W wielu przypadkach jest pozadane zastoso¬ wanie' sposobu regulowania wielkosci strumie¬ nia cieczy, doprowadzanej do zbiornika lub zen odprowadzanej, albo przeplywajacej przez prze¬ wody, bez koniecznosci stosowania odpowiednich zaworów lub innych przyrzadów o czesciach ru¬ chomych lub zmniejszajacych przekrój strumie¬ nia. Jako przyklad moze sluzyc zastosowanie ta¬ kiego sposobu przy plukaniu wegla za pomoca wodnych zawiesin cial stalych, lub przy podob¬ nym wzbogaceniu rudy, gdy zachodzi koniecz¬ nosc regulowanego odprowadzania zawiesiny ze zbiorników. ,W takich przypadkach jest rzecza pozadana, aby strumien zawiesiny byl regulowa¬ ny w taki sposób, ze gdy zawiesina zawiera malo skladnika stalego, mozna bylo odprowadzac ze zbiornika tylko nieduza ilosc zawiesiny, a w ra¬ zie przeciwnym, gdy stezenie zawiesiny jest znaczne, aby mozna bylo odprowadzic wieksza ilosc cieczy. Oprócz tego istnieje duzo innych okolicznosci, w których jest rzecza pozadana lub istotna, aby wielkosc strumienia cieczy mogla byc regulowana bez koniecznosci stosowania jakich¬ kolwiek urzadzen o czesciach ruchomych.Regulacja strumieni cieczy wymagala dotych¬ czas zastosowania urzadzen kontrolujacych w ro¬ dzaju zaworów, gietkich przepon, urzadzen dla¬ wiacych lub innych, w których reguluje sie stru¬ mien cieczy przez zmniejszanie go za pomoca stalych dlawiacych lub innych urzadzen. Z dzia¬ laniem takich urzadzen sa polaczone znaczne nie¬ dogodnosci, a zwlaszcza gdy chodzi o regulowa¬ nie przeplywu zawiesiny materialów stalych. W tych bowiem przypadkach, gdy stosuje sie zawo¬ ry lub podobne urzadzenie do regulowania wiel¬ kosci przeplywu strumienia, wówczas z chwila gdy przelot zaworu zostaje zdlawiony w celu zmniejszenia wielkosci strumienia, srednica stru¬ mienia cieczy staje sie mniejsza, przy czym jed¬ nak zwieksza sie niebezpieczenstwo zapchania przewodu materialem stalym, zawartym w za¬ wiesinie. Glównym przedmiotem wynalazku jest sposób regulowania wielkosci strumienia cieczy.Oprócz tego wynalazek dotyczy pewnego urza-dzenia, za pomoca którego mozna kontrolowac strumien cieczy bez zastosowania jakichkolwiek czesci ruchomych* Urzadzenie wedlug wynalaz¬ ku do regulowania przeplywu cieczy posiada ot¬ wory wlotowe i wylotowe o takiej wielkosci, aby hamowanie strumienia przeplywajacej cieczy w takich otworach nawet przez duze czastki, znaj¬ dujace sie w zawiesinie, bylo zasadniczo niemoz¬ liwe. Urzadzenie to reguluje samoczynnie wiel¬ kosc strumienia cieczy przy wejsciu do niego.Dalsze cechy urzadzenia wedlug wynalazku i praktyczne wykonanie go sa opisane w dalszej czesci opisu i wyjasnione na rysunku.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze regulowany strumien cieczy, zmusza sie do prze¬ plywu w kierunku stycznym do kolistej drogi obiegu jej o stosunkowo malym promieniu, dzie¬ ki czemu doplyw dalszego materialu do tego obie¬ gu jest ograniczony przez sile odsrodkowa cie¬ czy* plynacej na tej drodze kolistej, odprowadza¬ jacej ciecz w kierunku osiowym do tej drogi.Wynalazek dotyczy takze urzadzenia, umozliwia¬ jacego taki przebieg! Zostalo ono przedstawione na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sche¬ matycznie widok boczny urzadzenia wedlug wy¬ nalazku, fig. 2 — przekrój poprzeczny tego u- rzadzenia wzdluz linii 2 — 2 na fig. 1 i fig. 3 — czesciowo w przekroju widok boczny odmiennej postaci wykonania urzadzenia.Na rysunku przedstawiono urzadzenie kon¬ trolne 10, polaczone ze zbiornikiem 12. Urzadze¬ nie 10 pod wzgledem konstrukcyjnym jest nie¬ zmiernie proste i nie posiada zadnych czesci ru¬ chomych. Zawiera ono komore cylindryczna 14, posiadajaca boczne koncowe plyty 16 i 18. Ply¬ ta 16 posiada otwór 20, znajdujacy sie zasadni¬ czo w srodku okraglej plyty. Urzadzenie to jest oprócz tego zaopatrzone w rure doplywowa 24, umieszczona stycznie do komory cylindrycznej lJf. Urzadzenie kontrolne 10 jest polaczone ze zbiornikiem 12 za pomoca zaworu 26 i rury 28.Zawór 26 posiada kolnierz w celu przymocowa¬ nia go do kolnierza koncowego 30 rury doply¬ wowej 24. Otwór 20, wykonany w srodku plyty 16 w kierunku osi komory cylindrycznej 14, slu¬ zy jako wylot cieczy, przeplywajacej przez urza¬ dzenie 10.Odmiana urzadzenia wedlug wynalazku, przedstawiona na fig. 3, posiada postac komo¬ ry kontrolnej 14-, przymocowanej do zbiornika 12 na ciecz. Urzadzenie to jest podobne do urza¬ dzenia, przedstawionego na fig. 1 i 2. Cylind¬ ryczna komora 14 posiada stosunkowo maly pro¬ mien i jest zaopatrzona w otwór wylotowy 20, wykonany w kierunku osi komory 14- Posiada ono tez rure wlotowa 24, umieszczona stycznie do komory cylindrycznej 14. Rura ta jest zgieta pod katem prostym, wskutek czego przy polacze¬ niu jej za pomoca kolnierza 16 z pionowa rura wylotowa zbiornika 12 otwór wylotowy 20 jest skierowany na dól, w przeciwienstwie do polo¬ zenia poziomego otworu wylotowego wyzej opi¬ sanego urzadzenia na fig. 1 i 2. Sposób dzialania urzadzenia kontrolnego mozna latwo zrozumiec z opisanego przykladu.W przypadku, gdy lepkosc przeplywajacej cieczy jest mala, to za pomoca urzadzenia wed¬ lug wynalazku uzyskuje sie mala ilosc cieczy wy¬ plywajacej przez otwór 20, w przypadku zas, gdy lepkosc tej cieczy jest duza, ilosc wyplywa¬ jacej cieczy jest równiez duza. Z tego wynika, ze jezeli lepkosc doprowadzanej cieczy jest mala, wówczas szybkosc styczna przeplywu cieczy do urzadzenia bedzie równiez mala. Z drugiej zas strony powstajace przy tym sily odsrodkowe, .zmniejszajace koncowy wydatek cieczy z urza¬ dzenia, sa duze ze wzgledu na wystepowanie o- porów tarcia miedzy róznymi warstwami cieczy, tworzacymi sie w urzadzeniu wspólsrodkowo.Szybkosc styczna tych warstw dazy do zwieksza¬ nia sie w miare jak promien zakrzywienia sie zmniejsza. Dzieki istnieniu tych duzych sil od¬ srodkowych cisnienie przy wlocie do urzadzenia jest duze, wskutek czego róznica cisnien miedzy zbiornikiem 12 a urzadzeniem-10, ostatecznie od¬ dzialywujaca na wielkosc strumienia, jest mala, dzieki czemu ilosc cieczy wyplywajacej z urza¬ dzenia jest mala.Z drugiej zas strony opory tarcia miedzy róznymi warstwami cieczy sa duze, gdy lepkosc jest duza. Wskutek tego istnieje tylko nieduze prawdopodobienstwo, aby szybkosc styczna wzra¬ stala, gdy promien zakrzywienia sie zmniejsza.Im mniejsza zas jest szybkosc styczna, tym beda mniejsze powstajace sily odsrodkowe. Jezeli zas sily odsrodkowe wskutek duzej lepkosci cieczy sa male, wówczas cisnienie w urzadzeniu bedzie równiez male, - gdy zas róznica cisnien miedzy u- rzadzeniem 10 a zbiornikiem 12 bedzie duza, ilosc cieczy wyplywajacej z urzadzenia bedzie równiez duza. Sposób wedlug wynalazku i urza¬ dzenie do wykonywania go staja sie jeszcze bar¬ dziej zrozumiale na zasadzie nastepujacych przy¬ kladów.Przyklad 1. Zbiornik do przechowywania zawiesiny do urzadzenia do oczyszczania i plu¬ kania wegla jest zaopatrzony przy swoim dol¬ nym wylocie w urzadzenie kontrolne wedlug wy¬ nalazku. Urzadzenie to posiada rure doplywowa o wewnetrznej srednicy 7 mm i pojedynczy otwór wylotowy o tej samej srednicy. Wewnetrzna srednica komory cylindrycznej urzadzenia kon¬ trolnego wynosi 33,4 mm, a wysokosc komory •19 mm. W urzadzeniu do oddzielania wegla od — 2 —skaly za pomoca zawiesiny leszowej w wodzie o stezeniu 10o/0 w stosunku wagowym do materialu stalego zastosowano urzadzenie kontrolne wed¬ lug wynalazku, co umozliwia wyplyw 0,32 m3 zawiesiny na godzine.' Przy takim stezeniu za¬ wiesiny spólczynnik stezenia wynosi 0,144.W przypadku, gdy stezenie zawiesiny leszo¬ wej równa «ie 41»/o wagowo czesci stalych, wów¬ czas zastosowanie urzadzenia wedlug wynalazku umozliwia wyplyw 0,54 m3 zawiesiny na godzi¬ ne, co odpowiada spólczynnikowi stezenia 0,282.W ten sposób urzadzenie pozwala na przeplyw wiekszej ilosci cieczy o duzej zawartosci czesci stalych niz w przypadku stosowania zawiesiny o mniejszym stezeniu, o ile to jest potrzebne do wlasciwego dzialania urzadzenia rozdzielajace¬ go. Jest mozliwym regulowanie strumienia róz¬ nych cial cieklych za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku, np. moze byc regulowany przeplyw takich cieczy czystych, jak np. zawiesiny cial stalych w cieczach lub gazach. Nazwe „material uplynniony" zastosowana w opisie i zastrzeze¬ niach nalezy rozumiec tak, ze obejmuje ona ta¬ kie materialy, podczas gdy nazwa „material ciekly" obejmuje osrodki o charakterze przewaz¬ nie cieklym — w przeciwienstwie do materialów przewaznie gazowych, np. mialko rozdrobnionych cial stalych w wodzie. Rzecz jasna, ze wynala¬ zek niniejszy moze posiadac rózne odmiany, nie przekraczajace zakresu wynalazku objetego na¬ stepujacymi zastrzezeniami patentowymi. PL