¬ znaczona do stopienia a miejscem stopienia, po¬ siada równiez inny znany sposób, wedlug którego przewodnikowi topikowemu o przekroju plaskim nadaje sie w miejscu stopienia ksztalt zlobka.Przez to obniza sie ochladzanie, poniewaz ta czesc powierzchni, która tworzy wnetrze zlobka nie jest praktycznie ochladzana. Zmniejszenie chlodzenia jest jednakze znowu zbyt male i u róznych bezpieczników niejednakowe, ponie¬ waz zalezy ono od tego, jak dokladnie jest wy¬ konany ksztalt i wymiary zlobka.Przedmiotem wynalazku jest przewodnik topi¬ kowy o takim ksztalcie, by mozna go bylo latwo i dokladnie wykonac, by nie byl czuly na uszko¬ dzenie i by umozliwial osiagniecie najwiekszej róznicy pomiedzy chlodzeniem w tym miejscu, w którym przy nieznacznym nadmiarze pradu po¬ winien on po dluzszym czasie ulec stopieniu, a chlodzeniem pozostalej czesci przewodnika, która nie powinna sie stopic.Cel ten wedlug wynalazku osiaga sie w ten sposób, ze przewodnik topikowy posiada zarówno w tych miejscach, w których nie powinien sie stopic, jak i w miejscach stopienia, przekrój o jednakowej powierzchni, lecz o takim róznym • ksztalcie, aby w miejscu stopienia obwód geome¬ tryczny przewodnika byl krótszy, niz na pozo- — 2 —stalej dlugosci. Poniewaz oziebienie przewodnika jest przy tym samym przekroju proporcjonalne do jego obwodu, wiec miejsce stopienia bedzie sie ogrzewac tym wiecej, im krótszy bedzie jego obwód.Najmniejszy mozliwy obwód danej powierzch¬ ni posiada kolo. Dlatego tez jest dogodne, jezeli przekrój przewodnika topikowego wedlug wyna¬ lazku jest w miejscu stopienia okragly, a na po¬ zostalej dlugosci jakikolwiek inny, np. owalny lub plaski.Przewodnik topikowy tego ksztaltu mozna latwo wykonac z materialu o przekroju okra¬ glym, który pozostawia sie bez zmiany tylko w miejscu stopienia, a na pozostalej dlugosci, nie przeznaczonej do stopienia, splaszcza sie go lub nadaje sie mu jakikolwiek inny ksztalt (profil), celowy z uwagi na wytrzymalosciowe wlasci¬ wosci termiczne. Przez to zwieksza sie w tych miejscach jego obwód i oziebienie oraz obniza temperature w tych miejscach w porównaniu z miejscami topienia. Poniewaz przez rózny sto¬ pien splaszczenia lub przez nadanie innego ksztaltu mozna osiagnac rózne wlasciwosci ter¬ miczne przewodnika topikowego, przeto mozna w ten sposób z jednego materialu podstawowego sporzadzac przewodniki topikowe o róznych wlas¬ ciwosciach. Jezeli miejsce topienia bedzie mialo przekrój okragly, osiagnie sie u wszystkich prze¬ wodników w krytycznej chwili najwieksza mozli¬ wa róznice pomiedzy ogrzaniem miejsca topienia a miejscami, w których przewodnik nie ma ulec stopieniu.W porównaniu z dotychczas znanymi bez¬ piecznikami topikowymi, przewodnik w ten spo¬ sób wykonany ma te zalete, ze jest prostej bu¬ dowy i na calej swej dlugosci, nie wylaczajac miejsca stopienia, ma jednakowy przekrój, któ¬ rego nie mozna praktycznie zdeformowac do tego stopnia, aby jego warunki termiczne sie zmienily.Inna zaleta jest to, ze przewodnik topikowy we¬ dlug wynalazku jest prostoliniowy, co ujawnia sie dodatnio przy wylaczaniu wysokich pradów zwarcia, kiedy przewodnik topikowy np. w ksztal¬ cie spirali lub meandra ulega wlasnie w krytycz¬ nej chwili stopienia silnemu odksztalceniu pod wplywem wlasnego pola magnetycznego.W porównaniu ze znanym przewodnikiem o przekroju okraglym, skreconym w miejscu sto¬ pienia w spirale, meander lub uksztaltowanym w inny sposób, mozna dzieki zastosowaniu prze¬ wodnika wedlug wynalazku uzyskac oszczednosci na materiale. Przewodnik okragly, który w swo¬ jej równej czesci nie powinien sie stopic pod . dzialaniem nadmiernego pradu, powinien byc grubszy niz przewodnik wedlug wynalazku, któ¬ rego przekrój okragly, pozostawiony tylko w miejscu stopienia, stopi sie przy tym samym nadmiarze pradu.Na rysunku przedstawiono przedmiot wyna¬ lazku w przykladowej postaci wykonania. Fig. 1 przedstawia przewodnik topiktiwyXw widoku z boku, fig. 2 — w widoku z góry, fig. 3 — prze¬ wodnik w przekroju wzdluz linii A — B na fig. 1 i 2, fig. 4 — przewodnik w przekroju wzdluz linii c-d na fig. 1, fig. 5 — przekrój inaczej uksztaltowanego przewodnika.Przewodnik wedlug wynalazku jest wykonany z drutu okraglego. Przekrój tego drutu jest po¬ zostawiony bez zmiany np. posrodku dlugosci przewodnika, na krótkiej przestrzeni 1, wskutek czego powstaje tam miejsce stopienia. Na pozo¬ stalych odcinkach 2 i 3 przewodnik jest splasz¬ czony np. w sposób, przedstawiony na fig. 4.Miejsce stopienia jest wzmocnione tworzywem dodatkowym 5, po stopieniu którego przewodnik szybko sie w tym miejscu ogrzewa i topi. Fig. 5 przedstawia inny mozliwy przekrój przewodnika wedlug wynalazku na odcinkach 2, 3 (fig. 1). PL