W przemysle sikóirniczym, zwlaszcza obuwianym, wazna role gra wybieranie na calej skórze miejsca, z którego sie wyko¬ nywa nip, podeszwe, tak, by wyciety ka¬ walek mial odpowiednia grubosc. Dotych¬ czas robi sie to na podstawie subiektywnej oceny. Ten sposób postepowania jest jed¬ nak niedostateczny, poniewaz jego wynik zalezy nie tylko od doswiadczenia, wyczu¬ cia i zrecznosci robotnika, ale tez i od przy¬ padku, gdyz, jak wiadomo, rózne skóry ma¬ ja w tym samym miejscu grubosc rózna.Wynalazek usuwa te niedogodnosc dzie¬ ki temu, ze grubosc skóry, czy to w posta¬ ci polówki, w jakiej wprowadza sie ja na rynek, czy to czesci polówki, badz w fa¬ bryce obuwia, badz juz w gadkami, wy¬ mierza sie mechanicznie i oznacza ja tak, iz robotnik, przerabiajjacy skóre lub jej czesc, moze latwo ogarnac wzrokiem roz¬ klad grubosci na calej powierzchni skóry lufb jej czesci. W tym celu zaopatruje sie skóre w wielu miejscach, rozmieszczonych na calej powierzchni, w drukowane znaki, wyrazajace jej grubosc w miejscu wydru¬ kowania znaku, przy czym drukowanie zna¬ ków odbywa sie równiez mechanicznie, za¬ sadniczo jednoczesnie z mierzeniem. Zna¬ ki mtóna rozmiescic w 'regularnych odste¬ pach, np. co 10 cm, wzdluz równoleglych prostych, biegjiacych równiez w regular¬ nych odstepach w poprzek skóry.Tak rozmieszczone znaki ma skóra, przedstawiona na fig. 1; fig. 2 i 3 przed¬ stawiaja maszyne do wykonywania sposo¬ bu wedlug wynalazku w widoku z przodu i z boku; fig. 4 i 5 — przyrzad do mierze¬ nia grubosci skóry i drukowania znaków, stanowiacy czesc skladowa maszyny, w wi¬ doku z przodu i w przekroju pionowym wzdluz linii VI—VI na fig. 4; fig. 6—10 — czesci skladowe tego przyrzadu.Na fig. 1 drukowane, znaki sa przed¬ stawione umownie kólkami. W rzeczywi¬ stosci w tydh miejscach znajduja sie od¬ powiednie znaki, wyrazajace liczba lub symbolem igriubosc skóry w danym miej¬ scu. Na fig. 1 przy znakach jednego z sze¬ regów wpisano wartosci liczbowe, odpo¬ wiadajace danemu znakowi.Maszyna, przedstawiona na fig. 2, 3, ma rame zlozona z dwóch kozlów 1, pola¬ czonych u góry lozem 2. Kozly 1, polaczo¬ ne poza tym 'trzema drazkami 4, maja u góry lozyska 5 dla czopów 6 walca 7, prowadzacego; mierzona skóre i nadajace¬ go jej posuw. Na lewym koncu walca 7 osadzone jest kolo zebate 8, zazebione z kólkiem zebatym 10, osadzonym na walr ku 9. Z drugiej strony kozla 1 osadzona jest na walku 9 slimacznica 11, której sli¬ mak 12 jest osadzony na wal© silnika elek¬ trycznego 13, przymocowanego do lewego kozia 1, wyposazonego w nie przedstawio^ ny na rysunku regulator szybkosci i pedza¬ cego walec 7 w kierunku strzalki na fig. 3.Z walcem 7 wspólpracuja przyrzady 14 do mierzenia grubosci skóry i drukowania znaków; jeden taki przyrzad przedstawia¬ ja w wiekszej podzialce fig. 4 i 5. Fig. 2 przedstawia trzy przyrzady 14\ w- "rzeczy¬ wistosci liczba ich moze byc wieksza i za¬ lezy od tego, jak szybko i jak dokladnie ma maszyna pracowac. Jezeli chce sie ca¬ la skóre zmierzyc i oznakowac juz w jed¬ nym przejsciu przez maszyne, to trzeba wyposazyc maszyne w, tyle przyrzadów 14, ile poprzecznych szeregów a (fig. 1) zna¬ ków skóra ma miec; lecz mozna tez prze¬ puszczac kazda skóre przez maszyne kilka, razy i w tym przypadku wystarczy mniej¬ sza liczba przyrzadów 14. Przyrzady 14 sa osadzone przesuwnie w prowadnicy 15 lo¬ za 2 na wzór suportu tokarki, U dolu kadluba 14a przyrzadu 14 (fig. 5) jest poprzeczny walek 19, na któ¬ rym osadzone sa wahliwie trzy oprawy 20, 21, 22 (fig. 4), któfych boki 28, polaczone z przodu mostkami 20a, 2la, 22a, maja lo¬ zyska krazków 23, 24, 25. Krazek 24 gra role czujnika dla skóry, przesuwanej mie¬ dzy nim a walcem 7. Krazki natomiast 23, 25 sluza do przyciskania skóry w sasiedz¬ twie krazka czujnikowego 24 do walca 7 i wygladzania jej, aby odleglosc krazka czujnikowego 24 od walca 7 stanowila do¬ kladna miare grubosci skóry w odnosnym jej miejscu. Krazek czujnikowy 24 musi równiez przylegac do skóry z odpowiednim naciskiem. Dociskanie krazków 23, 24, 25 osiaga sie za pomoca sprezyn srubowych 26, z lAórych czesc jednej, jest widoczna na fig. 5. Prawy koniec sprezyny 26 jest za¬ czepiony o trzpien 27, laczacy u góry bo¬ ki 28 kazdej z opraw 20, 21, 22, lewy (ta czesc .sprezyny 26 jest na rysunku opu¬ szczona) — o koniec sruby 29, zaopatrzo¬ nej w nakretke motylkowa 31 i osadzonej w poziomym palaku 30, laczacym oba le¬ we górne rogi kadluba 14a.* Krazki 23, 24, 25 mozna uniesc z nad powierzchni skóry wzglednie walca 7, obracajac oprawy 20, 21, 22 nieco w pra¬ wo rekojescia 32, osadzona na walku 33, na którym sa tez osadzone trzy korbki 34, polaczone korbowodami 35 i trzpieniami 27; osadzonymi w oprawach 20, 21, 22.Do pionowej tylnej sciany kadluba 14a przykrecone sa dwie pionowe plyty 44, miedzy którymi osadzone sa obrotowo trzy krazki 45, 46, 47, (krazki dolne 45 i 46 sa na fig. 4 opuszczone), na których rozpieta jest okrezna tasma znakowa 48 (równiez opuszczona na fig. 4), zaopatrzona w re- - 2 -gullarnych odstepach w otwory w postaci znaków, np. liczb, odpowiadajacych po¬ szczególnym wartosciom grubosci skóry, dobranych co pewna okreslona wartosc, np. co 0,2 nim. Opuszczenie odbij aka (nie przedstawionego na fig. 4 15), wspóldzia¬ lajacego z tasma nabawiajaca, prowadza na nad tasma znakowa, powodu/je wydru¬ kowanie na powierzchni skóry znaku, wy¬ znaczonego przez polozenie, które w da¬ nej chwili zajmuje tasrtia znakowa.Tasma znakowa 48 powinna w sasiedz¬ twie miejsca, w którym krazek czujniko¬ wy 24 dotyka skóry, przebiegac niezalez¬ nie od grubosci skóry tuz nad jej powierz¬ chnia. W tym celu tasme znakowa 48 pro¬ wadza dwa krazki prowadnicze 48a, nie osadzone, jak krazki 45, 46, 47, na cze¬ sciach maszyny nieruchomych wzgledem walica 7, lecz wykonywuj ace ruchy opra¬ wy 21 krazka czujnikowego 24. W tym ce¬ lu krazki prowadnicze 48a sa osadzone na dolnych koncach pionowych pretów 49 pa- laka 50, prowadzonych we Wspornikach 51, przymocowanych do lewej plyty 44. Do po¬ ziomej czesci palaka 50 przylega trzpien 52, osadzony w prawym boku 28 oprawy 21 krazka czujnikowego 24A a przechodzacy przez szczeline 53 lewej plyty 44, na kail- nierze zas 55 pretów pionowych 49 cisna w góre sprezyny srubowe 54, oparte doi- - nymi koncami o wspornik 51. Dla nadania tasmie znakowej 48 odpowiedniego napre¬ zania lozyska dolnych krazków 45, 46 sa prowadzone w poziomych szczelinach 56 plyt 44 i rozpierane sprezynami 57. W przy¬ padku stosowania tasmy nabawiajacej jest ona prowadzona na krazkach prowadnic czych 48a i na dwóch krazkach 48b, osa¬ dzonych w obu górnych rogach palaka 50.Na walku 58 górnego krazka 41 osadzo¬ ne jest kólko zebate 59, zazebione z kolem zebatym 61, osadzonym na walku 60, umo¬ cowanym w plytach 44, wspólnie z kól¬ kiem zebatym 62, zazebionym z wewnetrz¬ nie uzebionym wycinkiem zebatym 63, szitywno polaczonym zv lewym bokiem oprawy 21 krazka czujnikowego 24 i wspól¬ osiowym z walkiem 19. W ten sposób ruich wadliwy oprawy 21 krazka czujnikowego 24, powodowany zmianami grubosci skóry, przenosi sie w stosunku przekladni zeba¬ tej 63, 62, 61, 59 na krazek 47 i tasme znakowa 48, która dzieki temu ustawia sie naprzeciw tego miejsca, w którym krazek czujnikowy 24 dotyka skóry, znakiem, od¬ powiadajacym grubosci skóry w danym miejiscii. Przez opuszczenie w tej chwili odbijaka na tasme nabarwiajaca zostaje wydrukowany ten znak na powierzchni skóry.Fig, 9 i 10 przedstawiaja odcinek dwóch o/dmiian taismy znakowej, a fig. 6 17 — mechanizm odbijaka w widoku z boku i iz przodu. Mechanizm ten, który musi to¬ warzyszyc dolnej czesci tasmy znakowej w jej ruchu w góre i w dól zaleznie od grubosci skóry, j^sit osadzony na lewym boku 28 oprawy 22 krazka przyciskowego 25 w odpowiednim, nie przedstawionym na rysunku, otworze prawej plyty 44. 'Zamiast tego moze on byc osadzony na prawym boku oprawy 20. Odbijak 66, zaopatrzony u dolu w glówke 65, jest prowadzony w po¬ ziomych ramionach wsporników 67, przy-: mocowanych do oprawy 22, ma kolnierz 70, na który cisnie w dól sprezyna srubowa 68, oparta górnym koncem o górne ramie wspornika 67, i boczny wystep 71, z któ¬ rym wspólpracuje tarcza zapadkowa 72, osadzona na walku 73 krazka przyciskowe¬ go 25. Tarcza zapadkowa 72 ma piec ze¬ bów zapadkowych, wskutek czejgo odbi- jak 66 zostaje piec razy na kazdy obrót krazka przyciskowego 25 na przemian pod¬ niesiony i nagle opiusizczony sprezyna sru¬ bowa 68, drukujac tylez razy zn^Jt na po¬ wierzchni skóry. Sprezyna srubowa 69 uno¬ si nieco odbiijak 66 zaraz po odbiciu zna¬ ku, zapobiegajac jego zamazaniu. Zaste¬ pujac tarcze zapadkowa 72 tarcza o innej - 3 -liczbie z^bów zapadkowych, mozna zmie¬ niac gestosc znaków wzdluz ich szeregu a.Nad tasma znakowa 48, naprzeciw miejsca dokonywanego pomiaru, znajduje sie przeslona 74, ma|aca u brzegu trójkat¬ ny otwór 75, przez który drukuje sie na skórze odpowiedni trójkatny znak, ozna¬ czajacy dokladniej miejsce pomiaru, a ta¬ sma znakowa 48 -ma miedzy kazdymi dwo¬ ma znakami okragly otwór 76, przez któ¬ ry równiez drukuje sie na skórze odpo¬ wiednia kropke. Przez okragle otwory 76 tasmy znakowej 48 przechodza (równiez nie przedstawione na rysunku) kolce kraz¬ ka 4T, < zapobiegajace poslizgowi tasmy wzg|ledem krazka.By móc regulowac wlasciwe polozenie tasmy znakowej 48 zaleznie od polozenia krazka czuijnikowego 24 wzgledem powierz¬ chni walca 7, krazek 47 nie jest na wal¬ ku 58 osadzony na stale, lecz nastawnie i w tym celu walek 58 jest przedluzony za prawa plyte 44 i zaopatrzony w leb czworokatny.Fig. 8 przedstawia schematycznie od¬ miane mechanizmu drukujacego, z rozrza¬ dem elektromagnetycznym, wspólpracuj a- ceigo z tatema znakowa wedlug fig. 10. Zna¬ ki sa drukowane w tym przypadku nie w odstepacharegularnyich, lecz w tych miej¬ scach prostej, przebieganej przez krazek czujnikowy po skórze, w których grubosc skóry stanowi calkowita wielokrotnosc po¬ lowy milimetra. Odbijak 66 stanowi tu rdzen elektromagnesu 78, przymocowanego do oprawy 22, unoszony sprezyna 79.W obwodzie uzwojenia elektromagnesu 78 znajduje sie nie przedstawiony na rysunku kontakt, zamykany paskami kontaktowymi '80, osadzonymi na tasmie znakowej 48 (fig. 10) po jednym na kazdy znak, w po¬ lozeniu takiim, ze obwód uzwojenia elek¬ tromagnesu 78 zostaje zamkniety, a od¬ bijak 66 opuszczony na tasme nabarwiaja- ca i na tasme znakowa za kazdym razem, gdy jeden ze znaków mija miejsce pomia¬ ru. Odbijak 66, opusciwszy sie, otwiera m- ny kontakt, równiez nie przedstawiony na rysunku, przerywajac prad, dzieki czemu zostaje podniesiony przez sprezyne 79 za¬ raz po odbiciu znaku, co zapobiega jego zamazaniu.Paski kontaktowe moga byc umieszczo¬ ne, zamiast na tasmie znakowej 48, na jej krazku napedowym 47.Opisana 'tasme znakowa 48 z otwora¬ mi mozna zastapic tasma czcionkowa lub inna tasma znakowa, albo narzadem w ksztalcie paska sztywnego lub gietkiego tylko miejscami. 7 Zamiast obracac walec 7 ruchem cia¬ glym mozna go obracac skokami, a znaki drukowac w chwilach, gdy jest unierucho¬ miony.Sposobem wedlug wynalazku mozna uwidoczniac rozklad grubosci nie tylko skóry, lecz i kazdego innego materialu pla¬ skiego, nip. skóry sztucznej, tektury. PL