Proponowano juz przy wytwarzaniu z tlenku wegla i wodoru weglowodorów, ma¬ jacych wiecej anizeli jeden atom wegla w czasteczce, odprowadzac cieplo, wywia¬ zujace sie podczas reakcji, w ten sposób, ze pracowano w srodowisku cieklym. Do tego celu mozna z korzyscia stosowac olej, za¬ wierajacy znaczne ilosci skladników, które w warunkach temperatury i cisnienia, panu¬ jacych podczas reakcji, sa gazami lub pa¬ rami. Skladnikami takimi sa w szczególnosci skladniki wrzace w granicach temperatur wrzenia benzyny lub nawet nizej, np. do 30° C lub 40° C. Oleje takie mozna otrzymywac w normalnym przebiegu samej reakcji.Czynnik ciekly prowadzic mozna w tym samym kierunku co gazy do syntezy lub w przeciwpradzie. Przy przeprowadzaniu sposobu na skale przemyslowa, a zwlaszcza gdy sie stosuje olej zawierajacy skladniki nisko wrzace, np. wytworzone w samej syntezie, postepowanie w przeciwpradzie przedstawia te trudnosc, ze znaczna ilosc goracych gazów, plynaca poprzez czynnik, z latwoscia odprowadza skladniki nisko wrzace z komory reakcyjnej, tak ze nie znajduja sie one w pozadanych ilosciach potrzebnych do przeprowadzenia reakcji.Reakcja postepuje o wiele wolniej w pozo¬ stalych wyzej wrzacych frakcjach, tak ze wydajnosc produktów zadanych na jedno¬ stke objetosci i czasu -zostaje znacznie zmniejszona.O ile prowadzi sie czynnik ciekly w tymsamym kierunku co i gazy do syntezy, to skladniki nisko wrzace zostaja odprowa¬ dzone w ilosciach znacznie mniejszych. W tym przypadku jednak utrzymywanie rów¬ nej temperatury na calej dlugosci komory reakcyjnej jest utrudnione, poniewaz z po¬ wodu reakcji egzotermicznej produkty staja sie stale goretsze podczas ich przechodzenia poprzez komore i nizej wrzace skladniki wy¬ parowuja przy koncu komory w niepozada¬ nych znacznych ilosciach, przy czym nie udaje sie ich skroplic i zawrócic do komory reakcyjnej z powodu szybkiego przeplywu gazów przez komore.Stwierdzono obecnie, ze reakcje wymie¬ niona mozna przeprowadzic w obecnosci czynnika cieklego, szczególnie oleju, który zawiera znaczne ilosci skladników gazowych lub parujacych w warunkach reakcji, w bar¬ dzo korzystny sposób, jezeli przepuszczac czynnik ciekly'najpierw na zewnatrz komo¬ ry katalitycznej wzdluz niej, przy czym czynnik pobiera cieplo wywiazujace sie pod¬ czas reakcji w komorze katalitycznej, a na¬ stepnie dopiero wprowadzac go do komory razem z gazami do reakcji. Lepiej jest, gdy czynnik ciekly przepuszcza sie wzdluz ko¬ mory katalitycznej w przeciwpradzie do kie¬ runku przeplywu gazów reagujacych w tej komorze tak, aby czynnik ciekly swiezo wprowadzony stykal sie z najgoretsza czes¬ cia komory katalitycznej i w ten sposób po¬ magal do utrzymania jednostajnej tempe¬ ratury w komorze. W ten sposób unika sie nadmiernego wzrostu temperatury przy koncu komory katalitycznej i wspomniana powyzej niekorzysc zbyt szybkiego parowa¬ nia czesci czynnika cieklego zostaje znacz¬ nie zmniejszona o ile nie calkowicie usu¬ nieta.Katalizator w odpowiedniej postaci u- mieszcza sie w jednej lub kilku oddzielnych komorach. Komory katalityczne moga po¬ siadac rózne ksztalty, np. cylindryczny, lub pierscieniowy i sa obmywane przez dopro¬ wadzany czynnik ciekly, przy czym czynnik ten ogrzewa sie cieplem reakcji zachodzacej w komorze tak, ze w chwili wejscia do ko¬ mory posiada juz mniej wiecej temperature, w której zachodzi reakcja. Czynnik ciekly lub czesc jego moze jednakze byc usuniety po wymianie cieplnej albo moze byc podda- * ny dodatkowemu ogrzaniu przed wprowa¬ dzeniem do komór katalitycznych.Najlepiej, gdy czynnikiem cieklym jesjt produkt samej reakcji, mianowicie olej uzy¬ skany z tlenku wegla i wodoru we wcze¬ sniejszym przebiegu reakcji.Na rysunku przedstawiono schematycznie kilka urzadzen, w których mozna przepro¬ wadzac sposób wedlug wynalazku.Na rysunku K oznacza komory katali¬ tyczne, M — przewody do prowadzenia czynnika cieklego, w czasie którego zacho¬ dzi wymiana ciepla z zawartoscia komór, TV — narzady sluzace do wprowadzania ga¬ zu do syntezy, a O — przewody do usuwa¬ nia produktów reakcji z komory.Fig. 1 i la przedstawiaja odpowiednio w przekroju podluznym i poprzecznym urza¬ dzenie, w którym komora katalityczna K zostala wykonana w postaci pojedynczego cylindra, przez który przepuszcza sie gaz do syntezy, wprowadzany od^dolu przez na¬ rzad N. Czynnik ciekly doprowadza sie przez przewód L i dalej przez przewód M, przy czym nastepuje wymiana cieplna z zawartoscia komory katalitycznej. Produk¬ ty reakcji wraz z olejem odprowadza sie przez przewód O.Fig. 2 i 2a przedstawiaja urzadzenie, w którym komora katalityczna K posiada ksztalt pierscieniowy. Czynnik ciekly prze¬ plywa przewodem M, przechodzacym przez srodek komory. Doprowadzanie ga¬ zu i usuwanie produktów odbywa sie po¬ dobnie jak w urzadzeniu wedlug fig. 1 i la.W urzadzeniu wedlug fig. 3 i 3a komora katalityczna sklada sie z kilku oddzielnych komór rurowych, wzdluz których przeply¬ wa czynnik ciekly.Fig. 4 przedstawia calkowite urzadzenie do przeprowadzania sposobu wedlug wy¬ nalazku.Gaz do'syntezy moze byc tez zmieszany z czynnikiem cieklym przed wprowadze¬ niem go do komory katalitycznej. W przy¬ padku bezposredniego wprowadzania gazu do komory, lepiej jest go uprzednio pod¬ grzac w jakikolwiek sposób.Warunki temperatury i cisnienia jak równiez katalizatory stosuje sie takie sa¬ me, jak zwykle przy tego rodzaju reakcji, najlepiej jest jednakze pracowac w tem¬ peraturach 170° C — 420° C i przy cisnie¬ niach wiekszych od 2 atm, np. do 700 atm lub wiecej. Cisnienia nieco nizsze od atmo¬ sferycznego lub czasem znacznie nizsze mozna jednakze równiez stosowac. Wza¬ jemne stosunki ilosciowe gazów wyjscio¬ wych mozna zmieniac w szerokich grani¬ cach, np. stosunek ilosci tlenku wegla do ilosci wodoru moze wynosic od 4:1 do 1:4 (objetosciowo). Gazy rozciencza¬ jace, jak dwutlenek wegla, azot lub metan, moga byc równiez obecne. Czynnika ciekle¬ go dodaje sie zwykle w ilosci od 0,5 do 5 czesci objetosciowych na 100 czesci obje¬ tosciowych gazów wyjsciowych (mierzo¬ nych przy zwyklym cisnieniu i w tempera¬ turze pokojowej).Jako produkty koncowe reakcji otrzy¬ muje sie glównie weglowodory ciekle i nie¬ co weglowodorów gazowych i stalych o- raz produktów zawierajacych tlen. Ilosci poszczególnych produktów (benzyny, ole¬ ju sredniego, oleju smarowego, parafiny) wahaja sie zaleznie od stosowanych warun¬ ków reakcji.W przykladzie przytoczonym ponizej dano przebieg procesu sposobem wedlug wynalazku w urzadzeniu wedlug fig. 4.Przyklad. W aparacie wysokopreznym A o dlugosci 5,8 m i o srednicy wewnetrz¬ nej 200 mm znajduje sie komora katali¬ tyczna K w postaci rury o srednicy we¬ wnetrznej 150 mm, otwartej u dna, pirzy czym jest ona tak umieszczona, ze miedzy nia a sciana aparatu A powstaje pierscie¬ niowy przewód M.Gaz wyjsciowy, podgrzany w podgrze¬ waczu gazowym T do mniej wiecej 240°C, doprowadza sie pod cisnieniem 120 atm poprzez narzad N do komory katalitycz¬ nej K. Czynnikiem cieklym jest olej, beda¬ cy produktem reakcji w tym samym urza¬ dzeniu. Pompuje sie go przy pomocy pom¬ py P z rozdzielacza B do podgrzewacza H, a po ogrzaniu w tymze do 260°C dalej przewodem L do przewodu pierscieniowe¬ go M, którym splywa on w dól az do dna i dostaje sie do komory katalitycznej K.W ciagu jednej godziny doprowadza sie do komory katalitycznej 83,3 m3 gazu, ma¬ jacego sklad nastepujacy: 5,8% CO 2 0,7% CnH2n 42,6% CO 42,0% H2 3,9/j Cnli2n 5,0% N2 oraz okolo 0,75 m" oleju.Na calej dlugosci komory katalitycznej udaje sie utrzymac stosunkowo latwo je¬ dnakowa temperature, wynoszaca od 275°C do 285°C. Temperatura ta moze byc utrzy¬ mana przez odpowiednie rugulowanie ilo¬ sci przeplywajacego oleju i stopnia pod¬ grzania gazów i oleju, Komora katalitycz¬ na K jest wypelniona ksztaltkami kataliza¬ tora o srednicy 8 — 10 mm, otrzymanego przez stopnienie lub nadtopnienie zelaza sproszkowanego z malymi dodatkami tlen¬ ku tytanu, tlenku manganu i wodorotlenku potasu w strumieniu tlenku i nastepnie traktowanie przez 48 godzin wodorem w 650°C.Przy jednym przejsciu poprzez komore katalityczna okolo 56% wprowadzonych tlenku wegla i wodoru wchodzi w reakcje.Olej przeplywajacy, pozostaly gaz i u- tworzone produkty opuszczaja komore ka¬ talityczna przewodem O, przechodza przez chlodnice S i wplywaja do rozdzielacza B, majac temperature od 70°C do 80° C. Wiek- sza czesc utworzonej wody oddziela sie odoleju w rozdzielaczu B, Olej otrzymany wrze nastepujaco: do 150°C — 24,0% objetosciowych 150°C—300QC — 48,0% powyzej 300°C —28,0% Wode (która zawiera rozpuszczone ma¬ le ilosci utworzonych zwiazków zawieraja¬ cych tlen, jak alkohol metylowy, etylowy i wyzsze alkohole) i czec oleju odprowadza sie przewodem D. Olej pozostaly powraca do obiegu i jest pobierany przez pompe P przewodem E.Gazy nie skroplone w chlodnicy S prze¬ chodza przez inna chlodnice R, w której skraplaja sie dalsze ilosci benzyny lekkiej.Benzyne te zbiera sie w rozdzielaczu C i usuwa nastepnie przewodem F. Gazy nie- skroplone uchodza przewodem G i zostaja przeprowadzone przez pluczki olejowe w których oddziela sie od nich resztki benzy¬ ny niskowrzacej. Gaz koncowy, otrzymywa¬ ny w ilosci 49,2 nr* na godzine, ma sklad nastepujacy: 19.2% 2,6% .32,4% 30,5% - 7,3% • 8,0% CO 2 C nllln CO til C nH2n N2 Gaz ten zostaje wprowadzony ponownie do komory katalitycznej po oddzieleniu dwutlenku wegla i metanu i dodaniu swie¬ zego tlenku wegla i wodoru.Uzyskane wydajnosci na godzine sa na¬ stepujace: 3,9 kilogramów benzyny i oleju 0,9 ,, parafiny 0,3 ,, alkoholi 1,2 ,, weglowodorów ma¬ jacych wiecej ani¬ zeli jeden atom we¬ gla w czasteczce i wrzacych ponizej granic wrzenia ben¬ zyny, takich jak propan, butan, ety¬ len, propylen i bu- tyjen. PL