Znane urzadzenia zatrzaskowe, zwane dalej zatrzaskiem, przewaznie pochodzenia zagranicznego, sa malo. pewne i nieprak¬ tyczne, jezeli chodzi o ich umocowanie w drzwiach. Niepewnosc polega na tym, ze miedzy ucho, umocowane na nieruchomej czesci drzwi, a rygiel, moze byc latwo wsuniete ostre narzedzie, które przesunie rygiel do wnetrza oslony. Niepraktycznosc umocowania w drzwiach spowodowana jest nieforemnym obrysem czesci wpusz¬ czanej do drzwi, co wymaga fachowego wykonania otworu w drzwiach, poza tym ucho do tego urzadzenia daje sie niezbyt latwo umocowac, gdyz ma duze wymiary, które szczególnie pr.zy drzwiach jedno- skrzydlowych, zmuszaja do wpuszczania ucha w mur. Wymiary ucha sa stale, tak ze w zaleznosci od grubosci drzwi trzeba stosowac podkladki wyrównawcze.Wad wyzej przytoczonych nie posiada zatrzask wedlug wynalazku, który jako przyklad wykonania przedstawiono na ry¬ sunku. Fig. 1 przedstawia pionowy przekrój zatrzasku wzdluz linii I—I na fig. 2, fig. 2— poziomy przekrój wzdluz linii II — II na fig 1, fig 3 — widok z przodu czesci za¬ trzasku na zewnetrznej stronie drzwi, fig. 4 — poprzeczny przekrój urzadzenia za¬ bezpieczajacego wzdluz linii III — III nafig. 2, fig. 5 — widok z boku ucha zatrzas¬ ku, dajacego sie umocowac na nieruchomej czesci drzwi, fig. 6 — schematyczny widok tworzacej klucza w rozwinieciu, z ukladem bezpieczników, fig. 7 — perspektywiczny widok klucza, fig. 8 — poziomy przekrój odmiennego urzadzenia zabezpieczajacego, fig. 9 zas — poprzeczny przekrój takiego urzadzenia wzdluz linii IV — IV na fig. 8, bez klucza.Jak widac z rysunku (fig. 2), uchp 1 posiada wystep 2 zachodzacy na oslone za¬ trzasku 3, tworzac ich styk. Wystep 2 unie¬ mozliwia wetkniecie pomiedzy rygiel 4 a ucho plaskiego narzedzia z zewnatrz w celu niepowolanego otworzenia zafmka.Osadzenie zatrzasku w drzwiach jest na¬ der proste, gdyz wymaga wykonania jed¬ nego tylko otworu okraglego dla oslony 5.Oslona 5 jest polaczona z drzwiami przy pomocy rurowej nakretki 6 (fig. 2, 8).Ucho zatrzasku 1, jak widac na fig. 2, 5, sklada sie zasadniczo z dwu czesci — ra¬ my 7 i ruchomego gniazda 8 dla rygla.Gniazdo 8 mozna dowolnie przesuwac w zaleznosci od grubosci i wystepu drzwi poza futryne. Polozenie gniazda 8 ustala sruba zaciskowa 9, wodzona w szczelinie 10 ramy 7. Aby uniemozliwic latwy prze¬ suw gniazda 8 w ramie 7, obie te czesci posiadaja uzebienie 11. Jak z fig. 2 widac, szerokosc ucha jest minimalna w przeci¬ wienstwie do szerokosci ucha innych za¬ trzasków. Rygiel zatrzasku o przekroju ko¬ lowym, latwy w wykonaniu, posiada wew¬ natrz pret okragly 12, zgiety w ksztalcie litery U i osadzony w ryglu, jak na fig. 1, 2, przy czym zaopatrzony jest w sprezy¬ ny srubowe 13, 131. Konce ramion preta 12 przechodza przez otwory w oslonie za¬ trzasku, ustalajac polozenie rygla, i sa za¬ opatrzone w plaskie zderzaki 14, 14\ o któ¬ re zaczepia wycinek 15, 15l powodujacy przy przekreceniu galki 16 wzglednie sworznia 17 przesuw preta 12, a wraz z nim i rygla 4 do wnetrza oslony. Zderza¬ ki 14, 14x trwale zespolone z rurkami 18, 18{ sa przy ich pomocy obcisniete na ra¬ mionach preta 12. Obrót wycinka 15 jest niezalezny od obrotu wycinka J51, jednak przesuw rygla nastepuje zarówno przy obro¬ cie jednego, jak i drugiego. O ile rygiel 4, wsuniety calkowicie do oslony zamka, ma pozostac w tylnym polozeniu, wówczas wystep 19 wycinka 15, po obrocie galki 16 w prawo lub w lewo i przesunieciu jej w kierunku strzalki na fig. 2, wpadnie w gniazdo 20 lub 201 i ustali przez to tylne polozenie rygla 4.Mechanizm zabezpieczajacy zatrzasku jest pokazany na fig. 2, 4. Sworzen 17 po¬ siada podluzne wyciecia 21, w których wo¬ dzone sa bezpieczniki 22, plaskie, okragle lub innego ksztaltu, najlepiej w ilosci wy¬ razonej liczba parzysta. Sprezynki srubowe 23 dociskaja bezpieczniki 22 w polozenie, jak na fig. 2. Wystepy 24 bezpieczników 22 spoczywaja w gniazdach 25 (fig. 4), roz¬ mieszczonych promieniowo w oslonie 5, odpowiednio do wyciec 21 na sworzniu 17. Klucz 26 zatrzasku ma ksztalt cy¬ lindryczny i wykonany jest sposobem odlewniczym, przy czym waleczki 27 (fig. 7), rozmieszczone w odpowiedniej formie odlewniczej, sa oblane metalem w ten sposób, ze klucz po wyjeciu z kokili ma wymagane dlugosci wystajacych kon¬ ców waleczków. Klucz moze byc wykona¬ ny równiez z blachy. Po wlozeniu klucza do gniazda 28 (fig. 3) jego wystepy 27 trafiaja na bezpieczniki 22 i przesuwaja je do wnetrza oslony 5. Po calkowitym wsu¬ nieciu klucza, wystepy 24 bezpieczników 22 zostaja wysuniete ze swych gniazd 25 w przestrzen 29, wolna od gniazd,, co po¬ woduje zwolnienie zabezpieczenia i umo¬ zliwia przekrecenie kluczem sworznia 17 wraz z bezpiecznikami. Jezeli który z bez¬ pieczników 22 bedzie wysuniety za daleko, przy kluczu niewlasciwym, wówczas wej¬ dzie w gniazdo wtórne 30 i zarygluje swo¬ rzen 17. Aby bezpieczniki 22 wpadaly zaw- - 2sze we wlasciwe gniazda 25, klucz, posia¬ da wystep 31, który ustala jego polozenie przy wkladaniu i wyjmowaniu go z gniaz¬ da 28. Wystep 31 na kluczu wchodzi w wy¬ ciecie 32 pokrywy 33. Wystep 31 po przej¬ sciu przez wyciecie 32, przy dalszym wsu¬ waniu klucza, wchodzi w znajdujace sie naprzeciw wyciecie 21 na sworzniu 17, przy pokreceniu w lewo lub w prawo opiera sie o pokrywe 33 i przeciwdziala wypchnieciu przez sprezynki 23 klucza z gniazda 28. Jak widac z fig. 6, waleczki klucza 27 i odpowiadajace im bezpieczniki sa tak dobrane, ze w momencie zwolnienia zabezpieczenia wystepy 24 znajduja sie na jednej wysokosci, która odpowiada swo¬ bodnej przestrzeni 29 w oslonie 5. Walecz¬ ki 27 klucza, po wejsciu w wyciecia 21 sworznia 17, umozliwiaja pokrecenie nim w prawo lub w lewo.Jak widac z rysunku (fig. 8) przedsta¬ wiajacego odmiane zatrzasku wedlug wy¬ nalazku w cylindrycznej wstawce 34 wo¬ dzone sa w kanalach plaskie bezpieczniki 35, przesuwane plaskimi sprezynami 36, przy czym czesc z nich przesuwana jest w prawo, czesc w lewo. Bezpieczniki 35 posiadaja wystepy 37,371 tkwiace w stanie zabezpieczonym w kanalach 38,38l oslony 39. Po wlozeniu dwustronnie zabkowanego klucza 40 bezpieczniki 35 zostaja przesu¬ niete w takie polozenie, ze ich wystepy 37, 371 wychodza z kanalów 38, 381 do po¬ lozenia, jak na fig. 8. O ile przesuniecie bezpieczników jest niewlasciwe, to niektó¬ re z nich przesuniete za duzo w prawo lub w lewo, zarygluja cylidryczna wstawke 34 przeciwnym wystepem albo wogóle nie od- rygluja polozenia pierwotnego. PL