Wynalazek dotyczy zatrzasku do ubio¬ rów z tworzywa niemetalowego, tj. wszel¬ kiego tworzywa sztucznego, dajacego sie natryskiwac lub tloczyc, a poza tym — spo¬ sobu wytwarzania go oraz urzadzenia do wykonywania tego sposobu. Znane jest wy¬ twarzanie czesci guzikowej, tj. zaopatrzo¬ nej w guzik, wchodzacy w otwór czesci na¬ sadowej zatrzasku. Znane jest równiez za¬ opatrywanie plytki podstawowej w szczeli¬ ny w celu zwiekszenia jej podatnosci i spre¬ zystosci. Znane zatrzaski niemetalowe wy¬ twarzano dotychczas na zasadzie budowy zatrzasków metalowych. Jednak przy ob¬ róbce tworzyw sztucznych, to jest niemeta¬ lowych, grubosc scianek poszczególnych czesci zatrzasku musi byc stosunkcwO duzaf a to ze wzgledu na mala wytrzymalosc na zlamanie tworzywa sztucznego, to jest przy obróbce materialów sztucznych nie mozna równiez zachowac wymiarów, zwlaszcza grubosci scianek, jakie byly przy metalo¬ wych zatrzaskach, w celu uzyskania wyma¬ ganej sprezystosci i mocy ich czesci po¬ szczególnych.Duze grubosci scianek poszczególnych czesci takiego zatrzasku zmniejszaja w du¬ zym stopniu sprezystosc i podatnosc, zwla¬ szcza podczas wprowadzania czesci- guziko¬ wej w czesc nasadowa. Aby jednak osiag¬ nac te nieodzowna sprezystosc równiez przy duzych grubosciach scianek, czesc guziko¬ wa lub nasadowa zatrzasku posiada wedlug wynalazku wystepy, rozmieszczone wzdluzobwodu kola i pojedynczo wystajace z plyt¬ ki podstawowej, a zatem dzialajace tak, jak dzwignia, której jedno ramie jest napreza¬ nie. Podczas wprowadzania czesci guziko¬ wej w czesc nasadowa te wystepy grubo- soienne dzialaja na podobienstwo wolno drgajacego ramienia. W celu zwiekszenia podaltnosicii wolnostojacych ramion w miej¬ scach, w których wystepy czesci guzikowej przechodza w plytke podstawowa, wykona¬ na jest od^wwieidiua lidzba szczelin przebie¬ gajacych wzdluz powyzej nadmienionych ramion. Zarówno plytka podstawowa, jak równiez i wolnodrgajace ramiiona na tej plytce moga byc wykonane jako gruboscien- ne, to je^t moga byc tak grube i silne, aby nie moglo zajsc uszkodzenie, np. zerwanie lub zlamanie) sie czesci przy stosowaniu za¬ trzasku. Jednak wskutek wykonainia tego ro- dza/ju grubych scianek czesci zatrzasku, ich podatnosc i sprezystosc nie zostaje zmniej¬ szona, przeciwnie czesci zaitrizasku maja znacznie wieksza sprezystosc od czesci za¬ trzasków wykonanych z metalu.W innej) postaci wykonania czesc guzi¬ kowa jest sztywna, to jeist niepodatna i nie- sprezysta, natomiast czesc nasadowa jest sprezysta. W tym celu scianka czesci nasa¬ dowej posiada przekrój poprzeczny na po¬ dobienstwo litery U odwróconej w kierunku plytki czesci guzikowej, przy czym czesci, znajduljace sie wzdluz osi srodkowej, po¬ siadaja szczeliny, miedzy którymi wytlo¬ czone sa czesci paskowe. W celu zwieksze¬ nia sprezystosci czesci paskowe moga po¬ siadac miedzy szczelinami ponadto dalsze przerwy* Do wytwarzania czesci guzikowej za¬ trzasku, tj. guzika wraz z plytka guzikowa, zastosowane sa dwa przesuwne wzgledem siebie narzady prostopadle. Przesuw tych obu narzadów zachodzi po srodkowej osi podluznej samego guzika. Jest rzecza istot¬ na, alby guzik z plytka guzikowa mozna by¬ la wytwarzac w jednym zabiegu z jednego kawalka. Oba przesuwne wzgledem siebie narzady (czesci) stanowia fo(rme tloczna lub natryskowa. Jedna czesc posiada cze¬ sci rdzeniowe, sluzace do utworzenia szcze¬ lin w plytce guzikowej i jedlnej czesci gu¬ zika, a mianowicie za pomoca tych czesci rdzeniowych uksztaltowana zostaje czesc guzika przylegajaca dlo plytki guzikowej i zwezajaca sie w kierunku tej plytki, to jest te czesci rdzeniowe dochodza az do granicy podciecia guzika. Druga czesc formy tlocz¬ nej lub natryskowej posiada równiez cze¬ sci rdzeniowe, tworzace szczeliny, które znajduja sie w guziku, przy czym te czesci rdzeniowe sa uksztaltowane tak, ze jedno¬ czesnie zostaje utworzona górna czesc gu¬ zika, tak zwana glówka. Jest to ta czesc, która znajduje sie nad wspomniana wyzej granica podciecia.Stosowane formy tloczne lub natrysko¬ we maija te szczególna zalete, iiz stanowia sztywna konstrukcje, przy pomocy której duze liczby zatrzasków moga byc latwo i prosto wytwarzane jednoczesnie.Przedmiot wynalazku jedt przedstawio¬ ny tytulem przykladu na rysunku, przy czym fig. 1 przedstawia czesc guzikowa Z plytka, w widoku z góry, pierwszej postaci wykonania, fig. 2 — czesc guzikowa wedlug fig. 1, w widoku z dblu, fig. 3 — przekrój wzdluz linii C—D na fig. 1, fig. 4 — prze¬ krój wzdluz linii A—B na fig. 1 z nasadza¬ na czescia nasadowa zatrzasku, fig. 5 •¦— przekrój drugiej postaci wykonania zatrza¬ sku z powycinana czescia nasadowa i szty¬ wna czescia guzikowa, fig. 6 — w widoku z góry czesc nasadowa zatrzasku zgodnie z drugim przykladem wykonania, fig. 7 — widok iz dolu wedlug fig. 6, fig. 8 — widok z dblu^ plytki czesci guzikowej wedlug fig. 5, fig. 9 — w widoku z góry czesc guziko¬ wa zatrzasku wedlug trzeciej postaci wy¬ konania, fig. 10 — wiidtik z dolu tejze cze¬ sci, fig. 11 — w widoku z góry czesci gu¬ zikowej wraz z nasadzona na nia czescia - 2 —nasadowa zatrzasku, fig. 12 — przekrój we¬ dlug fig. 11 wzdluz linii A—B, fig. 13 — w widoku z góry czesc guzikowa zatrzasku wedlug czwartej positaci wykonania, a fig. 14 wyjasnia schematycznie, w jaki sposób wytwarza sie za pomoca urzadzenia tlocza¬ cego lub natryskujacego czesc guzikowa (wraz z jej plytka podstawowa) postaci wy¬ konania wedlug fig. 13 wzdluz linii prze¬ kroju A—C na tejze figurze.Na fig. 1—4 cyfra 1 oznaczono plytke podstawowa czesci guzikowej; w plytce tej znajduja sie szczeliny 2 do nitki do przy¬ szycia jej czesci. Plytka 1 jest wykonana z jednego kawalka z guzikiem 3. Jak wyni¬ ka z fig. 3 i 4, guzik jest podciety, to jest zweza sie w kierunku plytki. Czesc górna guzika stanowi tak zwana glówke. Jak uwi¬ docznia fig. 1, guzik jest podzielony trzema szczelinami 4, a poza tym jest posrodku wydrazony. Szczeliny 4 dochodza az do górnej powierzchni plytki 1 czesci guziko¬ wej (fig. 3 i 4).W plytce / znajduja sie równiez szcze¬ liny 5, które (fig. 1 i 2) przebiegaja wzdluz wycinkowych czesci guzika 3. Szczeliny te zwiekszaja znacznie sprezystosc i podat¬ nosc plytki 1 i guzika 3.Szczeliny 4 i 5 granicza ze soba (fig. 1).Pomimo przerwania guzika i plytki czesci guzikowej przez szczeliny, guzik nie traci wymaganego zwiazku z plytka. Wykonanie szczelin nie powoduje takiego oslabienia, aby przy stosowaniu zatrzasku do ubiorów trzeba 'bylo sie obawiac odksztalcenia sie wzglednie pekniecia czesci zatrzasku.Czesc nasadowa zatrzasku jest oznaczona cyfra 6. Jak wyjasnia fig. 4, czesc nasado¬ wa jest wykonana jako sztywna.Wytwarzanie czesci guzikowej zatrza¬ sku przeprowadza sie przy pomocy dwóch przesuwanych wzgledem siebie pras lub wstawianych jedna w druga polówek for¬ my do natryskiwania. Czesfci tych obu po¬ lówek formierskich sa przedstawione na fig. 3 oraz 14 i oznaczone cyframi 7 i 8.Ruch obu polówek formierskich zacho¬ dzi w kierunku strzalki podwójnej P, to jest w kierunku osi podluznej guzika. Polówka formierska 7 (fig. 3) posiada rdzenie do wytwarzania szczelin 4, przy czym za po¬ moca tej polówki wytwarzana jest glówka guzika. Dolna polówka formierska 8 sluzy do wytwarzania szczelin 5 w plytce 1 i jed¬ noczesnie do ksztaltowania czesci guzika, zwezajacego sie w kierunku plytki czesci guzikowej. Jak wyjasnia fig. 3, na granicy podciecia guzika schodza sie ze soba obie czesci 7 i 8.Wedlug fig. 5—7 czasc nasadowa jest wykonana podatnie i sprezyscie. W tym ce¬ lu scianka czesci nasadowej posiaia prze¬ krój poprzeczny na podobienstwo litery U odwróconej w kierunku plytki czesci guzi¬ kowej 1. Czesci przekroju, znajdujace sie Wzdluz osi srodkowej, sa zaopatrzone w szczeliny 9, w celu spowodowania sprezy¬ stosci tej czesci scianki. Aby zwiekszyc sprezystosc przy szczelinach 9 wytloczone sa czesci paskowe 13. W tym przypadku guzik 3 nie jest zaopatrzony w szczeliny, lecz wykonanyz pelnego kawalka. Plytka 6 czesci nasadowej jest znów wyposazona w szczeliny 12 na nitki, podczas gdy w plyt¬ ce 1 znajduja sie szczeliny 2. W celu lat¬ wiejszego wytwarzania przy .pomocy dwóch sztywnych polówek formierskich plytka 1 jest zaopatrzona, jak opisano wyzej, ,w przerwy 14. Ksztalt przekroju poprzeczne¬ go scianki czesci nasadowej jest taki, aby zostal utworzony brzeg (fig. 5) dochodzacy pod podciecie, a to w celu zaryglowania obydwóch czesci zatrzasku.Trzeciapostac wykonania zatrzasku we<- dlug fig. 9—12 tym zasadniczo rózni sie od pierwszej postaci wykonania wedlug fig. 1—4, ze w tej trzeefej postaci wykonania szczelina 4 rozdziela guzik i plytke podsta¬ wowa, wskutek czego guzik czesci guziko- — 3 —Wej jest dwudzielny i utworzony z obydwu wystepów 3, W czwartej postaci wykonania wedlug fig. 13 istnieja równiez, tak jak w trzeciej postaci wykonania wedlug fig. 9—12, szcze¬ liny na wylot w guziku i w plytce podsta¬ wowej. W przeciwienstwie do trzeciej po¬ staci wykonania, szczeliny 4 w czwartej po¬ staci wykonania wedlug fig. 13 sa jednak poprowadzone tak, ze glówka guzika jest trójdzielna, bedac utworzona z trzech wy¬ stepów 3.Urzadzenie formierskie do wytwarzania czwartej postaci wykonania zatrzasku do ubiorów wedlug fig. 13 odpowiada, jak to przedstawiono schematycznie na fig. 14, w zasadzie urzadzeniu do wytwarzania pierw¬ szej postaci wykonania zatrzasku (fig. 3).Tak, jak urzadzenie wedlug fig. 3, urzadze¬ nie to sklada sie z dwóch przesuwnych wzgledem siebie czesci formierskich z cze¬ sciami rdzeniowymi, uksztaltowanymi od¬ powiednio do postaci wykonania wedlug fig. 13. Przy pomocy podnosnika 20 zatrza¬ ski moga byc po wytworzeniu ich odsuniete od czesci urzadzenia po otwarciu urzadze¬ nia w kierunku oznaczonym strzalka.Poniewaz dzieki wydrazeniom guzik jest dosc slaby w poszczególnych postaciach wykonania, przeto mozna go wzmocnic ce¬ lowo pnzez zgrubienie plytki podstawowej czesci guzikowej, np. za pomoca wystepów 19 (fig. 12). Dzieki temu miejscowemu zgru¬ bieniu plytki unika sie równiez niebezpie¬ czenstwa zlamania sie plytki podstawowej w kierumku szczeliny 4, nie zmniejszajac jednak jej sprezystosci. Szczeliny na nitki moga posiadac wglebienia w kierunku brze¬ gów, a to w celu zabezpieczenia nitek, któ¬ rymi zatrzaski sa przyszyte. PL