Wynalazek niniejszy dotyczy olówka, zaopatrzonego w znany sposób we wla¬ czane urzadzenie temperujace. Urzadze¬ nie to, umieszczone w koncówce olówka, pozwala na zaostrzenie kredki przy po¬ mocy urzadzenia sluzacego do posuwu kredki i uruchamianego zwykle za pomo¬ ca galki wzglednie glówki pokretnej, znaj¬ dujacej sie na tylnym koncu olówka.Proponowano juz zmniejszac w takich urzadzeniach posuw kredki wzglednie rdzenia olówkowego podczas ostrzenia w taldm stopniu, który pozwala na równo¬ mierne skrawanie tworzywa podczas ostrzenia. Wynalazek dotyczy urzadze¬ nia, które reguluje posuw rdzenia podczas ostrzenia, poza tym wynalazek dotyczy tego rodzaju olówków, które posiadaja obsade rdzenia olówkowego wzglednie tulejke do wkladania tego rdzenia, która przy obracaniu jest posuwana przez wspóldzialanie ze srubowym narzadem po¬ suwajacym, np. sprezyna srubowa.Istota wynalazku polega na tym, ze na¬ rzad posuwajacy podczas pisania jest przytrzymywany za pomoca sprzezenia wzglednie sprzegla ciernego, którego sila zwierajaca jest wytwarzana za pomoca sprezyny, pozwalajacej przy ostrzeniu olówka wzglednie rdzenia olówkowego na zwolnienie sprzegla pod wplywem oporu osiowego nozy ostrzacych, dzialajacego na rdzen i tym samym na obracanie rdzenia bez posuwu wzglednie przy znaczniezmniejszonym posuwie, przy czym sprezy¬ na jednoczesnie sama okresla nacisk nozy przy ostrzeniu.Sprezyna, uskuteczniajaca wlaczenie sprzegla pod wplywem tarcia, pozwala juz sama przez sie na samoczynna regulacie posuwu rdzenia przy ostrzeniu.Wynalazek niniejszy dotyczy równiez innych srodków, przy pomocy których sprezyna regulujaca docisk sprzegla cier¬ nego jest umieszczona pomiedzy ruchoma czescia sprzegajaca i narzadem nastaw- czym, który pozwala na zmiane dlugosci sprezyny i tym samym napiecia poczatko¬ wego sprezyny.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwa¬ la na nadzwyczaj dokladne samoczynne regulowanie posuwu rdzenia podczas ostrzenia, przy czym zwlaszcza sprezyna do regulowania docisku i wielkosci sily zwierajacej sprzegla pozwala na dokladne nastawienie nacisku nozy przy ostrzeniu.Dalsze zalety wynalazku dotycza spe¬ cjalnego uksztaltowania wspomnianego wyzej sprzegla wzglednie poszczególnych czesci sprzegla w celu nastawiania napie¬ cia poczatkowego sprezyny, jak równiez urzadzenia do ustalania rdzenia podczas normalnego uzycia olówka.Na rysunku, uwidoczniajacym przy¬ klad wykonania wynalazku, fig. 1 przed¬ stawia przekrój podluzny olówka, fig. 2 — przekrój wzdluz linii a — b na fig. 1, fig. 3 — przednia czesc olówka wzglednie koncówke z wlaczonym urzadzeniem tem¬ perujacym, fig. 4 — przyklad wykonania urzadzenia do ustawiania rdzenia podczas normalnego uzycia olówka.Na rysunku cyfra 1 oznacza oslone olówka, wykonana najlepiej z masy pla¬ stycznej i zaopatrzona w srodkowe wy¬ drazenie dla urzadzenia do posuwu rdze¬ nia, wykonane w zwykly sposób. Urza¬ dzenie to sklada sie w zasadzie z wlasci¬ wej obsady rdzeniowej 2, osadzonej prze¬ suwnie w wewnetrznej tulei podluznej 3.Obsada ta, wykonana równiez w postaci tulei, podtrzymujacej jeden koniec rdze¬ nia 4, posiada w poblizu tylnego konca dwa trzpienie 5, które przez szczeline 6 w tulei 3 wchodza do przestrzeni pomiedzy tuleja 3 i tuleja zewnetrzna 7. W tej prze¬ strzeni umieszczony jest narzad srubowy, np. silna sprezyna srubowa 8, która swy¬ mi koncami, jak zaznaczono na rysunku, w miejscach 9 i 9a jest sztywno polaczona z tuleja zewnetrzna 7, przy czym pomie¬ dzy jej zwoje wchodza trzpienie 5, znajdu¬ jace sie na obsadzie rdzeniowej 2. Tule¬ ja 7 jest przytrzymywana wzgledem oslo¬ ny 1 przez tarcie, wytwarzane wedlug wy¬ nalazku za pomoca sprzegla stozkowego, którego jedna czesc 10 znajduje sie na panewce 11, wkreconej w oslone 1, a dru¬ ga czesc 12 — na tulei 7. Docisk pomie¬ dzy czesciami stozkowymi 10 i 12 sprze¬ gla, potrzebny do unieruchomienia tulei 7 podczas normalnego uzycia olówka, uzy¬ skuje sie za pomoca dociskowej sprezyny srubowej 13, która w niniejszym przykla¬ dzie wykonania otacza tuleje podluzna 3 i jest napieta pomiedzy tulejka górna 21 i kolnierzem 3a tulei 3. Kolnierz 3a prze¬ nosi nacisk sprezyny na tuleje 7 i tym sa¬ mym na czesc stozkowa 12.Sprezyna 13 moglaby z tym samym skutkiem byc umieszczona pomiedzy cze¬ scia stozkowa 10 i kolnierzem 7a tulei 7, jak zaznaczono w miejscu 13a na fig. 1 li¬ nia kreskowana. Przy umieszczeniu spre¬ zyny 13 jest wazne tylko to, zeby przy oparciu o oslone olówka wywierala ona staly docisk czesci stozkowych sprzegla.Posuwanie rdzenia odbywa sie w zwy¬ kly sposób przez uruchomienie glówki po¬ kretnej, znajdujacej sie na tylnym koncu olówka. Ruch obrotowy przy obracaniu glówki 14 jest przenoszony za pomoca trzpienia 15 na tuleje wewnetrzna 3, na¬ stepnie za pomoca szczeliny podluznej 6 - 2 —i trzpieni 5 na obsade rdzeniowa 2. Pod¬ czas obracania obsady 2 trzpienie 5 posu¬ waja sie wzdluz zwojów sprezyny srubo¬ wej 8, wskutek czego obsada rdzenia po¬ suwa sie naprzód lub w tyl odpowiednio do kierunku obracania glówki 14.W przedniej, najlepiej odkrecanej kon¬ cówce stozkowej 16 olówka znajduje sie urzadzenie do ostrzenia, które w niniej¬ szym przykladzie sklada sie z kilku nozy ostrzacych 18, umocowanych na pierscie¬ niu 17. Aby urzadzenie ostrzace z polo¬ zenia wylaczonego, przedstawionego na fig. 1, mozna bylo ustawic w polozenie czynne wedlug fig. 3, pierscien 17 jest zaopatrzony w przycisk posuwo¬ wy 19, prowadzony w szczelinie 20 kon¬ cówki 16.W celu ostrzenia rdzenia olówkowego wysuwa sie go najpierw z polozenia pisa¬ nia wedlug fig. 1 przez pokrecanie glów¬ ki 14 przynajmniej w polozenie przedsta¬ wione na fig. 3, nastepnie wlacza sie urza¬ dzenie do ostrzenia przez uruchomienie przycisku 19. Samo ostrzenie odbywa sie przez obracanie glówki 14 w kierunku od¬ powiadajacym posuwaniu rdzenia 4, który napotyka na nozach na opór osiowy, prze¬ noszony poprzez rdzen wzglednie trzpie¬ nie 5 obsady rdzeniowej 2 na tuleje 7. Gdy ten opór osiowy przewyzsza pewna, omó¬ wiona nizej, nastawiona z góry miare, to przy dalszym obracaniu glówki 14 rdzen 4 nie jest posuwany naprzód, lecz tuleja 7 posuwa sie w kierunku strzalki p pod na¬ pieciem sprezyny 13, zwalniajac jednocze¬ snie od nacisku czesci stozkowe 10, 12 sprzegla. Tuleja 7 i wraz z nia obsada rdzeniowa 2 wzglednie rdzen 4 moga sie obracac na miejscu, dopóki po odpowied¬ nim starciu tworzywa na koncu rdzenia opór osiowy, wywolany przez noze ostrza¬ ce, nie spadnie znowu. Grubosc sprezy¬ ny 13, która sluzy w tym wypadku jako sprezyna do regulowania nacisku, okresla wielkosc dopuszczalnego oporu osiowego, to znaczy wielkosc sily docisku nozy ostrzacych do rdzenia olówkowego.Po ukonczeniu procesu ostrzenia urza¬ dzenie ostrzace 17, 18 zostaje cofniete znowu w polozenie przedstawione na fig. 1, po czym rdzen 4 zostaje posuniety na zewnatrz koncówki 16 przez jej wy¬ lot 21.W przykladzie wykonania przedsta¬ wionym na fig. 1 sprezyna 13 w celu wy¬ jasnionym nizej jest zacisnieta pomiedzy kolnierzem 3a tulei 3 i kolnierzem tulejki 21, osadzonej przesuwnie w tulei 3. Tulej¬ ka ta, która jest zaopatrzona w szczeline podluzna dla przepuszczania trzpienia sprzegajacego 15, posiada na koncu gór¬ nym gwint wewnetrzny, w który wchodzi trzpien srubowy 22, osadzony luzno i ob¬ rotowo w glówce 14. Trzpien ten, opiera¬ jacy sie kolnierzem 23 o glówke 14, posia¬ da w celu dogodnego uruchamiania urza¬ dzenia nastawczego pierscien 24. Polacze¬ nie srubowe pomiedzy panewka 21 i trzpieniem 22 moze byc równiez i od¬ wrotne, to znaczy, gwint zewnetrzny pa¬ newki 21 moze wspóldzialac z gwintem wewnetrznym rurkowatego przedluzenia tego trzpienia.Przez obracanie trzpienia 22 nastawia sie najkorzystniejsze napiecie poczatkowe sprezyny 13 i zapobiega sie przez to za¬ chodzacemu czesto zjawisku zmeczenia sprezyny celem zapewnienia niezawodne¬ go dzialania sprzegla ciernego nawet po dluzszym uzyciu olówka. Nastepnie przez odpowiednia zmiane napiecia sprezyny mozna równiez uzyskac dostosowanie urzadzenia nastawczego do twardosci uzy¬ tego rdzenia. Okazuje sie bowiem, ze twardsze rdzenie wymagaja silniejszego docisku sprzegla, anizeli rdzenie bardziej miekkie. Oprócz tego dzieki urzadzeniu nastawczemu mozna uzyskac uwzglednie¬ nie zachodzacej podczas ostrzenia zmiany oporu. Wazne znaczenie ma jeszcze ta okolicznosc, ze dzieki mozliwosci pózniej- — 3 —szego nastawienia zadanego napiecia sprezyny mozna stosowac krótsze lecz twardsze sprezyny, a wiec sprezyny, któ¬ re sa znacznie trwalsze, W olówku wedlug wynalazku, jak wy¬ nika z poprzedzajacego opisu, narzady prowadnicze obsady rdzenia i sama obsa¬ da wreCz z rdzeniem sa osadzone sprezy¬ scie w oslonie olówka w ten sposób, ze przy zbyt silnym nacisku podczas pisania moze zdarzyc sie wcisniecie rdzenia do koncówki. Takie przypadki przy pisaniu^ sa bardzo nieprzyjemne. Dlatego tez w dalszym rozwinieciu wynalazku przewi¬ dziano, ze rdzen podczas normalnego uzy¬ cia olówka, to znaczy podczas pisania, nie moze przesunac sie pod wplywem zbyt silnego nacisku. Uzyskuje sie to wedlug wynalazku za pomoca zespolu ryglujace¬ go, który oddzialywa na narzad prowadni- czy obsady rdzeniowej, osadzony sprezy¬ scie w oslonie, ustalajac ten narzad wraz z obsada wzglednie rdzeniem podczas pi¬ sania. Taki zespól jest przedstawiony na fig. 4 i sklada sie z pierscienia oporowe¬ go 30, osadzonego sprezyscie w oslonie, który oddzialywa na zderzak 31, umiesz¬ czony na koncu przednim tulei 7, i za po¬ moca przycisku 32 moze byc odlaczony od zderzaka 31. Gdy pierscien oporowy 30 znajduje sie w polozeniu przedstawio¬ nym na fig. 4, to utrzymuje on tuleje 7 nie¬ ruchomo, to znaczy, nie pozwala na to, aby tuleja, oparta za pomoca sprezyny re¬ gulacyjnej 13 na oslonie, przesunela sie w kierunku strzalki p pod naciskiem na rdzen podczas pisania.Podczas ostrzenia pierscien oporowy nalezy wylaczyc, gdyz powinno dzialac osadzenie sprezyste omówione wyzej. We¬ dlug dalszej cechy wynalazku pierscien oporowy jest umieszczony tak, ze jest on uruchomiony za pomoca narzadu do wla¬ czania urzadzenia ostrzacego i to w ten sposób,* ze przy wylaczaniu urzadzenia ostrzacego zostaje on wlaczony i odwrot¬ nie. W przykladzie wykonania wedlug; fig. 4 pierscien oporowy 30 jest polaczony sprezynami 33 z pierscieniem nosnym 17 do nozy ostrzacych 18, przy czym przy¬ cisk 32 pierscienia oporowego stanowi je¬ dnoczesnie przycisk do wlaczania i wyla¬ czania urzadzenia ostrzacego. Chcac wla¬ czyc urzadzenie ostrzace, nalezy najpierw zwolnic zaryglowanie naciskajac przycisk 32. Pierscien oporowy 30 zostaje wów¬ czas zwolniony od zderzaka 31 na tulei 7,. wskutek czego przycisk 32 i urzadzenie ostrzace 17, 18 moga byc posuniete w po¬ lozenie ostrzenia. Po ukonczeniu ostrze¬ nia przycisk 32 zostaje znowu cofniety, dopóki pierscien 30 nie zaskoczy za zde¬ rzak 31. Urzadzenie ostrzace zostaje cof¬ niete przy tym w polozenie spoczynkowe,, przedstawione na fig. 4. PL