Dotychczas zdarzalo sie, ze w zarówkach elektrycznych, wypelnionych jednym lub kilkoma gazami szlachetnymi powstawal luk, który przed¬ wczesnie czynil lampe niezdatna do dalszego uzytku. Srodki stosowane w przemysle zarów¬ kowym do usuniecia powyzszego niedomagania polegaja na tym, ze do zarówki, zawierajacej jeden lub wiecej gazów szlachetnych, np. argon lub krypton, które wykazuja stosunkowo nie¬ wielkie napiecie przebicia, dodaje sie Inny gaz, wykazujacy wyzsze napiecie przebicia. Jako taki gaz stosuje sie czesto azot, który jest zawarty w zwyklych zarówkach, zaleznie od okolicznosci, w ilosci wynoszacej mniej niz 25%. W celu dalsze¬ go zwiekszenia napiecia przebicia w zarówkach tego rodzaju mozna byloby zwiekszyc jeszcze za¬ wartosc azotu, cierpialaby jednak na tym spraw¬ nosc zarówki, która miedzy innymi jest uwarun¬ kowana zastosowaniem gazów szlachetnych. Do¬ datek azotu w ilosciach zazwyczaj stosowanych nie zawsze jednak wystarcza i pomimo jego obecnosci wystepuja czasami przebicia w zarów¬ kach tego rodzaju.Stwierdzono obecnie, ze zjawisko przebicia zalezy równiez od obecnosci w zarówce szkodli¬ wego, pylu. Na tym stwierdzeniu opiera sie wy¬ nalazek, polegajacy na tym, ze zarówka napel¬ niona gazami, zawierajac co najwyzej 20% azotu* jest wolna od szkodliwego pylu.Pyl tego rodzaju, utworzony np. z malych czastek szkla, które pierwotnie przylgnely do szkla, z którego sporzadzona jest banka zarów¬ ki, i oderwaly sie oden przy ogrzaniu zarówki, moze sie dostac na zarzacy sie drucik zarówki i wydziela przy zapaleniu zarówki lub w trakcie jej palenia pary metalu, powstajace przez rozklad pylu, przez co zwieksza sie znacznie mozliwosc utworzenia sie luku.Zjawisko to nie jest zwiazane jedynie z py¬ lem szklanym w zarówce; moze je spowodowac pyl wszelkiego rodzaju, a nawet i czastki cial organicznych. W tym przypadku wystepuje roz¬ klad cial organicznych, gdy tylko zetkna sie one z wlaczonym drutem zarowym, przez co moga sie wytworzyc gazy, sprzyjajace powstawaniu przebicia.Pylki tego rodzaju leza na ogól spokojnie na jednej z wewnetrznych czesci zarówki, jezeli jednak uderzyc' zarówke albo gdy podlega ona wstrzasom istnieje* mozliwosc; ze czastki odry¬ waja sie od wewnetrznych czesci zarówki i po¬ czynaja sie unosic. Gdy dostana sie w poblizu drutu zarowego i -osiada na nim oraz gdy drut zarowy zostaje albo juz jest rozzarzony, moga one spowodowac powstawanie wyzej wspomnia¬ nego szkodliwego zjawiska.Podczas wytwarzania zarówki istnieje niebez¬ pieczenstwo, ze pylki 'odrywaja sie podczas usu¬ wania powietrza z zarówki od czesci, na których pierwotnie lezaly. Dzieki cieplu, którego dziala¬ niu podlega zarówka podczas usuwania powietrza, wyparowuje w zarówce nadzwyczaj cienka' war¬ stewka wilgoci, przytrzymujaca pierwotne pylki, tak ze maja one teraz spoapbnosc. oderwac sie i unosic we wnetrzu zarówki. Dzieki temu. ze w mysl wynalazku przedsiewzieto starania, by za¬ rówka byla wolna od tego rodzaju szkodliwego pylu, nie moga wiecej wystepowac przebicia, spowodowane istnieniem pylu, dzieki czemu ja¬ kosc zarówki, w porównaniu z zazwyczaj uzy¬ wanymi zarówkami napelnionymi gazem, ulega' znacznej poprawie.Istnienie szkodliwego pylu w zarówce mozna w ten sposób stwierdzic, ze zmusza sie go do unoszenia sie w zarówce np. przez kilkakrotne^ uderzenie zarówka o dlon. Jezeli bezposrednio potem rzuci-sie ria zarówke w zupelnie ciemnej przestrzeni waska wspólsrodkowa wiazke swiatla (tzw. stozek Tyndalla), przy czym np. przez zasto¬ sowanie odpowiednio uksztaltowanego 'ekranu spowoduje sie, by obserwator nie mógl widziec promieni, lezacych poza zarówka, spostrzega sie w przypadku, gdy zarówka zawiera szkodliwy pyl, unoszace sie w jej wnetrzu jasne czastki. Je¬ zeli natomiast zarówka, zgodnie z z&sada, na któ¬ rej opiera sie wynalazek, jest wolna od szkodli¬ wych czastek pylu, nie widac w wiazce swietl¬ nej w zarówce zadnych jasnych czastek^ Jezeli w zarówce wedlug wynalazku zastoso¬ wano czerwony fosfor jako material wiazacy, widac wprawdzie w stozku Tyndalla czerwone czastki fosforu, nie stanowia one jednak szkod¬ liwych czastek pylu, o których byla mowa wy¬ zej. Jezeli natomiast nie zastosowano w zarówce czerwonego fosforu, to wiazka swietlna we wnetrzu zarówki wedlug wynalazku Jest optycz¬ nienieczynna. • Wynalazek jest szczególnie wazny w zastoso¬ waniu do zarówek z dwukrotnie albo wielokrot¬ nie zwinietym srubowo zarowym drutem, gdyz w zarówkach tego rodzaju jest wieksze prawdo¬ podobienstwo powstania przebicia, niz w za¬ rówkach z drutem zarowym zwinietym srubowa jeden raz.Wedlug jednego korzystnego sposobu wyko1- nania zarówki wedlug wynalazku zawartosc azo¬ tu w gazie wypelniajacym wynosi mniej niz 5%, co oczywiscie przyczynia sie w znacznym stop¬ niu do .sprawnosci (skutku uzytecznegoj~£arówki.Dzieki bowiem nieobecnosci szkodliwego pylu mozna zastosowac mala zawartosc azotu, który zawsze wplywa niekorzystnie na sprawnosc za¬ rówki. Jako przyklad moze sluzyc fakt, ze udo¬ wodniono mozliwosc zastosowania w zarówkach, napelnionych argonem i przeznaczonych na na¬ piecie robocze 220 V, azotu, w ilosci mniejszej niz 1%» Wedlug innego sposobu wykonania zarówki wedlug wynalazku oslona zarówki moze miec pojemnosc rzedu W+25 cm" albo mniejsza, przy czym W oznacza moc zarówki w watach. Nalezy przy tym zauwazyc, ze objetosc zwyklych, wy¬ pelnionych argonem zarówek jest rzedu 2 W+ ' + 50 cm3. Przy zastosowaniu zwyczajnych srod¬ ków pomocniczych stwierdzono, ze jest rzecza niemozliwa zmniejszyc znacznie objetosc zaró¬ wek wypelnionych gazem, np. argonem, gdyz stwierdzono, ze niebezpieczenstwo przebicia wzrasta w tym przypadku w niedopuszczalny sposób. Jezeli postepuje sie w mysl wynalazku, mozna wykonac równiez i zarówki wypelnione argonem- z bardzo mala banka, co przy zastoso¬ waniu tego samego cisnienia gazu przedstawia znaczna oszczednosc na gazie.Wynalazek poza tym ma szczególne znaczenie w zastosowaniu do zarówek, wypelnionych kryp¬ tonem i ksenonem albo tylko ksenonem, c/dyz temperatura drutu zarowego w tych zarówkach jest wyzsza niz w zarówkach argonowych, a krypton wykazuje mniejsze napiecie przebicia niz argon. Z tych wzgledów stosuje sie w zna-' nych zarówkach kryptonowych w wiekszosci przypadków wyzsza zawartosc azotu niz w in¬ nych zarówkach. Przy postepowaniu zgodnie z wynalazkiem dodaje sie. do kryptonu np. tylko 5% azotu, co jest mozliwe dzieki temu, ze nie ma w zarówce szkodliwych pylków i co dozwala na pelne wykorzystanie dobrych wlasciwosci kryp¬ tonu.W celu wykonania w mysl wynalazku zaró¬ wek wolnych od pylu mozna zastosowac rózne sposoby. Np. wszystkie czesci zarówek mozna wykonywac w przestrzeni calkowicie wolnej od pylu, mozna równiez wytwarzac zarówki z posz¬ czególnych czesci skladowych w takiej przestrze¬ ni. Zgodnie z innym sposobem wytwarzania za¬ rówek tego rodzaju zostaje zarówka przed na¬ pelnieniem w stanie ogrzanym przeplukana pra- — 2 —dem gazu wolnego od pylu, przy czym zarówke poddaje sie wstrzasom albo uderzeniom. Wszyst¬ kie czastki pylu odrywaja sie wskutek tego oti scianek banki zarówki i wewnetrznych czesci za¬ rówki i zostaja zabrane przez- gaz oplukujacy.Nastepnie zarówke wypelnia sie zadanym gazem i zatapia. W tym przypadku jest pozadane nie stosowac fosforu na skretce, lecz uciec sie do innego materialu chlonnego albo tez wprowadzic fosfor do banki zarówki w taki sposób, aby nie - mógl sie on oderwac. W pierwszym przypadku mozna drucik podczas przeplukiwania bez zad¬ nych zastrzezen zarzyc.W mysl wynalazku mozna równiez przy tzw. przeplukiwaniu, tj. kolejnym odpowietrzaniu i na¬ pelnianiu ogrzanej zarówki, poddac ja drganiom albo uderzeniom, przez co, podobnie jak poprzed¬ nio, pyl zostaje oderwany i zabrany. Sposób ten jest szczególnie wazny przy wyrobie zarówek bez martwej przestrzeni albo *z mala martwa prze¬ strzenia, np. zarówek o kulistej bance lub bez nózki.Poza tym wedlug wynalazku jest mozliwe bezposrednio przed spojeniem banki i slupka zarówki, te czesci przeplukac w ogrzanym stanie powietrzem wolnym od pylu, np. przy pomocy przyrzadu przedmuchujacego, z którego wdmu¬ chuje sie wspomniane powietrze do pierscienio¬ wej szczeliny pomiedzy banka i slupkiem, które wzgledem siebie zostaly juz ustalone, po czym bezposrednio nastepuje stopienie tych czesci za¬ rówki i jej wykonczenie. ¦ - Uklad tego rodzaju przedstawiono na rysunku, na którym cyfry 1 i 2 oznaczaja banke i slupek wykonywanej zarówki. Urzadzenie podtrzymu¬ jace banke 1 nie jest na. rysunku przedstawione, slupek zas spoczywa na stole. W pierscieniowej szczelinie 4, znajdujacej sie pomiedzy banka i slupkiem, umieszczony jest przyrzad przedmu¬ chujacy 5, przesuwany w pionowym kierunku.Sklada sie on z dwu wspólosiowych tulei, pola¬ czonych u góry za pomoca dziurkowanej scianki 6.Podczas gdy czesci wykonywanej zarówki 1 i . 2 sa ogrzane do okolo 400e C i poddawane wstrzasom, wdmuchiwany jest przez przyrzad przedmuchujacy 5 do .przestrzeni pomiedzy banka 1 i slupkiem 2 gaz wolny od pylu, np. powietrze.Prad gazu. porywa z ^przestrzeni pomiedzy zew¬ netrzna strona przyrzadu przedmuchujacego 5 i wewnetrzna strona banki 1 przylgniete do tych czesci czastki pylu w kierunku oznaczonym strzalkami i uchodzi na zewnatrz zabierajac z so-. ba szkodliwe czastki, pylu. Dzieki temu, ze przy¬ rzad przedmuchujacy 5 jest przesuwany podczas tego do góry i w dól, wszystkie czesci zarówki zostaja oplukane przez gaz wolny od pylu. Po ukonczeniu tego procesu, opuszcza sie przyrzad przedmuchujacy w dól, laczy banke 1 ze slup¬ kiem 2, wypelnia zarówke poprzez rurke 7 za¬ danym gazem, po czym zatapia rurke.Dzieki zastosowaniu tego przyrzadu i przez zmontowanie go na istniejacych maszynach do wytwarzania zarówek mozna w prosty sposób wytwarzac zarówki wedlug wynalazku. PL