Do przewodzenia pradu, doprowadzanego do elektrycznych pojazdów szynowych, jest stoso¬ wany przewód jezdny i szyny. Prad, pobierany z przewodu jezdnego, przeplywa przez odpowiednie przyrzady oraz silniki i jest nastepnie odprowa¬ dzany z powrotem poprzez szyny. Kola pary kól pednych sluza do odprowadzania pradu i stwa¬ rzaja styk miedzy szynami i pojazdem. Doprowa¬ dzanie pradu do osi pary kól napednych w po¬ jazdach, zaopatrzonych w silniki typu tramwajo¬ wego, dokonuje sie poprzez lozyska panewkowe, przy uzyciu których silnik jest zawieszony po jednej stronie osj. Duza powierzchnia stykowa smarowanych lozysk panewkowych zapewnia do¬ bry styk miedzy panewka lozyska, do której do¬ prowadzony jest jeden biegun obwodu pradowego, i osia. Przeplyw pradu nie wywiera przy tym na panewke ujemnego wplywu. "- W przypadku gdy do osadzenia czopów osi pary kól napednych sa stosowane lozyska panewkowe, przewodzenie pradu do osi i dalej poprzez kola napedne — do szyn nie napotyka na trudnosci.Tym nie mniej w nowoczesnych lokomotywach elektrycznych, elektrowozach silnikowych i tram¬ wajach, zasilanych z przewodu jezdnego, stoso-wane sa w coraz szerszym zakresie silniki, osa¬ dzone sztywno na ramie lub w podwoziu i po¬ laczone elastycznie z oddzielna skrzynka biegów, zmontowana na osi za posrednictwem lozysk tocz¬ nych.Osadzenie czopów osi pary kól napednych w lozyskach tocznych daje znaczne korzysci, tak ze istnieje tendencja stosowania ich zamiast lozysk panewkowych. Z drugiej jednak strony w przy¬ padku stosowania lozysk tocznych odpada ko¬ rzystna mozliwosc przewodzenia przez nie pradu, poniewaz ze wzgledu na mala powierzchnie sty¬ kowa miedzy elementami tocznymi i odnosnymi pierscieniami, lozyska toczne uleglyby uszkodze¬ niu nawet przy przeplywie pradu o stosunkowo malym natezeniu.Dotychczasowe rozwiazania konstrukcyjne, w których stosowano oddzielne szczotki na osi oraz tareze, osadzona tuz przy piascie kola napednego, wykazywaly powazne wady, wynikajace z oko¬ licznosci, ze do umieszczenia takich szczotek zby¬ wala nieduza wolna przestrzen, zwlaszcza w du¬ zych lokomotywach elektrycznych, w których sil¬ nik i skrzynka biegów zajmuja niemal caly roz¬ step miedzy kolami napednymi, w zwiazku z czym powstawaly trudnosci, zwiazane zarówno z uzys¬ kaniem wystarczajaco duzej powierzchni styku, jak i przeprowadzaniem prawidlowego smarowa¬ nia tracych sie powierzchni stykowych oraz zabez¬ pieczeniem ich przed kurzem, brudem i woda.Po.uplywie pewnego czasu na szczotce, osadzo¬ nej na osi i podlegajacej znacznym naprezeniom, tworzyly sie rysy, które stawaly sie punktem wyjscia do powstawania pekniec, a w konse¬ kwencji do powaznych uszkodzen. Dalsza wade wymienionego ukladu stanowila okolicznosc, ze zarówno os, jak i tarcza, umieszczona w poblizu piasty kola napednego, byly osadzone elastycznie w stosunku do podwozia lub ramy lokomotywy, a tym samym w stosunku do szczotek, przymoco¬ wanych do tychze czesci. Stosunkowo mala po¬ wierzchnia stykowa, wystepujaca w wymienio¬ nych konstrukcjach, byla wystarczajaca do prze¬ wodzenia nominalnego pradu powrotnego, lecz okazala sianie wystarczajaca w przypadku pradu zwarcia,^w zwiazku ^ czym ten ostatni szukal innych 3róg przejscia, przeplywajac równiez przez lozyska toczne i zagrazajac tym samym ich trwalosci. Urzadzenie do odprowadzania pradu w elektrycznych pojazdach szynowych, stanowiace przedmiot wynalazku, usuwa wszystkie wady do¬ tychczasowych rozwiazan konstrukcyjnych dzieki calkowicie nowemu sposobowi rozmieszczenia po¬ szczególnych czesci danej konstrukcji, polozonych wewnatrz oraz na powierzchni skrzynki biegów mechanizmu napedowego.Na rysunku poszczególne figury przedstawiaja rózne uklady styków slizgowych wedlug wyna¬ lazku, sluzacych do odprowadzania pradu robo¬ czego do szyn.Fig. 1 przedstawia przekrój przez skrzynke biegów 5 i kolo zebate 2 z uwidocznionym ukla¬ dem styków 1, slizgajacych sie po powierzchni tarczy tego kola.Styki 1 sa osadzone w sciankach skrzynki bie¬ gów 5, a prad jest doprowadzany do nich za po¬ moca specjalnych kabelków miedzianych 10 po¬ przez pierscieniowy wycinek rozdzielczy 7, pola-, czony z glównym przewodem zasilajacym 8, umie¬ szczonym na skrzynce biegów 5. Ksztalt styków moze byc badz okragly, badz wycinkowy (fig. 2), przy czym ten ostatni pozwala uzyskac wieksza powierzchnie stykowa W celu zapewnienia na¬ lezytego styku wycinka stykowego z tarcza kola zebatego, kazdy wycinek jest podtrzymywany przez oddzielny trzpien 11, przechodzacy poprzez scianke skrzynki biegów i dociskany do tarczy kola zebatego 2 za pomoca sprezyny 9 lub innego na¬ rzadu sprezynujacego.Styki moga znajdowac sie po jednej stronie tarczy kola zebatego (fig. 1) lub po obu jej stro¬ nach (fig. 3 i 4), przy czym moga one byc roz¬ mieszczone wzdluz calego obwodu powierzchni tar¬ czy lub jedynie wzdluz jego czesci.' Jesli miedzy silnikiem 12 i skrzynka biegów 5 wystepuje nieduza wolna przestrzen, wówczas mozna wyzyskac do umieszczenia styków miejsce, w którym skrzynka biegów wystaje poza kontur silnika, jak to uwidoczniono na fig. 2. Omawiany uklad jest korzystny równiez ze wzgledów monta¬ zowych, poniewaz dwudzielna skrzynka biegów 5 moze byc skladana lacznie ze stykami, umieszczo¬ nymi we wglebieniach 13 obudowy, w zwiazku z czym nie wystaja one na zewnatrz i nie przeszka¬ dzaja w montazu obu polówek skrzynki.Na fig. 3 przedstawiony jest uklad styków 1, rozmieszczonych po obu stronach kola zebatego 2 i przylegajacych do bocznych pierscieni slizgo¬ wych 6, przymocowanych do tarczy tego kola.Zastosowanie konstrukcji z bocznymi pierscie¬ niami slizgowymi 6 umozliwia zmniejszenie dlu¬ gosci trzpieni 11 styków 1. Po lewej stronie fig. 3 przedstawiony jest styk 1, wysuniety z wglebie¬ nia 1S, wykonanego w sciance skrzynki biegów 5, i przylegajacy do pierscienia 6. Po prawej stronie fig. 3 przedstawiony jest analogiczny styk, tkwia¬ cy we wglebieniu 13, co jest konieczne np. przy montazu obu polówek skrzynki biegów. — 2 —Tym nie mniej styki moga równiez przylegac do innej powierzchni kola zebatego, np. do we¬ wnetrznej powierzchni wienca tegoz kola.Tego rodzaju rozwiazanie konstrukcyjne jest przedstawione na fig. 4, na której po lewej stro¬ nie uwidocznione jest polozenie czesci nosnej 15 wycinków stykowych 16 przed montazem skrzynki biegów. Wycinki stykowe sa dociskane do we¬ wnetrznej powierzchni wienca kola zebatego za pomoca sprezyny. W tym przypadku czesc nos¬ na 15 moze byc polaczona z odpowiednim stykiem 16 za pomoce gietkiego plaskiego kabelka. Styki moga byc wykonane z brazu lub innego materialu o podobnych wlasciwosciach, ewentualnie ich po¬ wierzchnia stykowa moze byc pokryta bialym me¬ talem, stosowanym np. do wylewania panewek lozyskowych silnika.Styki 1 moga byc równiez wykonane w ten sposób, ze kazdy z nich jest polaczony z trzpie¬ niem 11 za pomoca szczelnej obsady. Pozwala to osiagnac lepsze przyleganie powierzchni styku do powierzchni tarczy kola zebatego 2. Szczelna obsada, odznaczajaca sie mozliwie jak najmniej¬ szym luzem, powieksza jedynie w nieznacznym stopniu opór elektryczny odnosnego obwodu pra¬ dowego.Jak wynika z powyzszego opisu, przedmiot wynalazku dotyczy rozwiazania zagadnienia nie¬ zawodnego odprowadzania pradu w lokomotywach elektrycznych oraz innych elektrycznych silniko¬ wych pojazdach szynowych, zasilanych z prze¬ wodu jezdnego, w których ani silnik, ani kadlub lozyska nie posiada slizgowej panewki stykowej, odprowadzajacej prad do szyn. PL