Znane sa zlacza rurowe kielichowe, w których tuleja dociskowa, nasunieta na gladki koniec rury, wkrecona jest w gwint kielicha dolaczonej rury, przy czym uszczelnienie z odpowiedniego materialu zostaje scisniete i przylega wskutek tego do powierzchni uszczelniajacych. Tein ro¬ dzaj zlaczy ma rózne wady. Nieobrobione odlane gwinty sa czesto niedokladne, tak ze tuleja dociskowa zacina sie w gwin¬ tach i nie mozna jej nalezycie docisnac, wskutek czego uszczelnienie nie przylega dokladnie. Wkrecanie na kilka skoków gwintu wymaga nie tylko odpowiedniego czasu lecz i sily, gdyz surowa powierzch¬ nia /odlewu powoduje duze tarcie. Poza tym nie ma moznosci dostosowania do¬ ciagniecia tulei dociskowej do podatnosci materialu uszczelniajacego.Wedlug wynalazku niniejszego unika sie z jednej strony wykonywania drogich, a w dodatku niedokladnych gwintów ma rurach, z drugiej zas strony praca lacze¬ nia rur ulega znacznemu uproszczeniu, a poza tym osiiagja sie dokladne uszczel¬ nienie zlacza rur.Wedlug wynalazku tuleja dociskowa zaopatrzona jest na zewnetrznej powierz¬ chni plaszcza w dwie luib kilka nasadek, klinowato uksztaltowanych. Na obwodzie wewnetrznym kielicha nieruchomego wy¬ konane sa w tej samej ilosci kolnierzowe nadlewy lub wystepy. Polaczenie osia¬ ga sie przez umieszczenie tulei docis¬ kowej w kielichu nieruchomym i przezobrót jej wokól osi rury. Przy tym klino¬ wa/te nasadki tulei przesuwaja sie wzdluz nadlewów kielicha i dociskaja w ten spo- sób ja do uszczelnienia.W (niektórych przypadkach lepiej jest zaopatrzyc kielich na obwodzie wewne¬ trznym w dwie lub kilka klinowato uksztaltowanych nasadek, podczas gdy na powierzchni zewnetrznej plaszcza tulei dociskowej wykonane sa w tejze ilosci kol¬ nierzowe nadlewy lub wystepy. Uszczel¬ nienie osiaga sie tak samo przez umiesz¬ czenie tulei dociskowej w kielichu i przez obrót wokolo osi rury, przy czym nadlewy lub wystepy przesuwaja sie wzdluz nasa¬ dek klinowatych kielicha.Powierzchnie dociskowe klinowatych nasadek tulei lub kielicha moga naj¬ lepiej miec zmienne pochylenia, tak ze przy dociaganiu tulei o olkreislomy kat na¬ stepuje najpierw wiekszy, a po tym mniej¬ szy posuw jej w kierfunku osi. Odpowied¬ nio do tego powierzchnie dociskowe nad- lewów lub wystepów na kielichu lub tulei moga byc wykonane wypuklo ku dolowi, tak ze powierzchnie styku, a przez to opór tarcia miedzy wspóldziala¬ jacymi madlewami i nasadkami zostaje bardzo znacznie zmniejszony.Zlacza wedlug wynalazku uwidocz¬ nione sa na przykladach wykonania na rysuinfcu, na^ (którym fig. 1 przedstawila w przekroju oba wsuniete w siebie kon¬ ce rur z nasuinieta tuleja dociskowa oraz pierscien dociskowy i uszczelniajacy, przy czyim w jedneji polowie rysunku przed do¬ ciagnieciem, a w drugiej — w istanie do- ciagnietym; fig, 2 uwidocznia w górnej polowie przekrój wzdluz linii A—-A, w dolnej polowie — przekrój wzdluz 'linii B—B na fig. 1; fig. 3 — tuleje dociskowa w widoku z boiku, który wskazuje umie¬ szczenie (nasadek, fig. 4 i 5 przedstawiaja kielich z nasadkami w przekroju wzdluz linii D—D na fig. 2; fig. 6 przedstawia w lewej polowie — w przekroju wzdluz linii MS na fig. 7 zlacze z tuleja docis¬ kowa nie dociagnieta, w polowie prawej :— uszczelnione juz zlacze z dociagnieta tuleja dociskowa w przekroju wedlug linii DS na fig. 7; fig. 7 — widok z góry zla¬ cza; fig. 8 — tuleje dociskowa, zaopatrzo¬ na w nadlewy; fig. 9 — przekrój wzdluz linii DE na fig. 7 i fig. 10 — przekrój wzdluz linii MN na fig. 7.Na rysunku litera a oznacza gladki koniec rury, na który nasunieta jest tu-- leja docinkowa b, umieszczona w kielichu c ifury polaczonej. Tuleja dociskowa 6 po¬ siada dwie lub kilka nasadek dlf d2 on, których powierzchnie dociskowe wykazu¬ ja skok ku górze, tak ze nasadki te posia¬ daja na ogól postac zblizona do klina. Po¬ za tym sa one umieszczone symetrycznie wzgledem osi rury na jednakowej wyso¬ kosci. Na kielichu c umieszczona jest taka sarnia liczba nadlewów kolnierzowych e{, Dwie lub kilka nasadek du d2.„. nie zajmuja calego obwodu tulei dociskow^i b, lecz miedzy nimi sa pozostawione wolne przerwy posrednie plaskie, aby mozna bylo mimo nadlewów elf e2 wsunac tule¬ je dociskowa b w kielich c. Wsuwanie od¬ bywa sie az do pierscienia dociskowego g, który mozna umiescic dla ochrony uszczel¬ nienia h najkorzystniej tuz przy tym uszczelnieniu. Czas i sila, potrzebne do zestawienia zlacza sa znacznie mniejsze, niz przy wkrecaniu tulei gwintowanych.Po wsunieciu tulei dociskowej dociaga sie ja przez obrót kolo osi rury. Najwiekszy kat obrotu odpowiada temu ulamkowi calego obwodu, który wynika z liczby na¬ sadek dlf d2 po odjeciu wielkosci przerw posrednich /miedzy nasadkami dlf d2. Przy dociaganiu tulei dociskowej b wchodza nasadki dlf d2 pod nadlewy ¦¦elf-e2'»*»i po "których sie slizgaja i zalez¬ nie od nachylenia powierzchni docisko¬ wej i kata obrotu odpowiednio dociskaja tuleje i pierscien dociskowy do uszczel- - 2 —nienia, tak ze to ostatnie przylega scisle do powierzchni uszczelniajacych, przez co osiaga sie skuteczne uszczelnienie i moc¬ ne polaczemie rur.Pochylenie powierzchni dociskowych nasadek du d2.... moze byc wykonane zmiennie, np. najpierw stromiej, a po tym lagodniej. Przez to na poczatku dociaga¬ nia, póki Uszczelnienie .stawia jeszcze ma¬ ly opór odksztalcania, kielich pomocniczy dociaga sie szybciej, a potem stopniowo wolniej w miare wzirosltu oporu przeciw odksztalcaniu uszczelnienia, tak ze otrzy¬ muje sie najpierw wiekszy, a pózniej miniej- szy posuw tulei dociskowej' w kierunku osi. Kat pochylenia moze byc dopasowa¬ ny do wlasciwosci odksztalceniowych za¬ stosowanego uszczelnienia. Wlasciwosci te zaleza albo od materialu, albo od ksztaltu uszczelnienia, lub tez od obu lacznie tych czynników.Strona dolna nadlewów e19 e2.... moze byc plaska (fig. 4) lub wypukla (fig. 5).Strona wypukla ma te zalete, ze powierz¬ chnia styku miedzy powierzchniami doci¬ skowymi nasadek d19 d2... i dolnej strony nadlewów elf e2.... jest 'znacznie zmniej- sziona, talk ze przy dociaganiu tulei do¬ ciskowej opór tarcia jest zmniejszony.Fig. 6—10, przedstawiajace inny przyklad wylkonania zlacza, odpowiadaja w zupel¬ nosci fig. 1—5. Róznica polega jedynie na tym, ze dwie lub kilka nasadek, uksztal¬ towanych klinowato a oznaczonych lite¬ rami du d2 dn, o powierzchniach krzy¬ wych, rozstawione sa ma wewnetrznej po¬ wierzchni kielicha c, podczas gdy tej sa¬ mej ilosci nadlewy kolnierzowe e19 e2....e n znajduja sie na zewnetrznej powierzchni plaszcza tulei dociskowej b* Polaczenie uskutecznia sie w ten sposób, co i w przy¬ kladzie wykonania, przedstawionym na fig. 1—5, wedlug którego gladki koniec rury a zostaje wsadzony do kielicha c, tuleja do¬ ciskowa 6 zostaje nasunieta pa gladki ko¬ niec przy umieszczeniu miedzy nimi pier¬ scienia uszczelniajacego h i dociskowego g, po czym tuleja zostaje obrócona kolo osi S rury. Przez to powierzchnie krzywe nasa¬ dek d19 d2...dn, wykonane na wewnetrznej powierzchni kielicha c, zaczepiaja ó nad¬ lewy, umieszczone ma zewnetrznej po¬ wierzchni tulei dociskowej 6, przez co tu¬ leja ta jest dociagana najpierw szybciej, potem wolniej.Przy rurach o srednicy -miniej wiecej do 20 cm wystarczaja na ogól dwiie na¬ sadki ma tulei dociskowej i dwa nadle¬ wy ma kielichu rury. Przy wiekszych sred¬ nicach rur zaleca sie ilosc te powiekszyc.W zlaczach rur wedlug wynalazku ma¬ terial na uszczellnienie moze byc albo pla¬ styczny, mp. olów lub stop ugniatalmy, al¬ bo tez sprezysty, jak np. guma. Jezeli be¬ dzie zastosowany material piaistyczmy a tuleja do/cfekowa ^bedzie dopasowana mozliwie dokladnie do srednicy zewnetrz¬ nej gladkiej rury, to otrzymuje sie pola- czienie rur sztywme. Jezeli material uszczeliniemia jest sprezysty, a miedzy tu¬ leja dociskowa i gladkim koncem istnieje pewien luz, to zlacze rur bedzie podatne, przy czym os jednej rury moze sie od¬ chylic o pawiem kat wzgledem osi drugiej rury. PL