Sposób wlaczania osnowy i tkaniny, jak równiez urzadzenia do zamykania przesmyku oraz urzadzenia do szukania watku z biegiem wstecznym jest znany. Przy tych znanych urza¬ dzeniach oddzielono dla kazdej z grup kierow¬ niczych jedna przekladnie, przeznaczona jedy¬ nie do tego specjalnego celu. Pojedyncze grupy kierownicze nie daja jednak moznosci jedno¬ czesnego dozoru wskutek niezesrodkowania ich w jednym miejscu.Wynalazek niniejszy dotyczy maszyny tkac¬ kiej posiadajacej jeden wal do wykonywania ruchów pomocniczych, zwlaszcza sluzacych do obslugi spuszczadla osnowy, maszynki mimosro- dowej lub nicielnicowej, do wlaczania tkaniny, jak równiez ruchów majacych za zadanie usu¬ wanie bledów tkackich, jak np. dzialanie na urzadzenie do zamykania przesmyku przy ble¬ dach w osnowie, lub dzialanie na urzadzenie do szukania watku przy wadliwym jego przerzuce¬ niu do przesmyku. Wal ten jest napedzany bez¬ posrednio w zaleznosci od wymaganego ruchu pomocniczego — badz od maszyny tkackiej, np. dla ruchu tkania, badz tez od napedu maszyny tkackiej lub silnika, np. przy usuwaniu bledów tkackich.Uklad ten pozwala na latwe dozorowanie i obsluge urzadzen pomocniczych i znacznie zwieksza sprawnosc maszyny tkackiej.Przyklad wykonania przedmiotu wynalazku uwidoczniony jest schematycznie na rysunku.Fig. 1 przedstawia widok z boku maszyny tkackiej od strony tarczy nawoju nadawczego, fig. 2 — widok boczny sprzegiel urzadzenia do zamykania przesmyku (niwelowania nicielnic), przy czym sprzeglo polaczone na stale z maszy¬ na jest rozlaczone, fig. 3 — widok podobnego sprzegla z jednej strony zluzowanego, a z dru¬ giej wlaczonego, a fig. 4 — widok z przodu ma¬ szyny od strony walu odbiorczego.Na fig. 1 nawój nadawczy maszyny sluzy do prowadzenia nici osnowy 3 przez przewal 4 i sa¬ mozastawiacz 5 osnowy do nicielnic 6. Po wpro¬ wadzeniu nici watku 7 nastepuje zmiana prze¬ smyków przy jednoczesnym przybijaniu go plo¬ cha 8 (fig. 4), podczas gdy tkanina 9 prowadzo¬ na jest przez przedpiersien 10 do nawoju od¬ biorczego 11.Wal kierowniczy 12 maszyny tkackiej osa¬ dzony jest obrotowo we wspornikach lozysko¬ wych 12' i 12'' na ramie bocznej 1 maszyny tkackiej. Kolo lancuchowe 13 zaklinowane na wale kierowniczym 12 napedzane jest podczas ruchu krosna tkackiego lancuchem 16 od kola lancuchowego 15, zamocowanego na wale 14, który jest napedzany glównym walem 22' kros¬ na. Lancuch 16 napedza równiez przez kolo lan¬ cuchowe 18 maszynke mimosrodowa lub niciel¬ nicowa 17. Wal glówny 22' (fig. 4) jest polaczoj ny z silnikiem 23 lub innym zródlem napedu za pomoca znanego sprzegla 21 i hamulca wyla¬ czajacego 22.Stozkowe kolo zebate 24 sztywno zaklinowa¬ ne na wale kierowniczym 12 napedza regulator 25 i wal pionowy 26, przenoszacy ruch przez sli¬ mak 27 i slimacznice 28 na nawój nadawczy 2.Przewal 4 utrzymujacy w stalym napieciu nici osnowy nastawia regulator 25 za pomoca drazka 31 i dzwigni katowej 32 w polozenie, od¬ powiadajace wlasnemu polozeniu. Sam przewal osadzony jest obrotowo w wahaczu 29, osadzo¬ nym na stalym punkcie obrotów 30. Nastawia¬ nie regulatora 25 w polozenie odpowiadajace po¬ lozeniu przewalu odbywa sie w ten sposób, ze napiecie nici osnowy oddzialywujace na prze¬ wal 4 zostaje zrównowazone za pomoca sprezy¬ ny 33 dzialajacej na ten sam wahacz 29.Slimak 34, zaklinowany na drugim koncu wa¬ lu kierowniczego 12, dziala przez slimacznice 35 na przekladnie lub na regulator, oddzialywujacy na wlaczanie nawoju odbiorczego. Ruch nicielnic 6 przenoszony jest od maszynki mimosrodowej 17 wzglednie maszynki nicielnicowej za pomoca znanego napedu nicielnic. Urzadzenie do zamy¬ kania przesmyku (zniwelowania nicielnic), umoz¬ liwiajace latwiejsze wciagniecie zerwanych nici osnowy 3, obslugiwane jest przez wal kierowni¬ czy 12. Dzwignie do wlaczania i wylaczania ma¬ szyny oznaczono liczba 100.Sposób dzialania walu kierowniczego jest na¬ stepujacy: Wal kierowniczy 12 moze z jednej strony ste¬ rowac urzadzenie do szukania watku, z drugiej zas strony urzadzenie do zamykania przesmyku.Samozastawiacz 36 watku dziala w danym przy¬ padku na srodkowy wal samozastawiacza 37 i ten w znany sposób wylacza sprzeglo 21 (fig. 4) pomiedzy napedem lub kolem zamachowym 21' a walem glównym 22'; w ten sposób maszyna tkacka zostaje zatrzymana za pomoca szybko dzialajacego hamulca 22, a silnik 23 obraca na¬ dal kolo zamachowe 21' przy biegu luzem.Zniwelowanie nicielnic w celu otrzymania zamknietego przesmyku dokonywa sie za pomo¬ ca pedalu 40; moze jednak odbywac sie równiez samoczynnie od samozastawiacza 5 osnowy.Przelaczania te sa przymusowe. Na wale kie¬ rowniczym 12 (fig. 1 — 3) osadzone sa sprzegla klowe 42, 42', 43, przy czym do tkania wlacza sie sprzeglo 43, podczas gdy sprzeglo 42, 42' od¬ laczone zostaje od kola zebatego stozkowego 45 wraz z odnosna polówka sprzegla 42, napedza¬ nego przez naped krosna lub silnik 23 za po¬ srednictwem walu 23' poprzez stozkowe kola ze¬ bate 44, 44', wal 52' i stozkowe kolo zebate 45'.Jezeli nicielnice 6 musza byc zniwelowane w celu zwiazania zerwanych nici i nawleczenia ich do oczek nicielnic, to wykonanie tego zabie¬ gu nastepuje przez nacisniecie na pedal 40 lub przez dzialanie samozastawiacza 5 osnowy; wsku¬ tek tego sprzeglo 43 zostaje wylaczone, a sprze¬ glo 42, 42' wlaczone.Sprzegla 43, 42, 42' dzialaja w ten sposób, ze gdy jedno sprzeglo 43 zostaje wylaczone, to w tym czasie drugie sprzeglo 42, 42' zostaje wla¬ czone i odwrotnie.Azeby usunac niewlasciwie przerzucony przez przesmyk watek 7, zastosowano srodkowy wi- delcowy samozastawiacz watkowy 36, dzieki któ¬ remu maszyna tkacka zostaje w znany powsze¬ chnie sposób zatrzymana. Potrzebny ruch wste¬ czny krosna w celu usuniecia niewlasciwego watku przybitego do tkaniny i otwarcia prze¬ smyku poprzedzajacego wspomniany watek na¬ stepuje za pomoca dzwigni 50 lub automatycz¬ nie od samozastawiacza watkowego 36. Do ru¬ chu wstecznego nicielnic, w celu odszukania przesmyku, w który byl przerzucony niewlasci¬ wy watek, sluza sprzegla 51 i 52. Przez wlacze¬ nie dzwigni 50 wzglednie przez dzialanie samo¬ zastawiacza watkowego 36 wylacza sie poprzez drazki 53 — 57 jezyczkiem 58 sprzeglo 51, pod¬ czas gdy sprzeglo 52 zostaje nastepnie calkowi¬ cie automatycznie wlaczone.Odpowiednia polówka sprzegla 52 jest na stale polaczona ze stozkowym kolem zebatym 45. Naped stozkowego kola zebatego 45 odbywa sie od silnika 23, wzglednie walu 23' poprzez kola zebate stozkowe 44, 44', wal 52' oraz stoz¬ kowe kolo zebate 45'. Podczas tkania wal 12 y — 2 —obracany jest w kierunku przeciwnym do kie¬ runku ruchu wskazówek zegara, dzieki czemu osnowa 3 odwija sie z nawoju nadawczego 2, a tkanina 9 nawija sie na nawój odbiorczy 11.W przypadku zaklócenia w pracy nalezy odwi- jac tkanine z nawoju odbiorczego i osnowe na¬ wijac na nawój nadawczy tak dlugo, az zle wy¬ konana czesc tkaniny powróci do przesmyku.Jezeli wiec wal 12 obraca sie podczas tkania w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wskazówek zegara, to dla usuniecia bledów w tkaninie musi byc obracany w kierunku zgod¬ nym z kierunkiem ruchu wskazówek zegara.Aby to umozliwic, kolo zebate 45 powinno obra¬ cac sie równiez w kierunku zgodnym z kierun¬ kiem ruchu wskazówek zegara, a wiec w kie¬ runku przeciwnym do kierunku obrotu walu 12 podczas tkania. W ten sposób umozliwia sie do¬ prowadzenie nicielnic 6 do polozenia poprzedza¬ jacego wprowadzenie watku i wyjecie nici wat¬ ku 7 z przesmyku Fig. 2 przedstawia sprzegla rozrzadzane pe¬ dalem 40; przy nacisnieciu pedalu 40 na dól dzwignia 60 z drazkiem 61 powoduje ustawienie dzwigni 62 w polozenie przedstawione na rysun¬ ku linia ciagla. Chwilowy punkt staly 63 utwo¬ rzony jest przez polówke 42' sprzegla. Za pomo¬ ca zlaczki 64, polaczonej przegubowo z dzwignia 62 i z polówka sprzegla 43, sprzeglo 43 zostaje wylaczone, czyli maszyna tkacka zatrzymana.Fig. 3 przedstawia polozenie sprzegiel w przy¬ padku, gdy urzadzenie 17 (fig. 1) musi byc uru¬ chomione dla zamkniecia przesmyku. Polowa 42' sprzegla jest wtedy sprzezona z polowa 42 sprzegla, które polaczone jest na stale z zeba¬ tym kolem stozkowym 45, dzieki czemu zlaczka 64 napedza zlaczke 67 urzadzenia 17. Pedal 40 doprowadzany jest do polozenia wyjsciowego za pomoca sprezyny 66.Wylaczone sprzeglo 43 staje sie chwilowym punktem stalym dla zlaczki 64, a przy przesu¬ nieciu pedalu 40 w polozenie przedstawione li¬ nia ciagla, dzwignia 62 zostaje ustawiona w po¬ lozenie odpowiadajace polozeniu wyjsciowemu; dzwignia 62 jednak opuszcza swój poprzedni punkt staly 63, a polówka 42' sprzegla zostaje sprzegnieta z polówka 42 sprzegla na zebatym kole stozkowym 45.Po osiagnieciu zamknietego polozenia prze¬ smyku nicielnic 6, sprzeglo 43 zostaje wskutek dzialania napietej sprezyny 95 ponownie wlaczo¬ ne, natomiast sprzeglo 42, 42' zostaje równoczes¬ nie wylaczone; pedal 40 pozostaje w polozeniu zaznaczonym linia ciagla. Zerwane nici osnowy 3 zostaja wciagniete do nicielnic. Ped^l 40 staje sie ponownie czynny, tj. w przytoczonym przy¬ kladzie wykonania zostaje nacisniety ku dolo¬ wi, wylaczajac sprzeglo 43. Po zluzowaniu na¬ cisku na pedal 40 sprzeglo 42, 42' zostaje pod dzialaniem sprezyny 66 wlaczone i nicielnice zostaja przez wlaczone urzadzenie do zamyka¬ nia przesmyku znowu wprowadzone w poloze¬ nie otwartego przesmyku, odpowiadajace polo¬ zeniu wyjsciowemu. Maszyna tkacka gotowa jest do dalszego tkania.Samoczynna obsluga urzadzenia do zamyka¬ nia przesmyku zostaje uruchomiona dzieki dzialaniu samozastawiacza osnowowego 5, tak ze maszyna tkacka zostaje zatrzymana przez centralny wal samozastawczy 37. Przez dziala¬ nie samozastawiacza osnowowego 5, uruchomio¬ nego np. elektrycznie, zostaja równiez zamknie¬ te kontakty 70, bezposrednio polaczone z prze¬ kaznikiem 71, którego rdzen zostaje wciagniety. a polaczona z tym rdzeniem dzwignia 72 posred¬ nio laczy sie z drazkiem 61 przez drazki 73, 75 i zapadke 76, przegubowo umocowana na draz¬ ku 61 i przesuwana wahliwie w zasiegu wahan wahacza 77, który jest napedzany wahadlowo w punkcie obrotu 78 za pomoca korbowodu obej¬ mujacego mimosród 79 osadzony na glównym wale 22'. Liczba wahan wahacza 77 odpowiada liczbie watków maszyny tkackiej. Wychylna za¬ padka 76 zostaje uchwycona przez wahacz 77 a drazek 61 zostaje uniesiony i sprzeglo 43 wy¬ laczone.Przy ruchu powrotnym wahacza 77 drazek 61 zostanie przesuniety na dól pod dzialaniem sprezyny 66, w swe polozenie wyjsciowe; rów¬ noczesnie wskutek wylaczenia sprzegla 43 zosta¬ je otwarty kontakt 70 i prad przerwany, wsku¬ tek czego przekaznik 71 powoduje powrót rdze¬ nia zelaznego w polozenie wyjsciowe. Dzieki te¬ mu zapadka 76 zostaje za pomoca dzwigni 72 i drazków 73, 75 równiez przesunieta w poloze¬ nie wyjsciowe, tj. usunieta z zasiegu wahan wa¬ hacza 77. Urzadzenie do zamykania przesmyku przesuwa dzieki temu nicielnice 6 w zadane po¬ lozenie zamknietego przesmyku. Przy tym polo¬ zeniu przesmyku zerwane nici osnowy zostaja nadwiazane i wciagniete do nicielnic. Polozenie otwartego przesmyku, odpowiadajace polozeniu wyjsciowemu nicielnic przed wprowadzeniem watku, uzyskuje sie przez nacisniecie pedalu 40.Samoczynne urzadzenie do szukania watku zostaje wskutek dzialania samozastawiacza wat¬ kowego 36 wlaczone w taki sposób, iz srodkowy wal samozastawiaczy osnowowych 37 zatrzymu¬ je maszyne tkacka. Pod dzialaniem samozasta¬ wiacza watkowego 36 zostaje równiez wylaczo- 1 —ny kontakt 70', który pozostaje w bezposrednim polaczeniu z przekaznikiem 71'; wskutek tego rdzen tego przekaznika zostaje w rozpatrywa¬ nym przykladzie wykonania wciagniety, przy czym przegubowo z nim polaczona dwuramien- x na dzwignia 72' zostaje okolo punktu oporu wy¬ chylona ku górze i pociagnie za soba drazek 73'.Koniec tego drazka polaczony jest przegubowo z dwuramienna dzwignia 76' osadzona obrotowo na osi ulozyskowanej w uchwycie przytwier¬ dzonym do konca drazka 54. Drazek 76' stano¬ wi zapadke i obraca sie okolo swojej osi pod pewnym katem w zasiegu dzialania wahacza 77'.Wahacz 77% osadzony obrotowo na stalym czopie 78' i uruchamiany z walu glównego 22 za pomoca mimosrodu 79, jak równiez polaczo¬ ny z nim przegubowo za pomoca drazka 80 wa-. hacz 77, zostaja wprowadzone w ruch wahadlo¬ wy. Wychylna zapadka 76', po ustawieniu jej w polozeniu zaznaczonym linia przerywana, zo¬ staje zahaczona wahaczem 77', powodujac prze¬ suniecie drazka 54 i wylaczenie sprzegla 51.Przy ruchu powrotnym wahacza 77' w polo¬ zenie zaznaczone linia ciagla, drazek 54 powra¬ ca pod dzialaniem sprezyny 66' do swego polo¬ zenia wyjsciowego (fig. 1). Równoczesnie jednak wskutek wylaczenia sprzegla 51 otwarte zostaja kontakty 70', wskutek rczego rdzen zelazny prze¬ kaznika 71' powraca w polozenie wyjsciowe.Dzieki temu równiez zapadka 76' zostaje przez dzwignie 72' i drazek 73' cofnieta w swe polo¬ zenie wyjsciowe, tj. zostaje usunieta z zasiegu wahan wahacza 77'. Urzadzenie do szukania watku porusza wskutek tego nicielnice 6 przez maszynke mimosrodowa lub nicielnicowa 17 oraz nie zaznaczony na rysunku naped nicielnic w po¬ lozenie, odpowiadajace poprzedniemu wprowa¬ dzaniu watku; wadliwie wprowadzona nic wat¬ ku 7 moze wiec byc usunieta.Wlaczanie i wylaczanie urzadzenia do zamy¬ kania przesmyku oraz urzadzenia do szukania watku sa sterowane za pomoca drazków 90 i 90' dzialajacych bezposrednio na srodkowy wal sa- mozastawczy osnowy 37. Dzieki temu wyklu¬ czone jest w przypadku calkowitego wlaczenia lub wylaczenia uruchomienie maszyny tkackiej lub jakiekolwiek uszkodzenie jej, gdyby pedal 40 urzadzenia do zamykania przesmyku lub dzwignia 50 urzadzenia do szukania watku zo¬ staly podczas procesu tkania uruchomione.Powyzsze ruchy pomocnicze odbierane sa grupowo od walu* kierowniczego 12, wskutek czego np. podczas tkania napedzane jest sprze¬ glo 24 — 28 osnowy, maszynka mimosrodowa lub nicielnicowa 17 i sprzeglo 34, 35 nawoju odbior¬ czego, natomiast do usuwania zerwania nici osnowy napedzana jest tylko maszynka mimo¬ srodowa 17, a do usuwania bledów w osnowie napedzane sa osnowa 3, maszynka mimosrodo¬ wa 17 oraz nawój odbiorczy 35. PL