Wynalazek niniejszy „ dotyczy sposobu odzy¬ skiwania metali szlachetnych, zwlaszcza grupy platyny, porwanych z katalizatorów przez gazy podczas r/eakcyj katalitycznych, tewlaszcza re¬ akcji utleniania amoniaku.Utlenianie amoniaku wymaga zmieszania a- moniaku z .tlenem lub z gazami zawierajacymi tlen, np. z powietrzem, i przepuszczania tej mie¬ szaniny gazowej przez katalizator lub ponad ka¬ talizatorem utrzymywanym w wysokiej tempera¬ turze, dzieki czemu amoniak utlenia sie na tlen¬ ki azotu. Tlenki azotu stosuje sie przede wszyst¬ kim do wyrobu kwasu azotowego przez pochla¬ nianie tlenków azotu w wodzie, ale równiez sto¬ suje sie je do otrzymywania kwasu siarkowego.Katalizator stosuje sie zazwyczaj w tych reakcjach w postaci siatki, lecz moze on byc równiez uzywany w postaci dziurkowanych plyt lub w innej postaci.Materialem, z którego utworzony jest kata-. lizator, jest najczesciej metal szlachetny, zazwy¬ czaj platyna lub stop platyny z innym metalem szlachetnym, np. stop platyny i rodu albo platy¬ ny i irydu. Moga równiez byc stosowane meta¬ le lub materialy nieszlachetne.Katalizatory pracuja w wysokich temperatu¬ rach np. 650 - 1000? C i wyzszych, i wykazuja znaczne straty metalu na skutek fizycznego i. chemicznego oddzialywania gazów. Ilosc katali¬ zatora straconego w ten sposób wzrasta wraz ze zwiekszeniem temperatury i zwiekszeniem szyb¬ kosci procesu, przy^ czym niektóre katalizatory traca wiecej metalu niz inne wobec roznie od¬ pornosci na oddzialywanie gazów.-, Takie straty metalu zwiekszaja znacznie kosz¬ ta procesu wobec wysokich cen szlachetnego metalu. Np. procesy utleniania amoniaku na tlen¬ ki azotu wymagaja pracy w temperaturach sto¬ sunkowo wysokich i ze stosunkowo duza szyb¬ koscia, tak iz straty metalu sa czesto równe lubnawet wieksze od 68 g na 45000 kg utlenionego amoniaku.Przedmiotem wynalazku jest sposób odzyski¬ wania przynajmniej czesci szlachetnego metalu katalizatora porwanego przez gazy reagujace i normalnie straconego, przy czym sposób ten po¬ lega na przepuszczaniu gazów, po przejSciu przez katalizator, poprzez filtr, który zatrzymuje czast¬ ki katalizatora.Odpowiednie filtry umieszcza sie poza ko¬ mora reakcyjna, przy czym filtry te nie tamu¬ ja przeplywu gazu nawet w wysokich tempera¬ turach strumieni gazowych. Mozna odzyskiwac katalizator bez wzgledu na to, czy proces prze¬ prowadza sie przy cisnieniu atmosferycznym, czy tez przy cisnieniu wyzszym od atmosferycznego.Stwierdzono, ze sposób wynalazku Jest bar¬ dzo skuteczny, zwlaszcza gdy sie wezmie pod uwage, ze czastki katalizatora sa przenoszone w strumieniu gazu w stanie bardzo rozdrobnionym i sa rozdzielone w bardzo duzej objetosci gazu.Duza sprawnosc filtru jest prawdopodobnie wy- ' nikiem tego, ze czastki katalizatora, przenoszo¬ ne przez gaz, sa naladowane elektrycznoscia i przylegaja do warstwy filtru raczej z powoda te¬ go ladunku anizeli z powodu zatrzymania me¬ chanicznego. Taka teoria dzialania jest tym wie¬ cej prawdopodobna wobec faktu, ze wieksza czesc czastek katalizatora zatrzymuje sie w pob- 'lizu' powierzchni warstwy filtrujacej, z która strumien gazu styka sie najpierw, a mniejsza tylko czesc czastek zostaje zatrzymana przez glebsze warstwy filtru.W aparaturze do otrzymywania kwasu azoto¬ wego filtr umieszcza sie w przewodzie, prowa¬ dzacym z komory utleniajacej, przed miejscem skraplania pary wodnej. Stwierdzono (bowiem,' ze .metal katalizatora, np. metal z grupy platy¬ nowców, zawarty w strumieniu gazu w stanie drobnorozproszonym rozpuszcza sie czesciowo w kwasie cieklym. Kwas ten zaczyna tworzyc sie w temperaturze skraplania pary wodnej. Metal katalizatora moze osadzac sie w przewodach, np. w przewodach skraplacza. Pozadane jest umiesz¬ czenie filtru jak najblizej komory utleniajacej z uwzglednieniem temperatury gazów i kon¬ strukcji urzadzenia, aby pochwycic metal katali¬ zatora, zanim znaczniejsze ilosci metalu beda mialy moznosc osadzania sie w przewodach. Je¬ zeli filtr jest umieszczony stosunkowo blisko ko¬ mory utleniajacej, to pozadane jest umieszcze¬ nie jeszcze przynajmniej jednego filtru za pierw- \s*zym filtrem w celu pochwycenia wszelkich drobnych czastek, jakie moga przejsc przez pierwszy filtr.Sam filtrv moze byc wykonany z welny szkla¬ nej, welny kwarcowej, azbestu wlóknistego, pof rowatej. jyprcelany itd. Filtr najkorzystniej je* P-O.Z.G/13 Oddz. w B-stoku — umiescic w komorze w taki sposób, zeby nie stawial wiekszego oporu przechodzacym gazom.Jezeli material filtru moze wytrzymywac wyso¬ kie temperatury, np. 650? C i wyzsze, jak np. welna kwarcowa, to mozna umiescic"filtr bezpos¬ rednio za katalizatorem wewnatrz lub u wylotu komory reakcyjnej.Chociaz mozna stosowac wiele róznych ma,- terialów ogniotrwalych jako filtry, to jednak material wlóknisty nadaje sie specjalnie do te¬ go celu, *poniewaz mniej tamuje przeplyw stru¬ mienia gazowego niz materialy np. w postaci ziarn lub brylek. Stwierdzono, ze welna szklana i welna kwarcowa calkowicie nadaja sie do tego celu.Metal szlachetny, zatrzymany przez filtr, od¬ zyskuje sie przez rozpuszczenie go w odpowied¬ nim rozpuszczalniku. Jezeli katalizator zawiera platyne lub jej stopy, to filtr moze byc podda¬ ny dzialaniu wody królewskiej, która, rozpuszcza platyne jak równiez wiekszosc metali grupy pla¬ tynowców, bedacych w stanie znacznego rozdro¬ bnienia. Roztwór w wodzie królewskiej .przerabia sie nastepnie w znany sposób.Przy wykonywaniu sposobu wedlua wynalaz¬ ku mozna odzyskiwac co najmniej okolo 35^ szlachetnego metalu straconego normalnie w procesie, co stanowi duza oszczednosc.Aczkolwiek sposób wedlug wynalazku opi¬ sany jest w zwiazku z procesem utleniania amo- - niaku na tlenki azotu, nadaje sie on równiez" do odzyskiwania szlachetnych metali z katalizato¬ rów, uzywanych w reakcjach innych mieszanin gazowych. T-aka reakcja moze bycN np. reakcja otrzymywania cyjanowodoru z mieszaniny ga¬ zowej, zawierajacej amoniak, weglowodory, np. metan, i tlen. PL