PL34672B1 - - Google Patents

Description

' W patentach polskich nr 28774 i 29004 opisa¬ no sposoby wytwarzania pochodnych barwników w rodzaju estrów, wytwarzanych przez trakto¬ wanie barwników zawierajacych grupy wodoro¬ tlenowe organicznymi srodkami acylujacymi, które obok grupy powpdujacej acylowanie za¬ wieraja co najmniej jeden podstawnik, który po ewentualnej odpowiedniej przemianie warun¬ kuje lub zwieksza rozpuszczalnosc produktu acylowania w kapieli farbierskiej. Z tych pro¬ duktów acylowania przez traktowanie srodkami zmydlajacymi regeneruje sie zwykle trudno rozpuszczalny barwnik wyjsciowy. Skoro zabieg ten wykonac na wlóknie, to otrzymuje sie wy- barwierna, ktpre odznaczaja sie wybitna trwa¬ loscia na wode.W patentach polskich nr 28774 i 29004 poda¬ no ponadto, ze produkty acylowania mozna sto¬ sowac do barwienia rozmaitych materialów, zwlaszcza materialów wlókienniczych pochodze¬ nia zwierzecejgp lub roslinnego. Tymczasem z przykladów wykonania wynika, ze produkty te nadaja sie przede wszystkim do barwienia materialów wlókienniczych zawierajacych blon¬ nik lub utworzonych z blonnika, skoro regene¬ rowanie barwnika przeprowadza sie przez zmy¬ dlanie srodkami zmydlajacymi o odczynie zasa¬ dowym. Opisano wprawdzie i barwienie welny, i w tym przypadku jednak zmydlanie uskutecz¬ nia sie srodkami zmydlajacymi o odczynie zasa- r dowym. Produkty estrowania zmydiaja sie bo- wim znacznie latwiej srodkami zmydlajacymi o odczynie zasadowym. Zmydlanie na wlóknie zwierzecym w srodowisku kwasnym jest trudne' do wykonania bez naruszenia wlókien. Wskutek tego nie latwo udaje sie w sposób zadowalajacy przeprowadzac barwienie barwnikiem azpwym, zestrowanym kwasem jednosulfonowym chlorku benzoilowego i otrzymywanym z dwuazonowa- nego l-oksy-2-amino-4-chlorobenzenu i ^-nafto¬ lu, zwyklym sposobem z nastepujacym potem/ chromowaniem.Stwierdzono, ze mozna otrzymywac trwale wybarwienia welny za pomoca zestrowanych barwników zawierajacych ugrupowanie ato¬ mowe X — Ri — N = N—R2 — Y w którym Ri oznacza pierscien aromatyczny, X — ugrupowanie atomowe znajdujace sie w polozeniu orto wzgledem grupy —N = N— i two¬ rzace zwiazki zespolone metali ciezkich, np, grupe karboksylowa lub wodorotlenowa, R2 —Y reszte skladnika sprzegania, w którym Y ozna¬ cza grupe wodorotlenowa w polozeniu orto wzgledem grupy —N=N—, przy czym barwniki te sa zestrowane za pomoca srodków acyluja- cych zawierajacych co najmniej jeden podstaw¬ nik, który zwieksza lub warunkuje rozpuszczal¬ nosc produktu (acylowania. Estry wspomniane¬ go rodzaju stosuje sie w jednej kapieli farbier- skiej razem ze srodkami oddajacymi chrom, przy czym otrzymuje sie bezposrednio/ bez stosowa¬ nia oddzielnego procesu zmydlania, wybarwie¬ nia trwale zawierajace metal. Wedlug sposobów' opisanych we wspomnianych patentach zmydla- nie zestrowanych barwników nalezy przeprowa- \ dzac oddzielnie, badz w srodowisku mocno za¬ sadowym, badz mocno kwasnym, natomiast spo¬ sób wedlug wynalazku umozliwia tworzenie sie zespolonych zwiazków chromowych z barwni¬ kiem bezposrednio na wlóknie podczas procesu barwienia bez potrzeby uprzedniego lub jedno¬ czesnego traktowania srodkami zmydlajacymi i przebiega praktycznie w kapieli obojetnej, przy czym atom chromu srodka oddajacego chrom laczy sie na cenne zwiazki zespolone z grupami tworzacymi laki barwnika azowego, zastepujac rodniki acylujace. ^ Zwlaszcza trwale wybarwienia otrzymuje sie, chromujac wspomniane estry barwników na wlóknie w jednej kapieli, zawierajacej jedno¬ czesnie ester barwnika, sól buforujaca, np. siar¬ czan amonu i chromian amonu. Ten sposób pra¬ wie obojetnego barwienia i chromowania opisa¬ ny w literaturze, jako sposób metachromowy lub synchromiantowy, daje bardzo dobre wyniki.Sposób wedlug wynalazku nie ogranicza sie do stosowania estrów barwników jednoazowych, lecz równiez wieloazowych pod warunkiem, iz zawieraja one co najmniej jedno ugrupowanie atomowe o wzorze ogólnym podanym powyzej.Tego rodzaju barwnikami sa produkty sprzega¬ nia np. 1 mola dwuazonowanego 4,-chloro-4-ami- no-^-metylo-S-oksy-l^-azobenzenu z 1 molem 2-oksynaftalenu lub l-oksy-4-metylobenzenu, albo 1 mola dwuazonowanego l-oksy-2-amino- 4-chlorobenzenu ii mola dwuazonowanego I-amino-4-chlorobenzenu z 1 molem 1,3-dwu- oksybenzenu. . ¦ . \ Sposób wedlug wynalazku nadaje sie do bar¬ wienia nie tylko wlókien zwierzecych, lecz rów¬ niez z dobrym skutkiem do barwienia tkanin mieszanych, np. z welny i regenerowanego blon¬ nika, jak-równiez wlókna, sztucznego z kazeiny lub superpoliamidów lub superpoliuretanów, w róznych okresach przeróbki tych wlókien.Latwa rozpuszczalnosc barwników estrowa- nych czyni je zwlaszcza przydatnymi do bar¬ wienia w zwyklych aparatach, odpornosc zas wybarwien na foluszowanie jest zwlaszcza cen¬ na przy wytwarzaniu wyrobów mieszanych lub róznokolorowych.Przyklad I. Barwi sie welne za pomo¬ ca estru barwnika otrzymanego przez trakto¬ wanie 29 czesci barwnika, wytworzonego z dwu¬ azonowanego kwasu l-aminobenzeno-2-karbo- nowego i 2-oksynaftalenu, 22 — 30 czesciami kwasu dwusulfonowego chlorku benzoilowego w sposób nastepujacy.Do kapieli farbierskiej, zawierajacej na 4000 czesci wody 2 czesci estru barwnika, 2,5 czesci siarczanu amonu, 2,5- czesci chromianu sodu, jak równiez 10 czesci soli glauberskiej, wprowadza sie w temperaturze 60°C 100 czesci dobrze zwil¬ zonej welny, podnosi temperature w ciagu 30 minut do wrzenia i barwi gotujac w ciagu 45 niinut. Nastepnie dodaje sie 0,5 — 1 czesci kwa^ su octowego 40%-owego i barwi gotujac jeszcze w ciagu 1 godziny. Nastepnie plucze sie i suszy Welna zostaje trwale zabarwiona na kolor bru- natnoczerwony.Przyki a d II. Do kapieli farbierskiej, za¬ wierajacej na 4000 czesci wody 2 czesci estru barwnika, otrzymanego przez sprzeganie dwu¬ azonowanego l^oksy-2-aminobenzenu z l-(2'~ chloro)-fenylo-3-metylo-5-pirazolonem i zestro- wanie kwasem dwusulfonowym chlorku benzoi¬ lowego, 2,5 czesci siarczanu amonu, 2,5 czesci chromianu sodu oraz 10 czesci soli glauberskiej, wprowadza sie w temperaturze 60°C 100 czesci dobrze zwilzonej welny, podnosi temperature w ciagu 30 minut do wrzenia i barwi w ciagu 45 minut gotujac. Nastepnie dodaje sie 0,5 — 1 cze¬ sci kwasu octowego 40%-owego i barwi gotujac jeszcze w ciagu godziny. Po tym plucze siei su¬ szy. Welna zostaje zabarwiona na trwaly kolor - pomaranczowobrunatny.Przyklad III. Barwnik otrzymany z dwu¬ azonowanego l-óksy-2-aminobenzenu i 2,4-dwu- oksynaftalenu estruje sie przez traktowani* — 2 —kwasem dwusulfonowym chlorku benzoilowego.Preparat ten stosuje sie do barwienia welny w sposób nastepujacy.Do kapieli farbierskiej zawierajacej na 2000 czesci wody 1 czesc estru barwnika, 2,5 czesci siarczanu amonu, 2,5 czesci chromianu sodu oraz 10 czesci soli glauberskiej, wprowadza sie w temperaturze 60°C 100 czesci dobrze zwilzonej welny, podnosi temperature w ciagu 30 minut do wrzenia i barwi gotujac w ciagu 45 minut.Nastepnie dodaje sie 0,5 — 1 czesci kwasu octo¬ wego 40%-owego i barwi gotujac jeszcze w cia¬ gu godziny. Po tym welne plucze sie i suszy otrzymujac trwale jej wybarwienie w kolorze bordo.Przyklad IV. Przygotowuje sie kapiel farbierska zawierajaca na S000 czesci wody 1,5 czesci zestrowanego kwasem dwusulfonowym chlorku benzoilowego barwnika z dwuazonowa¬ nego I-oksy-2-aminobenzenu i o-anizydydu kwasu acetylooctowego, 2,5 czesci siarczanu amonu, 2,5 czesci chromianu sodu oraz 10 czesci soli glauberskiej. W temperaturze 60°C wpro¬ wadza sie do tej kapieli 100 czesci dobrze zwil¬ zonej welny, podnosi temperature w ciagu 30 minut do wrzenia i barwi gotujac w ciagu 45 minut. Nastepnie dodaje sie 0,5 — 1 czesci kwa¬ su octowego 40%-owego i barwi jeszcze w ciagu godziny gotujac. Po tym welne plucze sie i su¬ szy. Welna zostaje zabarwiona trwale na kolor pomaranczowozólty.Przyklad V. Ester barwnika otrzyma¬ ny przez traktowanie 12 czesci barwnika azowe- go, wytworzonego z dwuazonowanego 1-oksy- 2-aminc~4-chlorobenzenu i 2-oksynaftalenu, 15 czesciami 3,5-dwusulfochlorku kwasu benzoeso¬ wego stosuje sie do barwienia welny w sposób nastepujacy.Do kapieli farbierskiej, zawierajacej na 4000 wody 2 czesci estru barwnika, 2,5 czesci siarcza¬ nu amonu, 2,5 czesci chromianu amonu, oraz 10 czesci soli glauberskiej, wprowadza sie w tem¬ peraturze 60°C 100 czesci dobrze zwilzonej wel¬ ny, podnosi temperature w ciagu 30 minut do wrzenia i gotujac barwi w ciagu 45 minut. Na¬ stepnie dodaje sie 0,5 — 1 czesci kwasu octowe¬ go 40%-owego i barwi gotujac jeszcze w ciagu godziny. Po tym welne plucze sie i suszy otrzy¬ mujac welne zabarwiona na trwaly kolor czer- wonofiolkowy.Stosujac zamiast azobarwnika z dwuazono¬ wanego l-oksy-2-amino-4-chlorobenzenu i 2-ok- synaftalenu barwnik azowy z dwuazonowanego l-oksy-2-amino-4-chlorobenzenu i 2,4-dwuoksy- chinoliny i poza tym postepujac jak podano wy¬ zej otrzymuje sie na welnie trwale wybarwie-" nie bordo. PL

Claims (6)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania trwalych wybarwien na wlóknach za pomoca estrów barwników azo¬ wyeh zawierajacych ugrupowanie atomowe X — Ri — N = N—R2 — Y, w którym Ri oznacza pierscien aromatyczny, X — ugrupowanie atomowe znajdujace sie w polozeniu orto wzgledem grupy —N=N— i tworzace zwiazki zespolone metalu ciezkie¬ go, zas R2 — Y oznacza reszte skladnika sprze¬ gania, w której Y oznacza grupe wodorotle¬ nowa znajdujaca sie w polozeniu orto wzgle¬ dem grupy —N=N—, przy czym barwniki te sa zestrowane za pomoca srodków acyluja- cych zawierajacych co najmniej jeden pod¬ stawnik zwiekszajacy lub warunkujacy roz¬ puszczalnosc, znamienny tym; ze wlókna bar¬ wi sie bez uzycia srodków zmydlajacych, reagujacych silnie zasadowo lub kwasno, w jednej kapieli, za pomoca roztworów zawie¬ rajacych jednoczesnie ester barwnika i sro-* dek oddajacy chrom.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wlókna zwierzece barwi sie roztworami za¬ wierajacymi oprócz zestrowanego barwnika jednoczesnie chromian potasowcowy i sól buforowa, np. sól amonowa.
3. Ciba Societe Anonyme Zastepca: inz. W.
4. Zakrzewski rzecznik patentowy Drut.
5. MW, W-Wft* Zim. 4613 z dn.
6. 6.XI. 51 r. 2-B-43267* PL