Wynalazek dotyczy sposobu otrzymywania fornirów przez luszczenie kloców drewna oraz urza¬ dzenia do wykonywania tego sposobu. Stosowane dotychczas obrabiarki do luszczenia kloców drewna posiadaly na koncu wrzeciona uchwyt kolcowy, w którym zamocowano kloc poddawany obróbce, przy czym uchwyt ten sluzyl do przenoszenia ruchu obro¬ towego na kloc. Przy obróbce kloców o duzej sred¬ nicy moment obrotu przenoszony na kloc na po¬ czatku luszczenia, jest bardzo duzy, co wymaga li¬ chwytu kolcowego o stosunkowo duzej srednicy al¬ bo co najmniej posiadajacego dosc duzy odstep od osi obrotu. Poniewaz luszczenie trzeba przerwac w chwili zblizenia sie noza do uchwytu, przeto srednica pozostalego kawalka drewna, który siano¬ wi odpadek, jest odpowiednio duza. Przy wykony¬ waniu dalszego luszczenia na drugiej obrabiarce z uchwytem o mniejszej srednicy, jak równiez przy zmianie uchwytu na inny o mniejszej srednicy nie osiagano zadnych korzysci, poniewaz zysk osiagnie¬ ty na materiale jest powaznie zmniejszony wsku¬ tek straty czasu, potrzebnego do wyjecia i po¬ nownego zamocowania kloca. Ponadto przy wyj¬ mowaniu kloca z uchwytu staje sie konieczne odciecie otrzymanego pasma forniru od drewna- przed rozpoczeciem dalszego luszczenia na innej obrabiarce.Celem wynalazku jest zastosowanie uchwytu o duzym promieniu, liczac od osi wrzeciona, do lu¬ szczenia grubych kloców bez ograniczenia laszcze¬ nia i bez pozostawienia jako odpadku rdzenia o od¬ powiednio duzej srednicy.Sposób, wedlug wynalazku wyróznia sie tym, ze na drewniany kloc umieszczony na obrabiar¬ ce do luszczenia na poczatku luszczenia dzia¬ laja dwa uchwyty, rozmieszczone wzgledem osi obrotu w róznych odleglosciach, przy czym uch¬ wyt o wiekszym promieniowym rozstepie kol¬ ców podczas luszczenia pasma forniru zostaje osiowo przesuniety wzdluz obracajacego sie klo¬ ca, zanim nóz luszczacy pasmo forniru i prze¬ suwajacy sie w kierunku^ osi obrotu osiagnie po-lozenie, odpowiadajace promieniowemu rozste¬ powi kolców drugiego uchwytu, dzieki czemu luszczenie odbywa sie w sposób ciagly.Urzadzenie wedlug wynalazku jest zaopatrzo¬ ne w dwa uchwyty kolcowe, sluzace do obraca¬ nia drewnianego kloca, przy czym jeden z nich, najlepiej uchwyt zewnetrzny, którego kolce po¬ siadaja szerszy, rozstep osiowy, niz drugi wew¬ netrzny jest tak polaczony z narzadami wylacza¬ jacymi go podczas obrotu wrzeciona, ze zosta¬ je on osiowo' odsuniety od kloca poza zasieg noza luszczacego w czasie przesuwania sie te¬ go noza w kierunku do osi obrotu kloca pod¬ czas skrawania. To przesuniecie zewnetrznego uchwytu odbywa sie samoczynnie zaleznie od polozenia sanek nozowych. Po skrawaniu kloca do srednicy dostatecznie malej staje sie mozli¬ we przeniesienie sily obrotowej na kloc za pos¬ rednictwem uchwytu kolcowego, zmontowanego na stale na wrzecionie, przy czym zewnetrzny uchwyt zostaje samoczynnie usuniety z drogi, jaka odbywa posuwajacy sie naprzód nóz, bez przerywania jego pracy.Wynalazek jest przedstawiony bardziej zro¬ zumiale w dalszej czesci opisu i na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny przez glowice wrzeciona wzdluz linii / — /na fig. 2, a fig. 2 — przekrój poziomy urzadzenia.Wrzeciono 1 jest zaopatrzone na koncu wysta¬ jacym poza glowice 2 w zamocowany na stale uchwyt kolcowy 3 o srednicy prawie takiej sa¬ mej, jak wrzeciono /. Z przeciwleglego konca, wystajacego poza glowice, wrzeciono 1 jest za¬ opatrzone w kolo zebate 4, nadajace mu ruch obrotowy. Drugi zewnetrzny uchwyt 5, otaczaja¬ cy uchwyt staly 3 lub wrzeciono /, umieszczo¬ ny jest przesuwnie na wystajacej poza glowice czesci wrzeciona i polaczony za pomoca dwóch podluznych trzpieni 6 z pierscieniem 7, osadzo¬ nym przesuwnie na wrzecionie /. Zespól utwo¬ rzony przez uchwyt 5, trzpienie 6 i pierscien 7 zabezpieczony jest przed obrotem w stosunku do wrzeciona za pomoca pierscienia wodzacego 8, zmontowanego na wrzecionie miedzy uchwytem 5 i • pierscieniem, 7 i zaopatrzonego w otwory dla trzpieni 6. Zewnetrzna cylindryczna powierzch¬ nia pierscienia 8 tworzy powierzchnie slizgowa, dla osadzonego w nim wrzeciona 1 w lozysku glowicy 2. Zewnetrzna powierzchnia pierscienia 7 posiada wyzlobienie 9, w które wchodzi wy¬ stajacy kolnierz // pierscienia obrotowego 10.Pierscien 7 jest zatem obrotowo polaczony z pierscieniem obrotowym 10. Pierscien 10 jest zaopatrzony na zewnetrznej stronie w dwa prze¬ ciwlegle czopy 12, osadzone w srubowym wyzlo¬ bieniu 13, wykonanym w tulejce 14, otaczajacej pierscien 10, przy czym zewnetrzne konce czo¬ pów 12, wystajace na zewnatrz tulejki 14 sa osa¬ dzone przesuwnie w rowkach 15 glowicy wrze¬ ciona, przebiegajacych równolegle do osi wrze¬ ciona. Tulejka 14 jest osadzona obrotowo, lecz nie przesuwnie w stosunku do osi glowicy 2.Wskutek obrotu tulejki 14 czopy 12, a wiec i pierscien 10 zostaja przesuniete wzdluz osi przez wspóldzialanie ze srubowym wyzlobieniem 13 i z rowkami 15, przy czym przesuniecie pierscie¬ nia 10 zostaje przeniesione na pierscien 7 dzie¬ ki wspóldzialaniu kolnierza 11 z wyzlobieniem 9, a z pierscienia 7 na zewnetrzny uchwyt kol¬ cowy 5 za pomoca trzpieni 6.Tulejka 14 jest zaopatrzona od zewnatrz w zeby 16 na przestrzeni, odpowiadajacej katowi nieco wiekszemu niz kat, odpowiadajacy kazde¬ mu ze srubowych wyzlobien 13. W przykladzie przedstawionym na rysunku tulejka 14 jest osa¬ dzona tak, iz moze wykonywac cwierc obrotu w celu przesuniecia zewnetrznego uchwytu 5 z polozenia roboczego, podczas wspóldzialania z klocem drewna. Polozenie robocze tego uchwytu zaznaczono na fig. 2 linia pelna, polozenie zaS nieczynne — linia przerywana. Kazde ze srubo¬ wych wyzlobien 13, jak równiez zeby 16, wyko¬ nane sa na przestrzeni odpowiadajacej katowi nieco wiekszemu niz 90°. Poziomo przesuwana zebatka 18 prowadzona jest w oslonie lozyska 17 glowicy 2 wrzeciona (wspomniana oslona lozys¬ ka nie jest pokazana na lewej czesci fig. 2). Ze¬ batka 18 wspóldziala z zebami 16, dzieki czemu tulejka 14 obraca sie wsKutek przesuniecia ze¬ batki 18. Wystajacy z glowicy 2 koniec zebat¬ ki 18 jest przegubowo polaczony z górnym kon¬ cem pionowej dzwigni 19, której dolny koniec jest osadzony obrotowo na czopie 25. Dzwignia 19 jest zaopatrzona w miejscu powyzej swej osi obrotu w czop 20, wspóldzialajacy z wykrojem prowadnicy 23, umieszczonej na sankach 22 do umocowania noza 21. Wykrój ten posiada wy¬ step 24, który dzieli go na dwie czesci poziome, znajdujace sie na róznych wysokosciach. Gdy sanki 22 posuwaja sie w kierunku osi wrzeciona, wystep ten dochodzi do czopa 20 i podnosi go na wyzszy poziom, a dzwignia 19 przesuwa sie do polozenia oznaczonego na fig. I linia prze¬ rywana. Zebatka 18 zostaje przesunieta i obra¬ ca tulejke 14, wylaczajac zewnetrzny uchwyt 5 z polozenia roboczego w polozenie nieczynne poza droge przesuwu noza 21, co pozwala na przesuniecie noza poza zewnetrzny obwód uch¬ wytu zewnetrznego do miejsca polozenia blisko uchwytu stalego 3. Jesli wystep 24 zostanie przy cofaniu sie sanek 22 ponownie przesuniety przez czop 20, dzwignia 19 wraca w polozenie wyjscio¬ we, przez co zewnetrzny uchwyt 5 wraca w po¬ lozenie robocze. — 2 —Wynalazek nie ogranicza sie do przykladu wyzej opisanego i przedstawionego na rysunku.Mozna równiez zamiast przedstawionego na ry¬ sunku urzadzenia do przesuwania zebatki za¬ opatrzyc sanki nozowe 22 w przestawny narzad zatrzymujacy lub podobny, który podczas prze¬ suwania sie tych sanek naprzód dziala wprost na wystajaca czesc zebatki w celu przesuniecia jej w polozenie, w którym nastepuje samoczynne wylaczenie zewnetrznego uchwytu 5 z poloze¬ nia roboczego. Obrót tulejki 14 w drugim kie¬ runku w celu wlaczenia uchwytu 5 w polozenie robocze mozna osiagnac recznie za pomoca od¬ powiedniego mechanizmu. Równiez mechanizm przenoszacy ruch obrotowy na ruch prostoli¬ nijny, przesuwajacy zewnetrzny uchwyt, moze byc wykonany inaczej niz w opisanym przykla¬ dzie, np, laczac zewnetrzny uchwyt z nakretka wspóldzialajaca z osadzona obrotowo lecz nie przesuwnie sruba. W obrabiarkach, w których odstep miedzy wystajaca czescia wrzeciona, na którym zamocowany jest uchwyt kolcowy oraz glowica wrzeciona jest dostatecznie duzy, mon¬ tuje sie na zewnatrz glowicy wrzeciona samo¬ czynny, pólsamoczynny lub recznie poruszany narzad do wylaczania uchwytu zewnetrznego. PL