Niniejszy wynalazek dotyczy pomp od¬ srodkowych, a zwlaszcza pomp pionowych bezdlawnicowych zaopatrzonych w urzadze¬ nie uszczelniajace miedzy walem a oslona pompy. Znane urzadzenia uszczelniajace dlawnicowe nie nadaja sie, o ile chodzi o pompowanie kwasów i innych cieczy zra¬ cych, zwlaszcza w temperaturze wyzszej, poniewaz szczeliwo ulega szybkiemu zuzy¬ ciu i musi byc czesto wymieniane.Przedmiotem wynalazku jest pompa od¬ srodkowa z urzadzeniem uszczelniajacym, dzialajacym samoczynnie, które zabezpie¬ cza przed wyciekaniem cieczy z pompy w czasie postoju, oraz przed przedostaniem sie cieczy pompowanej do tego urzadzenia.Urzadzenie to uszczelnia równiez przeciw uchodzeniu gazów szkodliwych lub posiada¬ jacych przykra won, wydzielanych przez ciecz pompowana.Wynalazek niniejszy polega na tym, ze zawór pierscieniowy, otwarty w czasie ru¬ chu pompy, sklada sie z tarczy przymoco¬ wanej do oslony pompy oraz czesci wiruja¬ cej wraz z walem pompy, przy czym tarcza posiada pierscieniowa, elastyczna przepone zaworowa, otaczajaca wal pompy, druga zas z tych czesci stanowi odpowiednie opar¬ cie zaworowe. Wymieniona przepona .jest tak umieszczona miedzy oparciem zaworo¬ wym a wirnikiem pompy, ze po zatrzymaniu pompy .zostaje szczelnie docisnieta do o- parcia cisnieniem cieczy, powstalym w prze¬ strzeni miedzy wirnikiem a ta przepona.Uszczelnienie to nastepuje niezaleznie odewentualnie mozliwego, nieznacznego po¬ dluznego przesuniecia walu pompy.W celu zabezpieczenia przed przenika¬ niem cieczy z przestrzeni wirnikowej przez zawór pierscieniowy w czasie ruchu pompy, wlot cieczy umieszczony jest po tej samej stronie wirnika co zawór pierscieniowy.Dzieki temu na zawór ten dziala w czasie ruchu pompy nizsze cisnienie, panujace po stronie ssacej.Jezeli jednak pompa jest polaczona rura ssaca ze zbiornikiem o wyzszym poziomie cieczy, wówczas po stronie ssacej w czasie ruchu pompy moze panowac cisnienie wyz¬ sze niz atmosferyczne. Temu cisnieniu prze¬ ciwdziala wirnik uszczelniajacy zaopatrzo¬ ny w lopatki od strony zaworu pierscienio¬ wego, który uniemozliwia przenikanie cie¬ czy do tego zaworu. Tenwirnik z lopatkami moze byc zastosowany jako zamkniecie przez zanurzenie w pierscieniu cieczowym.Jesli ciecz pompowana wydziela gazy szkodliwe lub posiadajace przykry odór, za¬ wór pierscieniowy nie jest w stanie zapobiec uchodzeniu tych gazów w czasie ruchu, kie¬ dy jest otwarty, a jedynie w czasie postoju, gdy jest zamkniety. Dlatego ten zawór pier¬ scieniowy moze byc zaopatrzony w specjal¬ ne urzadzenie uszczelniajace, dzieki które¬ mu uchodzenie gazów staje sie niemozliwe zarówno podczas postoju, jak i w ruchu.Urzadzenie uszczelniajace wedlug wyna¬ lazku posiada przestrzen powyzej zaworu pierscieniowego, komunikujaca sie w czasie ruchu pompy z wnetrzem oslony pompy przez ten zawór, przy czym przestrzen ta jest odcieta gazoszczelnie od otoczenia przy pomocy zamkniecia cieczowego utworzonego w pierscieniowym kanale, zawierajacym ciecz, do której wchodzi pierscieniowa scia¬ na umocowana na waie pompy. Zalaczone rysunki przedstawiaja schematycznie przy¬ klady wykonania przedmiotu wynalazku.Fig. 1 — 3 przedstawiaja przekroje podluz¬ ne czesci pompy z odmiennymi urzadzenia¬ mi uszczelniajacymi. Na fig. 1 przedstawio¬ ny jest przekrój czesci pompy odsrodkowej bezdlawnicowej posiadajacej wal 1. Na dol¬ nym koncu tego walu znajduje sie glówny wirnik (nie pokazany na rysunku). Wlot cie: czy do wirnika jest umieszczony z jego wierzchniej strony.Wal pompowy 1 zaopatrzony jest w wir¬ nik uszczelniajacy 2 z lopatkami 3 i 4 i pierscieniowe zaglebienie ponizej tego wir¬ nika, wypelnione ciecza pompowana. Sila odsrodkowa cieczy, spowodowana dziala¬ niem tych lopatek, nadaje cieczy postac pierscienia w Wymienionym zaglebieniu.Jezeli w czasie ruchu pompy w zaglebie¬ niu tym, które laczy sie poprzez kanaly pier¬ scieniowe z wirnikiem, cisnienie wzrasta lub opada, lopatki 3 i 4 wywoluja przeciwcis- nienie w pewnych granicach tak, iz pierscien cieczowy pozostaje niezmienny. Tuz ponad lopatkami 4 tarcza 5, przymocowana do o- slony pompy swa zewnetrzna strona, zao¬ patrzona jest w falista przepone 6, wykona¬ na ze stali kwasoodpornej. Przepona ta u- mocowana jest na tarczy 5 przy pomocy pierscienia 7 i srub 8.Wewnetrzny brzeg przepony posiada pierscien uszczelniajacy 9, znajdujacy sie w tak niewielkiej odleglosci od wirujacego o parcia zaworowego 10, ze pozostaje miedzy nimi jedynie odstep niezbedny do zabezpie¬ czenia czesci 9 i 10 od stykania sie w czasie ruchu.Po zatrzymaniu pompy ciecz pompowana zostaje wtloczona od dolu do zaglebienia, a pod jej cisnieniem pierscien 9 dociska sie do oparcia 10 i uniemozliwia przeciekanie.Jezeli ciecz posiada wysoka temperature, np. powyzej 100°, moglaby ona odparowy¬ wac w urzadzeniu uszczelniajacym w czasie ruchu pompy. Aby tego uniknac, umieszcza sie w scianach zaworu pierscieniowego ka¬ naly dla wody chlodzacej. Rózne czesci u- rzadzenia uszczelniajacego moga byc wyko¬ nane z materialów kwasoodpornych, oparcie zas 10 moze posiadac powierzchnie zaworo¬ wa pokryta guma, olowiem lub innym odpo¬ wiednim materialem. Przepona zaworowa 6 moze byc równiez wykonana z plaskiejplytki stalowej dla wytrzymywania wyz¬ szych cisnien. W pewnych przypadkach jest mozliwe zastosowanie przepony zaworowej z gumy, jak np. przepony 11 na fig. 2.Stosownie do wykonania wskazanego na fig. 3 przepona zaworowa jest przymocowa¬ na do walu pompy i wraz z nim wiruje.Przepona ta 12 jest umieszczona swym we¬ wnetrznym brzegiem miedzy kolnierzem 13 a plytka dociskowa 14 i nie jest prostopadla do walu, jak na fig. 1 i 2, lecz tworzy z wa¬ lem kat mniejszy od 90° tak, ze jej krawedz zewnetrzna umieszczona jest nieco wyzej niz wewnetrzna. Podczas postoju pompy niezaleznie od nadcisnienia w zaglebieniu ponizej zewnetrzna czesc przepony zaworo¬ wej spoczywa na oparciu utworzonym na tarczy 15, przymocowanej do oslony pompy.Po uruchomieniu pompy przepona zaworo¬ wa odsuwa sie na pewna odleglosc od tar¬ czy 15, azeby uniknac ocierania sie. W celu wytworzenia dostatecznej sily odsrodkowej przepona zaworowa 12 zaopatrzona jest w zewnetrzny pierscien stalowy 16, dla za¬ pewnienia zas dostatecznego docisku zasto¬ sowana jest sprezyna 17. Przy uzyciu tej przepony pierscieniowej jest mozliwe stoso¬ wanie lozyska z dlawnica powyzej przepo¬ ny, poniewaz stanowi ona dobra ochrone lozyska.W przykladzie wykonania uwidocznio¬ nym na fig. 4 oslona pompy zaopatrzona jest we wklad 18, tworzacy pierscieniowa ko¬ more 19 wraz ze sciana 21, umieszczona bli¬ sko walu pompowego 20, posiadajaca w swym wygieciu kanal dla wypelnienia cie¬ cza, odporna na dzialanie chemiczne cieczy pompowanej, a wiec np. olejem. W oleju tym zanurza sie scianka 22, w zasadzie cy¬ lindryczna, umieszczona gazoszczelnie na wale 20. Tuz pod dnem tego kanalu umiesz¬ czona jest pewna ilosc lopatek 25 na tulei osadzonej na wale. Z komory 19 prowadzi rura 24 dostatecznej dlugosci tak, aby szkodliwe gazy z komory 19 uchodzily w pewnym oddaleniu od miejsca pompowania.Do wkladu 18 jest poza tym przymocowana stalowa przepona 23 w ksztalcie pierscienia, której wewnetrzny brzeg znajduje sie w nie¬ wielkiej odleglosci od odpowiadajacego jej oparcia zaworowego.To urzadzenie uszczelniajace dziala w na¬ stepujacy sposób. W czasie obrotu wirnika gazy z cieczy pompowanej moga przecho¬ dzic do komory 19, lecz uszczelnienie 21 i 22 powstrzymuje ich przenikanie na zewnatrz Gdy sciana 22 wiruje, wprawia równiez olej w ruch obrotowy. Azeby uniknac wypryski¬ wania oleju, zaglebienie, w którym on jest zawarty, rozszerza sie w dole tak, aby sila odsrodkowa wtlaczala olej ku dolowi. Lo- patki 25 wirujac dzialaja jak wentylator i przeciwdzialaja nadcisnieniu w komorze 19, przez co wywoluja nizsze cisnienie po stro¬ nie wewnetrznej zamkniecia cieczowego.Cisnienie w komorze 19 nie moze w zad¬ nym razie przekroczyc wielkosci niezbednej jedynie dla pokonania oporu. Rurze odwie- trzajacej 24 jak równiez olejowi nie grozi wytloczenie. W celu zapobiezenia po zatrzy¬ maniu pompy zmieszaniu sie oleju z ciecza pompowana oraz jego wytloczeniu ze swej przestrzeni przez te ciecz, przepona pier¬ scieniowa 23 samoczynnie zamyka polacze¬ nie z przestrzenia wirnikowa przy wzroscie cisnienia.Jakkolwiek wynalazek niniejszy daje naj¬ wieksze korzysci w zastosowaniu do pomp pionowych i pomp bezdlawnicowych, moze on byc stosowany równiez iw innych typach pomp odsrodkowych. PL