Pierwszenstwo: 10 pazdziernika 1944 r. dla zastrz. 1 — 5, 7, 8; 31 maja 1945 r. dla zastrz. 6, 9, Stany Zjednoczone Ameryki) Wynalazek niniejszy dotyczy ponczochy lub skarpetki dzianej bez szwu, przebiegajacego wzdluz, zwlaszcza napietka ponczochy, oraz spo¬ sobu ich wytwarzania. Wynalazek jest przystoso¬ wany do wykonywania go na dziewiarce worko¬ wej, posiadajacej niezalezne zespoly igiel, daja¬ cych sie wprawiac w obrotowe wzajemne ruchy.Jakkolwiek do wykonywania wynalazku ni¬ niejszego moze byc zastosowany dowolny typ dziewiarki, to opisuje sie tutaj wykonanie napie¬ tka na dziewiarce workowej z niezaleznymi igla¬ mi przy wzajemnym dzianiu, w której stosuje sie narzady kciukowe dla zmieniania doboru igiel czynnych w czasie wytwarzania napietka. Ma¬ szyne taka opisano w patencie amerykanskim nr 1.841205. W szczególnym tym przykladzie pon¬ czocha jest dziana od góry do dolu i przy uzy¬ ciu obrotowego cylindra iglowego o srednicy 99 mm, posiadajacego 400 igiel.Wynalazek niniejszy dotyczy ponczochy o na- pietku bez szwu dzianym na dziewiarce worko¬ wej, posiadajacym mniej anizeli polowe ilosci .sciegów cholewki. Ten dolny napietek jest tak wykonany ze rozklada sie dobrze pod stopa i roz¬ dziela naprezenie na wewnetrznych koncach zla¬ czen. Wynalazek odznacza sie swymi glównymi elementami, a mianowicie dwoma przyleglymi, stopniowo zwezajacymi sie wstawkami, umiesz¬ czonymi jedna pod druga, wykonanymi w spe¬ cjalny sposób.' Dolna., wstawka zawiera wiecej rzedów oczek anizeli górna wstawka i w jednym Lub wiecej rzedów przylegajacych do górnej wstawki znajduje sie wiecej sciegów anizeli w jakimkolwiek rzedzie w górnej wstawce. W ten sposób dól napietka Jest tak uksztaltowany, pa¬ trzac nan z tfoku, ze zajmuje odcinek kola, któ¬ ry jest wiekszy anizeli w zwyklym malym na- pietku.Na rysunku fig. 1 przedstawia schematyczny widok < stopy ponczochy, wykonanej wedlug jed¬ nej odmiany wynalazku niniejszego. Uczba linii, wrysowanych na wstawce napietka, jest znacz-nie. mniejsza niz rzeczywista liczba sciegów. Fig. 2 przedstawia podobny widok stopy ponczochy o innym ksztalcie napietka, który posiada szer¬ sza wstawke nad zwezona pierwsza wstawka.Lamówka, cholewka, stopa i koniec stopy ponczochy wedlug Y/ynalazku .moze 'posiadac ja¬ kakolwiek dowolna lub zadana postac z wy¬ jatkiem napietka, który jest przedmiotem wyna¬ lazku niniejszego.Sposób wyrobu napietka, przedstawionego na fig. 1, jest opisany ponizej. Przypuscmy, ze la¬ mówka i cholewka ponczochy zostala wykonana jakimkolwiek dowolnym zadanym sposobem i ze obrotowo dziana cholewka 2 w miejscu przyle- legajacym do napietka zawiera czterysta scie¬ gów.Przed rozpoczeciem dziania pierwszego r-zedu oczek napietka wszystkie igly, z wyjatkiem ze¬ stawu stu piecdziesieciu czterech igiel na brzegu napietka, przesuwa sie do nieczynnego poziomu, tak zwanego poziomu podbicia stopy, który w maszynie'takiej, na jakiej ponczocha wedlug wy¬ nalazku jest wykonywana, jest podniesionym po¬ ziomem. Pierwszy rzad oczek napietka jest dzia¬ ny w odwrotnym kierunku, to znaczy przeciwny do^okreznego ruchu. Gdy zespól stu piecdziesie¬ ciu czterech igiel czynnych rozpoczyna dzianie pierwszego sciegu w odwrotnym kierunku, pro- wadnicza igle wylacza sie przez odpowiedni zwe¬ zajacy narzad w znany sposób i pierwszy rzad oczek wstawki 8, to znaczy laczacy cholewke z napietkiem wzdluz linii 6 zawiera sto piecdzie¬ siat trzy sciegi. Z tego wynika, ze uzywa sie zna" cznie mniej niz polowe igiel maszyny i ze wy¬ konuje sie maly napietek, który nie jest widocz¬ ny z pólbucika, jezeli ponczocha lub skarpetka o takim napietku jest uzywana przez osobe no¬ szaca pólbuciki. Pierwsza wstawka 8 zawiera, tytulem przykladu, siedemdziesiat piec rzedów oczek, zawierajacych wyzej wspomniany pierw¬ szy rzad oczek. Zatem ostatni rzad oczek tej wstawki jest dziany w odwrotnym kierunku. Pro*- wadnicza igle wylacza sie przed dzianiem na kazde wahniecie, mianowicie jedna igla na je¬ den rzad oczek. .Dzianie nastepnych dwóch rzedów oczek po¬ siada nowy charakter. Gdy cylinder porusza sie naprzód wykonujac pierwszy z tych dwóch rze¬ dów oczek, wówczas narzady zwrotne odwraca¬ ja do polozenia dziania nie tylko ozesc zespolu stu piecdziesieciu czterech igiel do dziania na¬ pietka, które byly wylaczone podczas dziania pierwszej wstawki 8, lecz równiez trzy igly z kazdego konca tego zespolu igiel. W ten sposób jest dzianych sto piecdziesiat dziewiec sciegów w tym rzedzie oczek. Zwezenie nastepuje tak, aby na nastepnym rzedzie oczek bylo dzianych sto piecdziesiat osiem sciegów. Druga wstawka obejmuje sto cztery rzedy oczek. Ostatni rzad oczek tej wstawki zawiera piecdziesiat siedem sciegów i zweza sie o jedna igle na jeden rzad oczek, podobnie jak w pierwszej wstawce. Ko¬ rzystnie jest zwezenie w obydwóch przypadkach wykonac osobno. Druga wstawka zawiera wie¬ cej rzedów oczek niz pierwsza. Innymi slowy, ' druga wstawka jest progresywnie zwezana z kaz¬ dej strony ponczochy ponad zlaczaniem, gdzie konczy sie pierwsza wstawka. Zlaczenie-12 mie- l clzy pierwsza ixdruga wstawka napietka jest krót¬ sze niz zlaczenie 15, wykonane na brzegu dru¬ giej wstawki, zwróconym w strone noska 5 sto¬ py ponczochy.Dzianie osobnego sciegu lub zlaczenia 9 przy wewnetrznym koncu drugiej wstawki zapobiega tworzeniu sie oczek, które w innym przypadku' moglyby powstac, gdy dwie wstawki zaczynaja sie przy tym samym szlaku. To wzmacnia kat napietka, poniewaz osobne sciegi stanowia cia¬ glosc lamówek od strony podbicia stopY pon¬ czochy do srodkowej wstawki. Te dodatkowe rzedy oczek wlasciwe dodatkowemu zwezeniu w poblizu brzegu ulatwiaja obrócenie stopy pon¬ czochy ppd bardziej ostrym katem. Z tego wi¬ dac,' ze nie stosuje sie szerszych segmentów przy skrecaniu kata, lecz dolna czesc napietka uzy¬ skuje sie za pomoca dodatkowych sciegów, któ¬ re dobrze przenosza napietek pod stope ponczo¬ chy. Zlaczenie powstajace z takiego zwezania nie rozciaga sie tak swobodnie, jak zlaczenie zwe¬ zonej i rozszerzonej wstawki napietka.Niekiedy dobrze jest dodac nawet wiecej tkaniny napietka pod. stope ponczochy i dlatego z tych lub innych wzgledów moze byc stosowana trzecia wstawka. Ta trzecia wstawka',korzystnie jest rozszerzona. W tym celu dwa wspóldziala¬ jace narzady kciukowe uzytej dziewiarki ponow¬ nie przesuwaja w tyl do poziomu dziania wszyst^ kie dotychczas nieczynne igly z wyjatkiem igielN, do wykonywania podbicia stopy ponczochy, a ilosc stu szescdziesieciu igiel stosuje sie jak w przypadku dziania drugiej wstawki. Te czynne igly uzytej dziewiaTki wykonuja kolejne rzedy oczek robiac sto szescdziesiat powiekszonych o jeden, dwa, trzy itd. sciegów, przy stosowaniu zas zwiekszenia siatki zwezenia i rozszerzenia jedna igla idzie do góry, a dwie na. dól. Po wy¬ konaniu szóstego rzedu oczek, który wykonuje sie w odwrotnym kierunku, podejmuje sie na no¬ wo dzianie okrezne i narzad kciukowy danej dziewiarki ponownie uruchomia wszystkie igly.Jezeli nie stosuje sie trzeciej wstawki napietka, wówczas wspomniany narzad wprowadza wszyst¬ kie igly w polozenie czynne przy koncu wyko¬ nywania drugiej wstawki.Liczba rzedów oczek wstawek 8, 11, 1U moze — 2 —byc rózna, dokladna zas ilosc rzedów oczek kilku wstawek, wymienionych w poprzedniej czesc? opisu, zostala podana jedynie przykladowo^ Wzgledna liczba igiel, wykonywajacych pierwsza i druga wstawke 8 i 11, wykonuje napietek pon¬ czochy, posiadajacy kilka pozadanych zalet, jak gladki i dobrze przylegajacy napietek bez zwy¬ klych zmarszczek przy trójkatnych wstawkach, które czesto wystepuja przy stosowaniu dotych¬ czasowych sposobów dziania. Napietek wedlug wynalazku posiada tendencje do sciagania tka¬ niny na dól, to znaczy usuwa faldy z podbicia stopy ponczochy. Zlaczenia takiego napietka sa równiez mocniejsze, które przynajmniej czescio¬ wo rozkladaja naprezenia ponczochy, spowodo¬ wane naciaganiem jej, na trzy osobne punkty wskutek czego zlaczenia laczace podbicie pon¬ czochy z napietkiem w drugiej wstawce tworza nieprzerwana lamówke, to znaczy stanowia ciag¬ la tkanine bez jakiejkolwiek zmiany w kierunku biegu nitki. Zatem nalezy zauwazyc, ze w tym miejscu nie tylko ze nie ma jakiegokolwiek zla- ' czenia, lecz równiez wzmocnione sciegi pierwsze¬ go rzedu, przyleglego z kazdej strony podbicia stopy, sa wszystkie dziane razem w jednym rze¬ dzie oczek.Napietek przedstawiony na fig. 2, rózni sie; zasadniczo tym, ze wstawka 8 posiada rozszerze¬ nie 21 f tworzace silne wzmocnienie napietka, W celu lepszego przedstawienia ksztaltu wstawki 8 i jej rozszerzenia 21 polaczenie ich zostalo na rysunku oddzielone zaznaczona linia przerywana.Znaczenie tak uksztaltowanej wstawki dla na¬ pietka wedlug wynalazku jest opisane w dal¬ szej czesci opisu. Napietek, wykonany wedlug fig. 2, moze byc zrobiony na tych samych maszynach, co wykonanie wedlug fig. 1. , Dajmy na to, ze cholewka 2 ponczochy byla wykonana za pomo¬ ca dziania obrotowego na wszystkich iglach opu¬ szczonych na dól w polozeniu jak przed rozpo¬ czeciem- dziania napietka na fig. 1. Na fig. 2 ta linia obejmuje miedzy innymi punkty 16, 17, 18 itd. z kazdej strony. Ta wstawka jest dziana w ponizej podany sposób. Wszystkie igly uzytej dziewiarki z wyjatkiem tych, które znajduja sie z tylu ponczochy miedzy punktem 16 i 17. z jed¬ nej strony i odpowiadajace im igly z drugiej strony (te lamówki nie zostaly uwidocznione na rysunku), .zostaja wylaczone. Wzajemne kolejne dzianie tymi iglami odbywa sie przy tylnym brze¬ gu ponczochy, rozszerzajac segment wzdluz linii miedzy punktami 17 i 18, który znajduje sie przy wewnetrznym koncu pierwszego zwezonego se¬ gmentu. Nastepnie dochodzi sie do polozenia, odpowiadajacego linii 6 na fig. 1. Nalezy tu za¬ uwazyc, ze czesc pozioma wzmocnienia czyli wstawki 21 dokola tylnego boku napietka nie jest :zlaczeniem, zlaczeniami natomiast sa zaokraglone boki 17 i 18. Zatem pierwsza zwezona wstawka 8 jest dziana w ten sam sposób, jak w ponczosze wedlug fig. 1, przed wykonaniem drugiej zwezo¬ nej wstawki 11. Nastepnie koncowa wstawka 19 jest wykonana zupelnie w taki sam sposób, jak trzecia wstawka na fig,. 1, przy rozszerzeniu przy koncach czynnego segmentu igiel w celu uzyska¬ nia zlaczenia 20, które stanowi przedluzenie linii miedzy punktami 18 i 9, gdzie konczy sie, wzmo¬ cniona tkanina wstawki 11. Nalezy zauwazyc, ze ciaglosc tkaniny od boku podbicia stopy ponczo¬ chy do drugiej, czyli srodkowej wstawki 11 zwie¬ ksza trwalosc polaczenia miedzy podbiciem stopy a napietkiem ponczochy wedlug fig. 1 i 2.1 Pon¬ czocha wedlug fig. 2, prócz wymienionych zalet oraz moznosci oddzielenia wewnetrznych koncóy/ linii zlaczenia miedzy pierwsza i druga oraz druga i trzecia wstawka, posiatfe"jeszcze inne korzysci, a mianowicie: wzmocniona przestrzen miedzy we¬ wnetrznymi "Eoncami linii zlaczen jest zrówno¬ wazona z dwóch stron i zlaczenia rozposcieraja/ sie lukowo dokola tej przestrzeni. Oczywiscie ta przestrzen obejmuje równiez kontury napietka.Rzecz jasna, ze ilosc czynnych igiel podczas dziana wstawek 8, 11 i 21 zmienia sie, gdy sto¬ suje sie maszyny, posiadajace inna liczbe igiel niz czterysta, jakie byly korzystnie zastosowa¬ ne przy wykonywaniu wynalazku niniejszego.Ponadto liczba igiel, stosowana do dziania róz¬ nych wstawek moze zmieniac sie nawet przy za¬ stosowaniu dziewiarki, posiadajacej np. czterysta igiel. PL