Wynalazek dotyczy narzadów odchy¬ lajacych wiazjkowych lamp katodowych, zawierajacych co najmniej jedno uzwoje¬ nie, skladajace sie z dwóch srednicowo przeciwleglych cewek, umieszczonych je¬ dna w drugiej.Wobec ciaglego rozwoju telewizji sta¬ wia sie coraz wieksze wymagania, jakim musza odpowiadac narzady odchylajace i urzadzenia, stosowane w nadajnikach i odbiornikach telewizyjnych do odchyla¬ nia wiazki promieni katodowych, pod wzgledem liniowosci odchylania, celowos¬ ci budowy oraz ogniskowania wiazki pro¬ mieni katodowych.Stosowanie cewek odchylajacych ma szereg zalet, miedzy innymi potania bu¬ dowe lampy, poniewaz pozwala uniknac kosztów, zwiazanych z umieszczeniem plytek odchylajacych wewnatrz lampy.Przy stosowaniu narzadów elektromagne¬ tycznie odchylajacych natrafia sie jednak na znaczne trudnosci skupiania elektro¬ nów w wiazki. Stwierdzono, ze trudnosci te sa spowodowane nierównomiernym rozdzialem strumienia magnetycznego w plaszczyznie prostopadlej do wiazki pro¬ mieni katodowych.Wynalazek ma na celu wykonanie ta¬ kiego zespolu cewek odchylajacych, w którym rozdzial strumienia magnetyczne¬ go w plaszczyznie prostopadlej do wiazki promieni katodowych bylby prawie rów¬ nomierny.Wedlug wynalazku cel osiaga sie dzie¬ ki temu, ze czesci zwojów lub czesci grupzwoijów, lezace równolegle do osi cylin¬ drycznego otworu, sluzacego do umiesz¬ czenia w nim lampy, sa rozmieszczone równomiernie co najmniej na czesci ob¬ wodu tego otworu.Wynalazek wyjasnia rysunek, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia widok boczny wiazkowej lampy katodowej z zespolem cewek odchylajacych wedlug wynalazku, fig. 2 — powiekszony widok boczny ze¬ spolu cewek odchylajacych wedlug fig. 1, fig. 3 — schemat ulozenia zwojów zespo¬ lu cewek odchylajacych, przedstawionego na fig. 2, fig. 4 — widok: boczny innego zespolu cewek odchylajacych wedlug wy¬ nalazku, fig. 5 — schemat ulozenia zwo¬ jów zespolu cewek przedstawionego na fig. 4, wreszcie fig. 6 — wykres, uwidacz¬ niajacy rozklad strumienia magnetycznego przy stosowaniu narzadów wedlug fig. 2 i 4.Fig. 1 przedstawia zespól cewek od¬ chylajacych wedlug Wynalazku umiesz¬ czony na znanego rodzaju wiazkowej lam¬ pie katodowej. Lampa ta posiada banke wysokoprózniowa 60, w której umieszczo¬ ny jest zespól elektrod 61 z pierwsza ano¬ da 62. Nastepnie umieszczona jest w niej druga anoda 63, wykonana w postaci me¬ talowej oikladzlny, ulozonej na wewnetrz¬ nej powierzchni banki. Wiazke promieni katodowych, przedstawiona w postaci przerywanej linii 64, skupia sie na fluory¬ zujacym ekranie 65, znajdujacym sie na koncu banki, w wiazke o bardzo malej srednicy, za pomoca pola elektrostatycz¬ nego, znajdujacego sie miedzy pierwsza i druga anoda. Jak juz wspomniano, wy¬ nalazek ma na celu wykonanie takiego zespolu cewek odchylajacych, któryby nie dzialal zaklócajaco na ogniskowanie wiaz¬ ki elektronów. Jest rzecza zrozumiala, ze narzady do elektrostatycznego skupiania wiazki moga byc zastapione narzadami do magnetycznego skupiania.Na fig. 1 i 2 uwidoczniono jarzmo 66, wykonane z plytek z cienkiej blachy z miekkiego zelaza. Jarzmo posiada pewna liczbe zlobków, biegnacych równolegle do osi podluznej wiazkowej lampy kato¬ dowej. Jest zrozumiale, ze równomierniej- sze pole magnetyczne otrzymuje sie wów¬ czas, gdy zastosuje sie wieksza liczbe zlobków i odpowiednio wieksza liczbe zwojów lub grup zwojów w kazdej cewce.Na fig. 2 uwidoczniono zarówno uzwo¬ jenie poziomo odchylajace, jak i uzwoje¬ nie pionowo odchylajace. Uzwojenie po¬ ziomo odchylajace zawiera zwoje lub gru¬ py zwojów 20a, 21a i 22a u góry jarzma 66 oraz zwoje lub grupy zwojów 20b, 21b i 226 u dolu jarzma. Uzwojenie pionowo odchylajace zawiera zwoje lub grupy zwo¬ jów 30a, 31a i 32a z prawej strony jarzma oraz zwoje lub grupy zwojów 30b, 31b i 32b z lewej strony jarzma. Na fig. 1 uwi¬ docznione sa tylko konce zwojów lub grup zwojów 32a.Uzwojenie, przedstawione na fig. 2, jest uwidocznione wyrazniej na fig. 3. Co do uzwojenia poziomo odchylajacego nalezy zaznaczyc, ze w zlobkach 4 i 10 nie ma zupelnie zwojów tego uzwojenia. Zwoje 20a sa umieszczone w zlobkach 3 i 5, z pominieciem zlobka 4. Zwoje 21a leza w zlobkach 2 i 6, zwoje zas 22a — w zlob¬ kach 1 i 7. Nalezy zaznaczyc, ze rozmiesz¬ czenie zwojów lub grup zwojów 20a, 21a i 22a jest symetryczne w stosunku do zlobka 4. Korzystnie jest jezeli kazda gru¬ pa zwojów zawiera liczbe zwojów, zalezna od wlasciwosci urzadzenia, dostarczajace¬ go pradu odchylajacego oraz od czestotli¬ wosci pradu, doprowadzanego do cewek odchylajacych.W dolnej cewce uzwojenia poziomo odchylajacego zwoje 20b leza w zlobkach 9 i 11 z pominieciem zlobka 10. Zwoje 21 sa umieszczone w zlobkach 8 i 12, zwoje zas 22b leza, w zlobkach 7 i 1. Jest rzecza zrozumiala, ze dolna cewka uzwojenia po¬ ziomo odchylajacego jest taka sama, co — 2 —i górna cewka i dlatego .odpowiednie gru¬ py zwojów 20a i 20b posiadaja jednakowa liczbe zwojów, przy czym równiez i licz¬ by zwojów grup 21a i 21b oraz 22a i 22b sa jednakowe. W przedstawionej postaci wykonania wszystkie grupy zwojów za¬ wieraja jednakowa liczbe zwojów, przy czym liczba ta, zaleznie ,od warunków pracy, waha sie miedzy dziesiecioma zwo¬ jami, a kilku setkami zwojów- Jest jed¬ nakze rzecza oczywista, ze w niektórych przypadkach mozna uzyskac bardziej ró¬ wnomierny rozdzial strumienia magne¬ tycznego, jezeli w jednej grupie zwojów zastosowac inna liczbe zwojów, anizeli w innej grupie. Grupa zwojów 20a moze np. zawierac 50 zwojów, a grupa zwojów 22a — 55 zwojów.Rodzaj i sposób, w jaki polaczone sa grupy zwojów uzwojen, przedstawia fig. 3, na której polaczone ze soba konce zwo¬ jów sa oznaczone jednakowo, przy czym poziomo odchylajace uzwojenie jest przed¬ stawione cienkimi liniami, a uzwojenie pionowo odchylajace — liniami grubymi.Schemat rozlozenia zwojów wedlug fig. 3 jest taki sam jak w tworniku silnika. Dla uproszczenia schematu na rysunku kazda cewka zawiera tylko jeden zwój.Zwoje 30a sa umieszczone w zlobkach 6 i 8. Zwoje 31a leza, w zlobkach 5 i 9, na¬ tomiast zwoje 32a leza. w zlobkach 4 i 10.Zwoje 30b leza w zlobkach 2 i 12. Zwoje 31b leza w zlobkach 3 i 11, zwoje zas 32b leza w zlobkach 4 i 10.Cewki odchylajace zamiast w wyzej opisany sposób moga byc zwiniete w spo¬ sób uwidoczniony na fig. 4 i 5. Poziomo odchylajace uzwojenie zawiera zwoje lub grupy zwojów 40a, 41a i 42a u góry rdze¬ nia oraz zwoje lub grupy zwojów 40b, 41b i 42b u dolu rdzenia. Zwoje 40a znajduja sie w zlobkach 1 i 5, natomiast zwoje 41a leza w zlobkach 2 i 6, zwoje zas 42a w zlobkach 3 i 7. Z rysunku wynika, ze w zlobku 4 nie ma zwojów cewek poziomo odchylajacych, oraz ze grupy zwojów sa umieszczone symetrycznie wzgledem zlob¬ ka 4. W analogiczny sposób grupy zwojów 40b, 41b i 42b sa rozmieszczone syme¬ trycznie wzgledem zlobka 10, w którym nie ma zw.ojów uzwojenia pionowo odchy¬ lajacego.Wykres przedstawiony na fig. 5 wy¬ jasnia, w jaki sposób polaczone sa ze so¬ ba grupy zwojów. Polaczone ze soba kon¬ ce zwojów sa .oznaczone jednakowymi cznacznikami.Pionowo odchylajace uzwojenie zawie¬ ra zwoje lub grupy zwojów 50a, 51a i 52a po prawej stronie rdzenia oraz zwoje lub grupy zwojów 50b, 51b i 52b po lewej stro¬ nie rdzenia. Jak wynika z fig. 4, zwoje prawej strony rdzenia omijaja zlobek 7, natomiast zwoje lewej strony rdzenia omi¬ jaja zlobek 1. Na fig. 4 zwoje pionowo od¬ chylajacego uzwojenia sa narysowane gru¬ bymi liniami.Zamiast rdzenia plytkowego z otwar¬ tymi zlobkami, jak przedstawiono na fig. 2 i 3, rdzenie moga miec zlobki czesciowo zamkniete, jak na fig. 6. W niektórych przypadkach otrzymuje sie dzieki temu bardziej równomierny rozklad strumienia magnetycznego.Kazde z wyzej .opisanych uzwojen wy¬ twarza pole magnetyczne, które jest pra¬ wie równomierne w plaszczyznie prosto¬ padlej do osi wiazkowej lampy katodowej, innymi slowy w plaszczyznie rysunku fig. 2 i 3. Wskutek tego przy zastosowaniu takiego zespolu cewek odchylajacych ogniskowanie wiazki elektronowej nie do¬ znaje zaklócenia, wobec czego linie swietl¬ ne, wykreslone przez wiazke na fluoryzu¬ jacym ekranie, sa ostre.Na fig. 6 liczby oznaczaja rozklad in¬ dukcji magnetycznej w plaszczyznie prze¬ chodzacej przez srodek rdzenia 66 i pro¬ stopadlej do osi wiazkowej lampy kato¬ dowej. Wartosci indukcji sa oznaczone w jednostkach porównawczych, przy czym — 3 —kazdy ptmikt, w którym wykonany byl po¬ miar, .oznaczony jest litera x. Prostokat 70, narysowany liniami przerywanymi na fig. 6, oznacza obszar, w granicach którego odbywa sie odchylanie wiazki promieni katodowych. W granicach tego obszaru odchylenie gestosci strumienia magnetycz¬ nego od wartosci minimalnej mierzone w róznych punktach nie wynosi wiecej, niz 5%. Stwierdzono, ze jezeli zmiana induk¬ cji magnetycznej w plaszczyznie prosto¬ padlej do wiazlki promieni katodowych wynosi mniej niz 5% wartosci minimalnej, jak na fig. 6, wówczas ogniskowanie wiaz¬ ki zmienia sie tak nieznacznie, ze jakosc odtwarzanego obrazu jest doskonala.Jezeli nierównomiernosc gestosci stru¬ mienia magnetycznego wynosi nawet oko¬ lo 10% wartosci minimalnej, to i wówczas stopien, w jakim zmienia isie ogniskowanie wiazki, jest maly w stosunku do stanu, ja¬ ki ma miejsce przy Stosowaniu dotychczas znanych cewek odchylajacych.Wykres, przedstawiony na fig. 6, uwi¬ dacznia jedynie rozdzial strumienia ma¬ gnetycznego dla poziomo odchylajacego uzwojenia, wytwarzajacego strumien ma¬ gnetyczny w kierunku od N ku S. PL