Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia, zawierajacego wysokoprezna lampe wyladowcza, chlodzona za pomoca cieczy, i zaopatrzonego w reflektor, (otaczajacy te lampe, oraz w oslone, otaczajaca lampe i reflektor i posiadajaca okienko, przez które wychodza promienie.Jak wiadoimo, wysokoprezne lampy wy¬ ladowcze, chlodzone ciecza, stanowia zró¬ dla promieni swietlnych i niewidzialnych, znacznie przewyzszajace lampy zarowe pod wzgledem sprawnosci oraz jaskrawos¬ ci i posiadajace rozmiary tak male, ze ca¬ lemu urzadzeniu, zawierajacemu lampe wyladowcza,. reflektor oraz narzady,. slu¬ zace do chlodzenia lampy za pomoca cie¬ czy, zwlaszcza w przypadku zastosowania go jako prozektor lub do celów projek¬ cyjnych, mozna nadac wymiary bardzo ma¬ le, ^poprzednio nie osiagalne.Jednakze w tych bardzo korzystnych w zasadzie urzadzeniach o zwartej budo¬ wie wystepowaly duze trudnosci, o ile chodzi o ustawienia narzadów doprowa¬ dzajacych i 'odprowadzajacych ciecz chlo¬ dzaca oraz narzadów sluzacych do dopro¬ wadzania pradu elektrycznego do lamp.Wedlug wynalazku przewody dopro¬ wadzajace i^ odprowadzajace ciecz chlo¬ dzaca sa umieszczone na jednym koncu oslony urzadzenia, wewnatrz której jest przewidziany narzad prowadniczy, sluza¬ cy do zmiany kierunku przeplywu cieczy, przewody zas, sluzace do doprowadzeniapradu elektrycznego, sa umieszczone na drugim koncu oslony urzadzenia.Szczególnie prosta postac przybiera urzadzenie wedlug wynalazku, jezeli okienko, przez które wychodza promienie odbite od reflektora, jest zamkniete na¬ rzadem prowadniczym, przezroczystym dla promieni i ustawionym oraz uksztalto¬ wanym tak, iz ciecz chlodzaca plynie wzdluz niego po jego obu stronach, ale w kierunkach przeciwnych.Dogodna postac wykonania urzadzenia wedlug wynalazku otrzymuje sie, jezeli narzad, doprowadzajacy ciecz chlodzaca, zostanie umieszczony w kierunku osi lam¬ py i otoczy gp sie komora, zaopatrzona w rurke odplywowa, polaczona z prze¬ strzenia chlodnicza.Przewody doprowadzajace prad do lampy wyladowczej najlepiej jest wyko¬ nac tak, iz jeden z tych przewodów jest polaczony z reflektorem, który wraz z os¬ lona stanowi wówczas czesc obwodu pra¬ du, podczas gdy drugi przewód jest wy¬ prowadzony na zewnatrz, bedac odizolo¬ wany od oslony.Szczególnie celowe okazalo sie takie wykonanie urzadzenia, aby lampa, narzad prowadniczy, reflektor oraz przewody ele¬ ktryczne stanowily razem jedna calosc, umieszczona W oslonie i dajaca sie wymie¬ niac.Najlepiej jest tez osadzic'narzad-pro¬ wadniczy na reflektorze tak, aby mozna go bylo wymieniac.W przypadku, gdy urzadzenie wedlug wynalazku ma sluzyc glównie do wysyla¬ nia promieni widzialnych, jest rzecza ko¬ rzystna, jezeli narzad prowadniczy jest wykonany z materialu, przezroczystego dla promieni widzialnych, ale pochlaniaja¬ cego promienie pozafiolkowe. Jezeli urza¬ dzenie ma sluzyc do wysylania promieni widzialnych i okienko w oslonie, przez które wychodza promienie, jest wykonane z materialu, przepuszczajacego swiatlo, ale zatrzymujacego promienie pozafiolko- we, to promienie pozafiolkowe, wysylane przez lampe wyladowcza, ulegaja pochlo* nieciu przez material okienka. Te po¬ chloniete promienie przeksztalcaja sie jed¬ nak w cieplo, które moze spowodowac przeciazenie okienka, chlodzonego tylko po jednej stronie. Jezeli jednak narzad prowadniczy, zamykajacy Otwór, przez który wychodza promienie odbite do re¬ flektora, jest wykonany w mysl wynalaz¬ ku równiez z materialu, zatrzymujacego promieniowanie pozafiolkowe, to warunki pracy urzadzenia sa znacznie korzystniej¬ sze, poniewaz narzad ten jest chlodzony obustronnie, dzieki czemu zmniejsza sie obciazenie cieplne okienka.Na rysunku przedstawiono tytulem przykladu jedna postac wykonania urza¬ dzenia wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny przez urzadzenie wedlug wynalazku, fig. 2 i fig. 3 zas — dwa przekroje poprzeczne przez to urzadzenie odpowiednio wzdluz plaszczyzn //—// i ///—/// na fig. 1.Przedstawiona na rysunku wysoko¬ prezna rteciowa lampa wyladowcza 1 po¬ siada zwezona na obu koncach cylindrycz¬ na rurke kwarcowa, zawierajaca dwie ele¬ ktrody zarowe 2 i 3, wystajace podczas pracy z otaczajacej je rteci, oraz pewna ilosc gazu, ulatwiajacego zaplon lampy.Lampa wyladowcza 1 jest umieszczona wzdluz linii ogniskowej reflektora cylin¬ drycznego, wykonanego z rurki metalowej 5, pokrytej po stronie wewnetrznej spe¬ cjalna okladzina zwierciadlana 4 odpo¬ wiedniego ksztaltu. W sciance rurki me¬ talowej 5 równolegle do osi lampy wyla¬ dowczej 1 wykonane jest wyciecie, które jest zamkniete narzadem prowadniczym 6, przezroczystym dla swiatla, uksztalto¬ wanym w postaci plytki i zacisnietym po¬ miedzy rurka 5 a okladzina zwierciadlana 4, przy czym w poblizu elektrody 2 pozo¬ staje swobodna szczelina 7. Materialem — 2 —narzadu prowadniczego 6 jest w przedsta¬ wionym na rysuniku przykladzie wykona¬ nia szklo, przepuszczajace promienie wi¬ dzialne, ale zatrzymujace promienie poza- fiqlkowe, x którego sklad moze byc taki sam, jak nip, sklad szkla, stosowanego przy fabrykacji zarówek do sporzadzania ba¬ niek. Narzad prowadniczy 6 jest wymien¬ ny i moze byc unieruchomiony np. za po¬ moca nie przedstawionego na rysunku drutu, przymocowanego do rurki 5. Rur¬ ka 5 na swym koncu, sasiadujacym z elek¬ troda 2, jest zaopatrzona w kolnierz 8 oraz w kadlub izolacyjny 9, w którym za¬ mocowany jest koniec lampy wyladowczej /, zawierajacy elektrode 2 i który oprócz tego jest zaopatrzony w kolek wtyczko¬ wy 10, polaczony elektrycznie z elektroda 2. Drut, doprowadzajacy prad do elektro¬ dy 3, jest polaczony przewodzaco z rurka metalowa 5.Rurka metalowa 5, zaopatrzona w ko¬ lek wtyczkowy 10, wyprowadzony na ze¬ wnatrz i izolowany od oslony, stanowi wraz z lampa wyladowcza 1, reflektorem 4 i narzadem prowadniczym 6 dajaca sie wymienic calosc.Calosc ta jest umieszczona w sluzacym jako komora chlodnicza wydrazeniu oslo¬ ny 11 i jest przymocowana do tej oslony za pomoca nakretki kapturowej 12. Oslo¬ na 11 jest zaopatrzona w odpowiednim miejscu w iokienko, przez które wychodza promienie 13 i które jest osadzone szczel¬ nie na wode i wykonane ze szkla, którego sklad moze byc taki sam, jak sklad szkla, z którego wykonany jest narzad prowadni¬ czy 6. Koniec oslony, przeciwlegly nakretce kapturowej 12, jest zamkniety scianka 14, posiadajaca kilka otworów. Otwór srodko¬ wy jest nagwintowany i sluzy do wkrecenia wen narzadu 15, doprowadzajacego wode chlodzaca i zaopatrzonego w kolnierz 16.Wspólsrodkowo z tym otworem srodko¬ wym w sciance 14 wykonanych jest jesz¬ cze kilka otworów 17. Pomiedzy kolnie¬ rzem 16 a scianka 14 znajduje sie rurka 18, wtaczajaca wspólosiowo narzad 15 i za¬ opatrzona w rurke odplywowa 22.Oslona 11 jest zaopatrzona w kilka srub 19, mogacych sluzyc do umocowania jejj w miejscu pracy oraz do wykonania potrzebnych uziemien.Kolek wtyczkowy 10 jest umieszczony w tulejce kontaktowej czesci 20, przyla¬ czajacej go do kabla i zaopatrzonej w na¬ rzad unieruchomiajacy 21, obejmujacy na- srubowana nakretke kapturowa 12. Kabel ten prowadzi do bieguna zródla pradu, którym najczesciej jest transformator i ktprego drugi biegun jest uziemiony.Droga wody chlodzacej, przeplywaja¬ cej przez urzadzenie, jest zaznaczona na rysunku strzalkami. Jak uwidoczniono na rysunku, woda chlodzaca doplywa przez narzad 15 w kierunku osiowym do konca lampy 1, zawierajacego elektrode 3, i ob¬ mywa te lampe, przy czym jest prowadzo¬ na wzdluz reflektora 4, rurki 5 i narzadu prowadniczego 6. Nastepnie woda uchodzi przez szczeline 7 do przestrzeni pomiedzy okienkiem 13 a narzadem prowadniczym 6, przy czym przestrzen ta stanowi zara¬ zem soczewke z cieczy, i opuszcza te przestrzen, przeplywajac wzdluz narzadu prowadniczego po jego stronie, przeciw¬ leglej do lampy wyladowczej, w kierun¬ ku przeciwnym, po czym wchodzi do chlodniczej przestrzeni oslony 11 i prze¬ dostaje sie przez otwory 17 w sciance 14 do tworzacego rodzaj komory wnetrza rurki 18, skad* uchodzi na zewnatrz urza¬ dzenia przez rurke odplywowa 22. Dzieki zastosowaniu narzadu prowadniczego 6 mozna przeto umiescic przewody dopro¬ wadzajace i odprowadzajace ciecz chlo¬ dzaca na jednym koncu urzadzenia, tak iz przewody sluzace do doprowadzania pra¬ du elektrycznego, które znajduja sie pod napieciem, moga byc umieszczone na dru¬ gim koncu urzadzenia, zupelnie oddzielnie od przewodów, sluzacych do doprowadza- — 3 —nia i odprowadzania cieczy chlodzacej.Dzieki temu mozna dopiero wykorzystac calkowicie mozliwosc zmniejszenia roz¬ miarów calego urzadzenia do minimum, nie obawiajac sie jakichkolwiek kompli¬ kacji podczas jego pracy. Srednica wew¬ netrzna naczynia wyladowczego lampy 1 wymosi 2 mm.W omówionym wyzej przykladzie wy¬ konania ma sie do czynienia z urzadze¬ niem^ sluzacym jako zródlo promieniowa¬ nia widzialnego. Oczywiscie jednak moz- navtez wyzyskac w dowolny sposób wszy¬ stkie rodzaje promieniowania, wysylane¬ go przez lampe wyladowcza, i w tym celu jako material narzadu prowadniczego 6 oraz okienka 13 obiera sie material prze¬ zroczysty dla promieni pozafiolkowych wzglednie material wykazujacy potrzebna do danego celu zdolnosc przepuszczania tych promieni. PL