Wynalazek dotyczy ciagniecia rur cienkosciennych na zimno. Rury cien¬ koscienne sa dotychczas, wyrabiane w ten sposób, ze pólfabrykat, otrzymany wskutek walcowania, prasowania, lub odlewania, niedokladny i o bardzo gru¬ bych sciankach przechodzi w stanie zimnym przez caly szereg ciagniec na przeciagarce. Przez te przeciagania, przedmiot coraz wiecej cienieje, otrzy¬ muje ksztalt coraz wiecej doskonaly, scianki staja sie coraz ciensze i wreszcie otrzymujemy rure o stosunkowo do¬ kladnych wymiarach.Ciagniecie dokonywuje sie w ten sposób, ze rure taka nasuwa sie na ka¬ liber i przeciaga sie ja przezen, lub tez naciaga sie ja na trzpien, którego dlu- ' gosc musi byc równa dlugosci gotowej rury i wraz z nim przeciaga sieja przez tarcze. Pierwszy sposób ma te zalete, ze kaliber, przez który sie rure prze¬ ciaga, wypada z niej po skonczeniu pro¬ cesu ciagnienia, drugi zas — te, ze po kazdem przeciagnieciu otrzymuje sie znacznie zmniejszony przekrój, wskutek czego ilosc ciagnien moze byc mniej¬ sza. W tym wypadku jednak trzeba trzpien specjalnie z rury wyciagac.W dalszej obróbce pólfabrykatu, wy¬ konanego podlug jednej z powyzszych metod, postepowano dotad w ten sposób, ze po kilkakrotnem przeciagnieciu, na¬ lezalo rure rozgrzac, by usunac twar¬ dosc, która ona przez to nabywala.Przez rozgrzanie granica topliwosci ma- terjalu, która wskutek przeciagania po¬ przedniego byla bliska granicy zerwania, zostala oddalona, wskutek czego materjal stawal sie znowu zdatnyik do obróbki.Jak uwidoczniaja figury 1 oraz 3, w któ¬ rych linja y oznacza miekkosc materjaluw róznych stadjach procesu ciagnienia, proces 'ten postepowal skokami: I tak: po kazdem bardzo wydatnem przeciag¬ nieciu s1, wykonanem na miekkim ma- terjale, osiagalo sie coraz to mniejsza wydatnosc z2 w nastepnem ciagnieniu.Powierzchnie kreskowane w figurach 1 i 2 oznaczaja powtórne rozgrzania, które nalezalo uakuteczjiiac po kilkurazowym przeciagnieciu .s1^2 (fig. 1). Mniemano przytem, ze rozciagliwosc materjalu, w chwili gdy granica topliwosci v byla bliska granicy zerwania zv, tak zmalala, iz z punktu widzenia ekonomji, praca nad dalszym procesem zmiany, ksztaltu juz sie nie oplacala. Dowodem tego byla okolicznosc, iz rury pekaly przy dalszem ich wyciaganiu.- Niniejszy wynalazek polega na tern niespodzianem odkryciu, ze proces przeciagania moze byc ciaglym i nadzwyczaj ekonomicznym. Zamiast wiec malej ilosci ciagnien o nierównych skokach, przeplatanych rozgrzewaniem, które naraz stosunkowo znacznie zmniej¬ szaly przekrój, zastosowac moznawieksza ilosc ciagnien, z pominieciem rozgrzewa¬ nia, przez co otrzymywalo sie za kazdym razem, jednakowe, lub prawie jednakowe zmniejszanie sie przekroju. Stopniowe zmniejszanie sie przekroju po kazdem ciagnieciu wedlug tego wynalazku, jest uwidocznione na fig. 2. Stopnie s1, 23, 33, s4, (fig. 2) oznaczaja liczne po so¬ bie nastepujace zmniejszenia przekroju, wskutek ciagnien bezposrednich bez rozgrzewania. Krzywe w i v (fig.. 4) wy¬ kreslaja przebieg granicy zerwania i gra¬ nicy topliwosci. Granice te zblizaja sie do siebie stopniowo, ze wzrostem po sobie nastepujacych ciagniec. Linja y oznacza stopniowo zmniejszajaca sie miekkosc obrabianego materjalu. Moz¬ nosc przeprowadzenia procesu pracy sposobem ciaglym, da sie objasnic jak nastepuje: Bardzo silne zmniejszanie sie prze¬ kroju przy starym sposobie wykonania, powoduje natychmiastowe stwardnienie materjalu, przez co granica topliwosci zbliza sie bardzo do granicy zerwania i utrudnia dalsza obróbke (patrz fig. 3).Przy nowym sposobie natomiast, stwar¬ dnienie nastepuje najpierw na powierzch¬ ni, zas rdzen za trzymuje jeszcze dluzszy czas uzyteczna ciagliwosc (fig. 4). Pod¬ czas gdy przy starym sposobie ciagnie¬ nia rur, male zmiany ksztaltu byly juz nieekonomiczne, przeciwnie przy nowym, który przeciez polega na zastosowaniu calego szeregu ciagniec ciaglych, te ¦ bardzo male zmiany ksztaltu po sobie nastepujace, okazaly sie wlasnie jako ekonomiczne.Moznosc stosowania wielkiej ilosci ciagniec, a mianowicie 20 do 30, — co dawniej uwazanoby za niemozliwe, — popiera jeszcze ten fakt, iz przy ciaglym procesie, ciagniecie rur nastepuje jedno po drugiem, bez przerwy. Przytem cieplo, jakie sie wytwarza, przy zmianie ksztaltu^ nie idzie tu na marne, jak to bylo przy dawnym sposobie, lecz zuzywa sie je, a nawet wzrasta ono wskutek bezpo¬ srednio nastepujacych po sobie ciagniec.Cieplo to, sluzy z jednej strony do zmniejszenia twardosci i kruchosci ma¬ terjalu, jaka powstaje na powierzchni rury, z drugiej zas oddala ono granice ciastowatósci od granicy zerwania.Fabrykacja upraszcza sie znacznie przy nowym systemie, a to wskutek nastepujacych danych. Podczas gdy dawniej wykonywano rury partjami stopniowo, przyczem stopnie pracy prze¬ rywane byly kilkudniowem rozgrzewa¬ niem, to obecnie mozna rure wykonac jednym nieprzerwanym biegiem pracy, bez przenoszen i t.p. Zyskuje sie przez to znacznie na kosztach, czasie pracy, materjale pednym i moznosci szybkiej dostawy rur.Rysunki 5 i 6 uwidoczniaja zastoso¬ wanie trzpienia do przeciagarki przy fabrykacji rur nowym systemem.Figura 5 przedstawia zestawienie ma¬ szyny, fig. 6 zas widok z góry. a oznacza postument, b materjal obrabiany, który na prawym koncu musi byc przymocowany do postumentu, na lewym zas moze byc wolny. Materjal ten opiera sie na trzpieniu, którego prawy koniec jest zwezony, by nan mozna bylo nalozyc nawet najwezsza matryce, potrzebna do fabrykacji. Na trzpien, az do jego odsadki, nasuwa sie rure, przygotowana do ciagnienia. Na górnej powierzchni e postumentu a, usta¬ wiony jest caly szereg trzymaków gy w które wlozone sa matryce /. Trzy- maki te wraz z matrycami sa przesu- walne i osadzone na zwezonym koncu trzpienia.Pojedyncze trzymaki przysuwa sie kazdorazowo az na koniec rury. Na ry¬ sunku trzymak ^ narysowany jest w po¬ lozeniu poczatkowem, przy rozpoczyna¬ niu pracy. Dzialanie maszyny oraz jej urzadzenie przedstawia sie na rysunku jak nastepuje: Na wale pednym / osadzona jest korba k, która za posrednictwem draga korbowego /, przenosi ruch na dzwignie dwuramienna m. Postument maszyny ma na swej dolnej czesci powierzchnie sliz¬ gania sie n} w której wyzlobiony jest rowek. Na tej powierzchni z rowkiem posuwaja sie sanie o tam i z powrotem.W saniach tych umieszczone sa po obu stronach czopy p \ q. Za czop p zacze¬ pia dzwignia w, zapomoca otworu po¬ dluznego, wskutek czego sanie te zmu¬ szone sa posuwac sie za posrednictwem dzwigni. Na czopie q osadzone sa po obu stronach ruchome raczki do chwy¬ tania r; zakrzywiony zas koniec san 5 przytrzymuje sprezyna /, która raczki r odpycha, stale w polozenie najwyzsze.W polozeniii, przedstawionem na ry¬ sunku, rozpoczyna sie przesuwanie trzy- maka pierwszej matrycy q po materjale wzietym do obróbki* Dzieje sie to przez posrednictwo korby, draga korbowego, dzwigni dwuramiennej, san i raczki r.Skoro korba znajduje sie w tylnym punkcie martwym, sanie i dzwignia m zmieniaja kierunek ruchu, raczki r pu¬ szczaja czopy h i pozwalaja wskutek tego trzymakowi matrycy g1 pozostac w tylnym koncu maszyny. Tymczasem najblizszy trzymak matrycy, jak opisano, przysuniety zostaje do odsadki trzpie¬ nia. Przy swym ruchu zwrotnym natra- iaja powierzchnie górne raczek r na czopy hy najblizszego trzymaka matrycy f opuszczaja sie wskutek dzialania spre- izyn na dól. Po przesunieciu sie poza trzymak, raczki podnosza sie znowu do góry, tak iz przy nowem posuwaniu sie uchwytuja one czopy h w ten sam spo¬ sób, jak przedstawiono z czopami h.W ten sposób rozpoczyna sie nowe ciagniecie. Proces ten powtarza sie w podobny sposób tak dlugo, dopóki wszystkie matryce nie przesuna sie przez materjal obrabiany.W opisanym przyrzadzie, przesuwa sie przez materjal obrabiany tylko lzej¬ sze kalibry matryc. Przy tern urzadze¬ niu, zaleta ciaglego procesu ciagniecia wyzyskana zostala w wysokim stopniu, dalej ulatwiony zostal tu równomierny ruch, bez uderzen, które moglyby po¬ wstac miedzy narzedziem, a materjalem obrabianym. Uzyskano równiez przez to pewnosc, ze narzedzia nie wywieraja, jednostronnego nacisku, ani na materjal obrabiany, ani na trzpien.Samo przez sie rozumie sie, ze trzy¬ maków matryc mozna uniknac, a ma¬ tryce zaopatrzyc tylko w odpowiednie nasady. Naped dzwignia nie stanowi za¬ sadniczej czesci skladowej maszyny — 3 —i dzwignia moze byc zastapiona trzo¬ nem tlokowym, wrzecionem lub t. p.Mozna równiez, o ile chodzi o uzy¬ skanie bardzo duzego zmniejszenia przekroju, podzielic proces w ten spo¬ sób np., ze najpierw wyciaga sie rury do pewnej tylko grubosci wedlug tego systemu, a nastepnie na jakiejs innej maszynie, przy zastosowaniu rozgrze¬ wania lub na zimno, wykoncza sie je juz az do otrzymania bardzo cienkich, ostatecznych wymiarów scianek.Proces ten mozna przeprowadzic równiez, jakkolwiek mniej korzystnie, w ten sposób, ze zamiast matryce prze¬ ciagac po przedmiocie, przedmiot obra¬ biany przepuszcza sie przez odpowiednie przyrzady. PL