Znany jest sposób ulatwiania rozruchu silników spalinowych, polegajacy na tern, ze podczas suwów sprezczych otwiera sie narzady do wywietrzania cylindrów robo¬ czych, wskutek czego zmniejsza, wzgled¬ nie usuwa sie wystepujace wówczas opo¬ ry. Skoro pierwsze zaplony nastapily, lub skoro kolo rozpedbwe tyle ma energji, ze silnik moze pokonac opory przy sprezaniu, przelacza sie wszystkie cylindry na nor¬ malne sprezanie, i silnik rozpoczyna prace.W wiielocylilndrowych silnikach jednak zjawila sie czesto taj niedogoidlnosc, ze przy przechodzenilu z odprezenia nai pelne spre¬ zenie sa do pokonania nalstepujape po sobie bezposrednio wi pewnej ilosci suwy sprezania!, do przezwyci^zienila których nie wystarczia srodek rozruchowy, jezeli pierw¬ szy zalplon nile nastapi1 zi jakiegokolwiek po¬ wodu. Silnik zatrzymuje sile, al ponowtne piu- szczanile w ruch staije si^ jeszcze trudniej¬ sze, miiz poprzednile, jezeli) srodek roizrucho- wy zostal juz cziesciiowo zuzyty lub calkom wfcie wyczerpany.Nitniejiszy wynalazek ima na, celu zapo¬ biec tej waldziie i1 polega na! tern, ze przecho¬ dzenie do normalnego sprezania w wiielocy- litndroiwych siilnikach odbywiai sie nie we wszystkibh cylindrach rówlnioczesoie, lecz stopniloiwio. A wilec w1 mysl wynalazku prze-staiwia si% naprzód tylka jeden cylinder na pelne sprezenie, a dopiero po pierwszych w niilm zaplomaJch pnzfelajcza sie drugj cylinder i L d. Sposób poslepiowlatniiaJ w my$l wyna- laizku urzeczywistnia sile wl lleta! siposób, ze na¬ rzady, sluzace dio od|prezlafriia poszczegól¬ nych cylindrów roboczych, ziositaija podczas pewnej czesci suwów sprezaJnilai lub tez tak¬ ze podbzas calego okresu rozruchu otwar¬ te i' ze narzady te przy przelajczainiu po¬ szczególnych cylilnldrów na moraiailne spre- zalnie przlestaWial sie osobno lub grupami, * ni^stepujacenii! pO sobie w ódjpowilediiilm po- \V v j)o?^to^)iwtalna]a te|gó sposobu rozru¬ chu maidajje sie szczególnie wspólne dla wtszyisttkibh cylindrów przestawnie urzadze¬ nie, które przez parokrotne przestawianie przelacz^ inlairzady Odlprezajjace wszystkich cylibdrów do polozenia! normalnego ruchu.Zaleta wynalazku polegal nla teaiij, ze przy przechodzieniu z rozruchu do normal¬ nego ruchu potrzeba naprzód pokonac tyl¬ ko opór sprezania] jedlnjego cylindraJ robocze¬ go lub jedbej tylko grupy cylindrów robo^ czych, podczas gdy w innych cyliklcfaiateh ten opór jeszcze ni!e wystepuje, Eniergjal, u- zyitaJ do rozruchu, dziala ralzem zie spale- nilalmi wcylimdraich oczepciowem tylko spre¬ zeniu w kierunku pokonania oporów wla¬ snych -il sprezania) jedrnego cylindra lub jed¬ nej girtuipy cylindrów. Skoro tylko nasta¬ pil pierwszy zaplon, masy rozpedlowe wprawione zostaja w dostatecznie szybki ruch, aby takze i reszta cylindrów' mogla pokoleil pracowalo bez odprezenia, Teni sposób rozruchu nadaje sie zwla¬ szcza do wielocylindrowych silników Die- sela, które wskutek wysokich cisnien sprezania stawiaja wielki opór przy roz¬ ruchu. Rozruch tych silników równiez z tego powodu jest uciazliwy, ze przy od¬ prezaniu nie zachodzi spalanie i przezwy¬ ciezenie oporów sprezamial musi byc doko¬ nane wylacznie przez zródlo energji, któ- rem sie przy rozruchu rozporzadza. Moz¬ nosc wywolania spalania naprzód w jednym tylko cylindrze roboczym, podczas gdy opory innych cylindrów sa wylaczone, a nastepnie wlaczanie innych cylindrów w odpowiedniej kolejnosci zapewnia bardzo racjonalny i niezawodny rozruch silnika przy jak najmniejszem zuzyciu energji W przykladzie wykonania], uwidocznio¬ nym na fig. 1, a, b, c i.d oznaczaja osie czterech cylindrów roboczych, &—skrzyn¬ ke silnika,, 7—wal glówny, a g—wall stowl- dlowy.Naped walu stawidlowego odbywa si^ zapomoca kól zebatych h oraz i. Wal stawidlowy zmaijduje sie w pierfwszem po¬ lozeniu rozruchowettn, w którem pomocni¬ cze ksiuki rozruchowe k, I9 m, n otwieralja wszystkie zawory wydychowe podczas cze¬ sci suwu siprezaJniaJ. W tern polozeniu pu¬ szcza sile silnik w ruch zapomoca powie¬ trza rozruchowego lufo recznik. Podczas ssania palnej mieszanki nastepuja w jed¬ nym lub kilku cylindralch zaplony, poczem naJtychmiast uskutecznia sie pierwsze prze¬ suniecie walu stawidlowego. Przytem ksiluk pomocnilczy k przestaje dzialac i cy- lilnider a otrzymuje pelny swój ladunek.Sprezenie tego ladunku zostaje uskutecz¬ nione wspólnie przez sile bezwladnosci ko¬ la zamachowego o i pTzeiz cilsnilenia, wytwai- rzajace sie przy spalaniu w cylindrach, pracujacych przy odprezeniu, a ewentualnie takze jeszcze przez dalsze dkiafeunfe uzy¬ tego do rozruchu srodka pednego.Skoro cylitader a pralcuje normalnie, wal sitawidlowy zOstelje znów przesuniety i u- stawiony w drugiem polozeniu rozrucho- wem. Wskutek tego ksiuk pomocniczy n przestalje dzialac, aJ cylinder d otrzymuje pelny swój. ladunek. Po przelaczeniu cylin¬ dra d przychodzi! kolej na cylindry b i c, przyczem ksiuki pomocnicze; /im zlostaja wylaczone. Silnik osiaga nastepnie normal¬ na swa ilosc obrotów.Przejscie od cylindra a do cylindra d mai swe umoitywowainie W poloizeniu korb.Klorby cylindrów a i d sa przestawionewzgledem sidbile o 36CP. Tutaj wiec opory sprezasaia wystepuja po sobie w równych od^tejpajch czalsu, przez co lepiieij wykorzy¬ stuje sie bezwladnosc kola zalmalchowteigo.Przesuwanie skokami Wailu stawidlowe- go odbywal sie zaipGwioca dzwigni recznej p.Sprezyna wyciska rajczke q tej dzwilgni w nówek r, odpowiadaljacy pilerwsizemu polo¬ zeniu imruchoweinu. Rowki!sil tworzja o- griataibzeniaJ drugiego i! lrzeciegio przesunie¬ cia! w&lu stawidlowe^o, al roKvek u przytrzy¬ muje dzwignie w polozenilu normalnego' ruteliu.Uwidocznione na fig, 2—4 przyklady wykonania róznia sie w swej istocie od u- rzadzenia wedlug fig. 1 tern, ze narzady od¬ prezajace poruszane sa wspólnie, przy- czem wal stawidlowy nie bierze udzialu w tym ruchu, W porównaniu z urzadzeniem o przesuwanym w kierunku osi wale sta- wsdlowym, to urzadzenie ma te zalete, ze przy uruchamianiu narzadów odprezaja¬ cych ksiuki pomocnicze na wale stawi- dlowym staja sie zbyteczne i ze przy samo- czynnem uruchamianiu walem ksiuki te moga byc wykonane jako okragle tarcze.Tego rodzaju wykonanie urzadzenia nada¬ je sie zatem takze dlo silników, sterowa¬ nych suwakami, w których nie mozna przesuwac walu stawidlowego, jako tez do silnikowi nawrottoych, w których okra¬ gla, pomocnicza tarcza rozruchowa w kaz- dem polozeniu jest dobra, W czterocylindrowym silniku wedlug fig, 2 cylindry robocze oznaczone sa cy¬ frami 1, 2, 3 i 4, Odprezanie odbywa sie zapomoca kurków 5, 6, 7 i 8. Wszystkie te kurki ustawione sa w polozeniu rozrucho- wem, w którem wszystkie cylindry zosta¬ ja cdlprezaoe, "ii polaczone sa ze soba draz¬ kiem 9. Przelatczafnie mai pelny ladunek od¬ bywa sie w ten sposób, ze raczke 10 prze¬ suwa siie skokalmima lewo. Kurki odprezajace sa tak uksztaltowane, ze zamykaja sie nie równoczesnie, lecz jeden po drugim lub grupami. Raczke 10 przy przejsciu do po¬ lozenia pracy trzeba cztery razy przesu¬ nac, a mianowicie, przy pierwszym jej ru¬ chu zamyka sie kurek 5, przy drugim ru¬ chu kurek 6, przy trzecim — kurek 7, a przy czwartymi—kurek 8, Fig. 3 przedstawia czterocylindrowy silnik w poprzecznym przekroju, posiada¬ jacy osobne zawory odprezajace, które w razie potrzeby moga byc zastapione takze innemi narzadami zaporowemu cylindrów.Narzady odprezajace uzalezniaj sie iutajj poidcziaisi rozruchu silnika od ksikików pomoc¬ niczych, umieszczonych na wale stawidlo- wym, np, przez zmiane w znajdujacym sie miedzy ksiukami pomocniczemi a zawora¬ mi odprezaljajcemi uklialdfciie dzwiigni. 1 o- znacza cylinder roboczy, 5—zawór odpre¬ zajacy, a 11—wal stawidlowy. Unoszenie zaworu odprezajacego odbywa sie zapo¬ moca dzwigni 12 i popychacza zaworowe¬ go 130 Znajdujace sie na wale stawidlo¬ wym ksiuki pomocnicze dla tych czterech cylindrów roboczych oznaczone sa cyframi 14, 15, 16 i 17. Dzwignia 12 waha sile oko¬ lo mimosirodu 18, który przed puszcze¬ niem w ruch zostaje zwrócony wdól, wsku¬ tek cziego popychaicz ziaworowy 13 styka sie z ksiukiem pomocniczym 14. Ksiuk ten odpreza cylinder roboczy lf podczas gdy ksiuki 15, 16 i 17 powoduja odprezenie reszty cylindrów roboczych. Jak widac z rysunku, ksiuki te sa rozmaitej wysokosci, Ksiuk pomocniczy 14 jest nizszy, a ksiuki 16 i 17 sa wyzsze, niz ksiuk 15, Przy przelaczaniu przestawia sie wiec dzwignie 19, przytrzymywana wykrojem 20, az do rowka 2U Wskutek tego mimo- sród 18 przekreca sie do góry, a popychacz 13 oddala sie od ksiuka 14, skutkiem cze¬ go cylinder 1 otrzymuje pelny lajdtunek i za¬ czyna pracowac. Reszta ksiuków, które sa wyzis,z^„ pioziolsitlaje jednak w! zetknieciu z; przynaileJzmeimiii (do pilch fizialworaimlil odpre- zajacemi. Przez dalsze przestawienie dzwi- — 3 —gni 19 az do wykroju 22 równiez i ksiuk 15 przestoje dizialaic, ai zatem drugi cylinder roiboczy zacznie pracowac. Nastepnie przesuwa sie dzwignie 19 az do wykroju 23, wskutek czego przestaja dzialac takze ksiuki 16 i 17, a cylindry trzeci i czwarty zaJczytniajjaj praicowac :z ncttimailoem spreza¬ niem.Ksiuki pomocnicze 149 15, 16 i 17 moga byc w razie potrzeby wykonane jako tar¬ cze okragle, a mianowicie, o róznych sred¬ nicach.Wtedy riarzady oidlprezajace sa otwai- te podczas wszystkich suwów okresu ro¬ boczego1 i zamykaja sie przez odpowiednie ruchy dzwigni 19.Fig, 4 przedstawia silnik czterocylin- drowy, w którym cylindry robocze zostaja odprezane przez przytrzymanie w stanie otwartym jednego lub kilku zaworów wy¬ dmuchowych podczas calego okresu roz¬ ruchowego. Odprezenie nastepuje tutaj wskutek obrotu walu pomocniczego 24 wraz z ksiuikami 25, 26 i 21\ Ksiuk 25 o- twiera pierwszy cylinder roiboczy, ksiuk 26—drugi, a ksiuk 27—obydwa ostatnie cylindry. Wal pomocniczy mozna przesta¬ wiac raczka 28 recznie lub przy pomocy cylindra 29 hydraulicznie lub pneumatycz¬ nie, w jednym kierunku luib drugim, zalez¬ nie od tego, czy srodek cisnacy doplywa otworami 30 czy 31. Wykroje 32, 33, 34 i 35 przytrzymuja raczke 28 podczas roz¬ ruchu. Wykrój 32 odpowiada pierwszemu polozeniu rozruchowemu, w którem od¬ prezony silnik zostaje uruchamiany za- pomjoca srodkai rozruchowego, a wykrój 33 —drugiemu polozeniu rozruchowemu, w którem ksiuk 25 oddalil sie od zaworu od¬ prezajacego cylindra roboczego. Skoro w tym cylindrze nastapia pierwsze spalania, przesuwa sie dzwignie z raczka 28 az do wykroju 34. W tern polozeniu przestaje dzialac ksiuk 26 wraz z poruszanym prze¬ zen zawiorem odprezajacym, przyczem drugi cylinder zaczyna pracowac. Wykrój 35 odpowiada wreszcie polozeniu normal¬ nego ruchu, w którem wszystkie cylindry przelaczone sa na pelne sprezanie. PL