Wiadomo, ze wlókna z syntetycznych liniowych polimerów lub polikondensatów mozna orientowac przez rozciaganie na zimno.Wlókna takie sa bardzo mocne i nadaja sie do wielu celów, np. jako wlókna zastepujace sztuczny jedwab. Posiadaja one jednak te ujemna ceche, ze sa podobnie do wlókien szklanych zupelnie gladkie, nie moga zatem zastepowac welny i nie daje sie, praktycznie biorac, spilsniac. Dlatego tez proponowano juz najrozmaitsze zabiegi prowadza¬ ce do schropowacenia powierzchni wlókien, np. spo¬ sób polegajacy na tym, ze wlókno superpoliami- dowe powleka sie przed rozciaganiem powloka roztworu acetylocelulozy i nim rozpuszczalnik z acetylocelulozy calkowicie wyparuje rozciaga sie wlókno od 300 — 400% pierwotnej dlugosci. Pow¬ staje przez to porozrywana powloka, dzieki której wlókna staja sie bardziej podobne do welny.Stwierdzono, ze osiaga sie znacznie lepsze wy¬ niki jesli nie rozciagniete wlókna powleka sie sub¬ stancja, która po ogrzaniu do odpowiedniej, wyz¬ szej temperatury staje sie dostatecznie podatna i miekka, po czym wlókno w tej wyzszej tempera¬ turze, a wiec nie jak zwykle, na zimno, rozciaga sie, a porozrywana powloke ze sztucznej zywicy utrwala sie na wlóknie przez ogrzanie do jeszcze wyzszej temperatury, przy czym uzyta substancja powlekajaca, pod wplywem ciepla, badz zostaje utwardzona, badz tez przejsciowo stapia sie, a po oziebieniu staje sie znów twarda. Obiera sie oczy¬ wiscie taka temperature, przy której uzyta sub¬ stancja powlekajaca nie moze byc rozciagnieta razem z wlóknem, lecz zostaje porozrywana na nie laczace sie ze soba czesci.Wedlug specjalnie korzystnej postaci przepro¬ wadzania sposobu stosuje sie zywice sztuczna/ utwardzalna na goraco (zywica fenolowo - alde¬ hydowa, mocznikowo - aldehydowa, melaminowo - aldehydowa) i rozciaganie przeprowadza sie przy takim stanie zywicy i w takiej temperaturze, w której zywica wprawdzie dobrze przylega do wlókna, lecz nie wykazuje duzej sily wiazacej i dopiero nastepnie, przez dalsze ogrzewanie, zo¬ staje przeprowadzona w stan nietopliwy.Ten nowy sposób posiada w porównaniu z wy¬ zej wymienionymi dawnymi sposobami te duza zalete, ze mozna w szerokim zakresie wplywac na wlasciwosci otrzymywanych wlókien, a mianowi¬ cie: po pierwsze — przez temperature, w której sie rozciaga, a po drugie — przez stan uzytej zywicy sztucznej.Aczkolwiek bardzo dobre wyniki osiaga sie równiez przy uzyciu substancji termoplastycz¬ nych, czy -to naturalnych czy syntetycznych, naj¬ odpowiedniejszymi sa jednak substancje utwar- dzalne, gdyz wskutek utwardzenia zespolenie wló¬ kna z zywica sztuczna zostaje jeszcze wzmocnione.Specjalnie mocne zespolenie uzyskuje sie przy uzyciu wlókien potraktowanych wstepnie formal¬ dehydem lub drugim skladnikiem kondensacji, wedlug znanych sposobów. Tak np. uzyskuje sie adhezje bez zarzutu jesli wlókna, przed powlecze¬ niem powloka rezolowa, poddaje sie przez krótki przeciag czasu powierzchniowemu dzialaniu par fenolu. Fenol rozpuszcza sie w warstwie powierz¬ chniowej substancji wlókien i bierze udzial w nastepujacej po tym kondensacji rezolu, przy utwardzaniu na goraco.Adhezje mozna zwiekszyc równiez w inny sposób, np* przez wprowadzenie na powierzchnie wlókien kwasnego lub alkalicznego katalizatora, na krótko przed powleczeniem wlókien sztuczna zywica. Substancje powlekajaca mozna wprowa¬ dzac na wlókna w rózny sposób, np. w postaci roztworu jak np. alkoholowego roztworu rezolu lub podobnych, albo tez wprowadza sie substancje powlekajaca w stanie stopionym, przeciagajac wlójuia przez odpowiednia kapiel.Wprowadzanie substancji powlekajacej moze tez byc polaczone z przedzeniem ze stopu, np: w ten sposób, ze stopiony poliamid przedzie sie wprest do roztworu substancji powlekajacej.Do substancji powlekajacej mozna domieszac najrozmaitszych wypelniaczy, srodków zmiekcza¬ jacych i tym podobnych — w celu uzyskania po¬ zadanych wlasciwosci. Ostateczne rozciaganie mozna przeprowadzac przy róznych stopniach polimeryzacji lub polikondensacji substancji po¬ wlekajacej, np. przy stanie rozpoczynajacego sie przejscia w rezyt lub tez ogólnie przy stanie roz¬ poczynajacego sie przejscia w postac nietopliwa i nierozpuszczalna. Przez odpowiedni dobór wa¬ runków osiaga sie najodpowiedniejsza do róznych celów powierzchnie otrzymywanych wlókien.Przyklad I. Wlókna, otrzymane z 6-ka- prolaktamu przez polimeryzacje i przedzenie ze stopu, przeciaga sie przez alkoholowy roztwór polistyrenu w etylobenzenie i po wyschnieciu roz¬ ciaga sie w temperaturze 120°C w taki sposób, aby wlókna przy rolce sciagajacej byly juz ochlo¬ dzone do temperatury normalnej. Wlókna po ewentualnym skedzierzawieniu i pocieciu nadaja sie do przedzenia jako sztuczna welna.Przyklad II. Rezol, otrzymany w znany sposób przez polikondensacje fenolu z formalde¬ hydem w srodowisku alkalicznym, wprowadza sie w postaci alkoholowego roztworu na nierozciag- niete wlókna poliamidowe opisane w przykladzie I-ym. Po wyschnieciu wlókna rozciaga sie w tem¬ peraturze 110°C, po czym ogrzewa sie dalej do temperatury vj.60 — 170°C az do utwardzenia, prowadzac wiazke wlókien przez suszarnie przez dwa szeregi rolek w celu przedluzenia drogi. PL