Wynalazek tyczy sie sposobni wyrów¬ nywania wygiec walców roboczych luib po¬ ziomej belki stojaka walcarki, spowodowa¬ nych cisnieniem walcowniczym. Wymienio¬ ne wygiecie powoduje, ze wydluzanie sie, czyli grubosc pcrzewalcowywanej blachy nie jest jednakowa na calej jej szerokosci.Celem przezwyciezenia tych trudnosci, walce robocze szlifuje sie zwykle w ten sposób, ze pozostawia sie srednice w srod¬ ku nieco wieksza anizeli na koncach, nada¬ jac powierzchni walców ksztalt beczkowa¬ ty. Tak uksztaltowane walce uginaja sie podczas walcowania pod cisnieniem tak, iz rozciagaja walcowana blache równo na ca¬ lej szerokosci blachy.Ten sposób otrzymywania blachy o je¬ dnakowej grubosci na calej jej szerokosci dobry jest tylko przy pewnym danym cis¬ nieniu walców, pewnej twardosci materia¬ lu i pewnym zgniocie walcowanego zlewka plaskiego. Jezeli tylko jeden z wymienio¬ nych czynników zostanie blednie zastoso¬ wany, wystarczy to do naruszenia równo¬ wagi miedzy beczkowatoscia a wygieciem walców.Np. jezeli jeden koniec walcowanej bla¬ chy ma w czasie walcowania (nizsza tempe¬ rature anizeli drugi, cisnienie walcownicze powiekszy sie podczas walcowania tego zimniejszego miejsca i w rezultacie otrzy¬ ma sie na tym koncu blache sfalowana na obu jej brzeigach, gdyz walce w tyra przy¬ padku wygna sie wiecej i ich konce rozcia¬ gna blache wiecej niz srodek. Te same trudnosci wynikaja przy walcowaniu zlew¬ ków plaskich o nieregularnej grubosci lub twardosci.Wynalazek niniejszy ma na celu, prze¬ zwyciezenie tych trudnosci i spowodowa¬ nie, iz nierównomierne wydluzanie sie bla¬ chy, wywolane przez walce robocze, staje sie jednakowe na calej jej szerokosci i to niezaleznie od cisnienia walców.Wynalazek polega na tym, iz zuzytko- wuje sie ugiecie elastyczne jednej lub kilku czesci walcarki, którego skutek sumuje sie z zasadniczym ugieciem walców, przy czym wielkosc skutku tego mozna zmieniac np, przez wyciecia odpowiednich wglebien w podpierajacych belkach stojaków lub y przez zastapienie czesci materialu walców lub sitojaka walcarki materialami bardziej elastycznymi, czyli o mniejszym modide elastycznosci. W .ten sposób znacznie zmniejszaja sie wplywy ugiecia walców, uzaleznionego od ich cisnienia, na grubosc wyrobu walcowanego na calej jego1 szero¬ kosci.Na zalaczonym rysunku przedstawiono przyklady wykonania przedmiotu wyna¬ lazku.Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny walca wsporcizego z zastosowaniem srodków wyrównywujacych jego wygiecie; fig. 2 — odmiane walca przedstawionego na fig. 1; fig. 3 —; przekrój poprzeczny wzdluz linii X—Y na fig. 2; fig. 4 — przekrój podluzny walca z odmiana urzadzenia wyrównywu- jaeego; fig. 5 — przekrój wzdluz linii W—Z na fig. 4.Na fig. 6 uwidoczniono pionowy prze¬ krój poprzeczny wzdluz linii A—B walcar¬ ki, przedstawionej na fig. 7, czyli walcaiki, w której kazdy z dwu walców roboczych wsparty jest na dwóch szeregach rolek wsporczych, opierajacych sie na dwóch równoleglych belkach z zastosowanymi srodkami wyrownywujacymi wedlug wyna¬ lazku; na fig. 7 zais przedstawiono przekrój poziomy, a na fig. 8 — widok perspekty¬ wiczny tej walcarki.Fig. 9 stanowi przekrój poprzeczny wal¬ carki podobnej do przedstawionej na fig. 6 — 8, lecz z walcami roboczymi, wspiera- jacymi sie na walcach posrednich, które to walce wspieraja sie kazdy na dwóch rze¬ dach rolek, osadzonych znowu na dwóch równoleglych belkach, wyrównanych we¬ dlug wynalazku.Fig. 10 przedstawia przekrój podluzny dalszej odmiany urzadzenia wyrównywuja- cego walców, szczególnie odipowiedniego przy izaisitosowaniu walców posrednich.Fig. 1 przedstawia walec roboczy we¬ dlug wynalazku do walcowania blach, skla¬ dajacy sie z rdzenia stalowego /, plaszcza 3 ze specjalnego stopu stalowego oraz prze¬ strzeni miedzy plaszczem 3 a rdzeniem 1, wypelnionej wkladka 2 z metalu albo stopu, posiadajacego stosunkowo mniejszy modul elastycznosci, np. zeliwa. Ksztalt prze¬ strzeni miedzy rdzeniem a plaszczem jest taki, iz wypelniajacy ja metal albo stop ma wieksza grubosc przy koncach walca anizeli w srodku.Skutecznosc podobnego walca zalezy od elastycznego wygiecia zewnetrznego plaszcza w kazdym punkcie zetkniecia sie z walcowanym metalem. Wszystkie trzy czesci 1, 2 i 3 wyginaja sie wskutek cisnie¬ nia walców, a strzalka ugiecia walca jest najwieksza w srodku. Wielkosc wygiecia a takze splaszczenia plaszcza, stanowia¬ cych dwie wartosci zupelnie niezalezne, za¬ lezy od elastycznosci materialów wszyst¬ kich trzech czesci beczki walca, a szczegól¬ nie plaszcza 3 i wkladki 2, oraz od ich ksztaltu, a takze od grubosci i mniejszej elastycznosci plaszcza 3 i bardziej elasty¬ cznej wewnetrznej wkladki 2.Celem wyposrodkowania wygiecia i splaszczenia plaszcza 3, spowodowanego cisnieniem walców, najlepiej jest przyjac na chwile, ze rdzen 1 ma sztywnosc ideal¬ na, nie dajaca zadnego wygiecia pod wply¬ wem cisnienia tychze walców.Przy tym zalozeniu (fig. 1) wygiecie ze¬ wnetrznego plaszcza 3, stanowiacego jedna calosc z rdzeniem, a takze splaszczenie — 2 —plaszcza w miejscu zetkniecia sie z walco¬ wana blacha, czyli w miejscu dzialania cis* nienia na walec, jest wieksze na obu kon¬ cach anizeli w srodku walca.Jest to wynikiem pewnego dodatkowego wygiecia, spowodowanego sztucznym za- stapieniem czesci walca, oznaczonych na fig* 1 jako wkladka 2, czesciami z materialu bardziej scisliwego lub bardziej elastycz¬ nego, a wymiar wkladki 2 jest okreslony "w ten sposób, ze powoduje on wygiecie wieksze i wieksze splaszczenie plaszcza na brzegach anizeli w srodku walców.Wskutek odpowiedniego doboru wymia¬ rów i stosowanego materialu o< odpowied¬ niej elastycznosci dla poszczególnych cze¬ sci walca U 2 i 3, a specjalnie dla czesci 2, mozna otrzymac walec, umozliwiajacy jed¬ nakowe wyciaganie walcowanej nim blachy metalowej zarówno na brzegach, jak i w srodku, niezaleznie od dzialajacego na¬ cisku walców. Blacha moze wiec byc wal¬ cowana np. przy 25% zgniocie, ale z,gniot ten moze wzrosnac np. do 40%, a mimo to blacha pozostanie plaska.Stosujac zas zwyczajne walce z beczko- watoscia odpowiednia dla 25% zgniotu i dajace blache plaska przy tym zgniocie, otrzymuje sie blache sfalowana na obu brzegach, jezeli cisnienie zwiekszy sie tak, iz spowoduje zgniot 40%, gdyz jednoczes¬ nie wzrosnie wygiecie i cisnienie walca na jego koncach. Ten sam skutek otrzymuje sie, jezeli blacha nie ma jednakowej tem¬ peratury, grubosci lub twardosci, gdyz wszystkie te czynniki zmieniaja cisnienie walców. Róznice w wygieciu walca powo¬ duja, iz blacha wychodzi z walcarki badz sfalowana na brzegach przy wzrastajacym cisnieniu walców, badz sfalowana w srodku przy zmniejszajacym sie ich cisnieniu.Nalezy specjalnie zwrócic uwage, iz wy¬ nalazek nie wyklucza szlifowania walców celem nadania im pewnej wypuklosci. Wy¬ puklosc walców mozna stosowac lacznie ze sposobem wyrównania wedlug wynalazku; jezeli pewna wypuklosc walca daje blache plaska np. tylko przy 10% zgniocie, to przy walcu dobrze zbudowanym wedlug wyna- lajzku otrzymuje sie blache plaska, walcu¬ jac przy zgniocie zarówno 20% jak i 30°/0-owym lub wiekszym, w granicach mozliwosci obciazenia walca oraz w grani¬ cach elastycznosci materialu. Wówczas po¬ szczególne wygiecia beda proporcjonalne do wartosci obciazenia.Na fig. 2 i 3 przedstawiono inny przy¬ klad wynalazku, wedlug którego walce sa wykonane z jednego kawalka metalu, bar¬ dziej gietka zas czesc walca otrzymuje sie przez usuniecie pewnych czesci metalu walca, czyli przez sporzadzenie szeregu wspólsrodkowo polozonych otworków 2\ których glebokosc, wielkosc i ilosc jest odpowiednio dobrana.Fig. 4 i 5 przedstawiaja jeszcze inny sposób, szczególnie odpowiedni dla wal¬ ców walcarki o dwóch walcach. Plaszcz 3 jest w tym przypadku cienszy. Prze¬ strzen 2 o wiekszej scisliwosci, która win¬ na byc w poblizu konców walca glebsza albo bardziej elastyczna, albo winna po¬ siadac obie te wlasciwosci, uzyskuje sie przez zastosowanie rowków 2" o zmien¬ nym przekroju na powierzchni rdzenia, z których metal jest usuniety, dzieki cze¬ mu pozostaly metal podlega wiekszym wydluzeniom, niz gdyby nie posiadal tych rowków.W walcach wsporczych lub posred¬ nich, podpartych wzdluz calej swojej dlu¬ gosci, mozna wyrównac ugiecie calkowite, czyli zlozone z ugiecia walców roboczych i posrednich oraz z ugiecia czesci wspie¬ rajacych — przez proste wydrazenie tych walców w ten sposób, ze srednica wydra¬ zenia wzrasta w kierunku konców walca (fig. 10) i w ten sposób powieksza owal¬ ne wizgledmie trójkatne ugiecie sie walca.Chcac bowiem uzyskac sume obu wskaza¬ nych wygiec, niezmienna wzdluz calego walca, dobiera sie strzalke ugiecia prze- — 3 —kroju walca wieksza na koncach anizeli w srodku, zwiekszajac srednice otworu ku koncom, przy czym ugiecie naturalne wal¬ ców wsporczych i calego ukladu elastycz¬ nego jest jednak zawsze najwieksze w srodku.Fig. 6, 7 i 8 przedstawiaja odmiane wy¬ nalazku, a mianowicie zastosowanie wy¬ równania do czesci stojaka walcarki o dwu walcach, a specjalnie do poziomej belki 11 stojaika walcarki. Walce robocze 12 sa wsparte na rolkach 13, osadzonych obro¬ towo na osiach 14. Osie te sa podtrzymy¬ wane przez lozyska 15, umieszczone bez¬ posrednio na poziomych belkach 11 stoja¬ ka. W tym celu przewidziane sa w belkach poziomych 11 odpowiednie wglebienia, w których lozyska 15 sa rozmieszczone najlepiej na przemianlegle (fig. 7).Z fig. 6 wynika, ze skladowe 32 i 33 cisnienia walcowniczego 21 dzialaja na górne wargi 18 poziomych belek tak, iz uginaja je cokolwiek w bok. W tym przy¬ padku ugiecie walca 12 stanowi sume skladowych ugiecia pionowego, belek 11 i ugiecia poprzecznego ich warg 18. Ugie¬ cie brzegów jest równe wzdluz calej dlu¬ gosci warg, poniewaz sa one na swoich koncach swobodne, wskutek istnienia wy¬ giecia 17 na fig. 7 i 8. Ugiecie belek 11 jest oczywiscie najwieksze w srodku ich dlugosci. Celem wyrównania najwieksze¬ go ugiecia, zmniejsza sie grubosc warg ku ich koncom w ten sposób, ze sa one na koncach ciensze niz w srodku (fig. 6, 7 i 8), talk ze suma tych dwóch pionowych ugiec bedzie stala wzdluz calej dlugosci walców.Mozna zastosowac klamry 24 (fig. 6 i 7), aby wzmocnic wargi 18 w niektórych miejscach, a wzmocnienie to mozna regu¬ lowac przez dokrecanie sworzni srubo¬ wych. Klamry takie moga sluzyc do po¬ prawienia wyniku wyrównania w walcar¬ kach zle zbudowanych lub w których wy¬ twarza sie blachy wezsze niz projektowano.Fig. 9 wreszcie przedstawia przekrój poprzeczny walcarki, w której zastosowa¬ no te sama zasade, jak w walcarce, przed¬ stawionej na fig. 6, 7 i 8, przy czym jednak walce robocze 12 sa wsparte przez walce posrednie 22, te zas z kolei sa wsparte na pierscieniach wsporczych 13 w ten spo¬ sób, iz kazdy walec posredni 22 jest zno¬ wu oparty na dwóch szeregach pierscieni wsporczych, osadzonych w stojaku wal¬ carki w ten sam sposób, jak to przedsta¬ wiono poprzednio na figurach 6 — 8.W porównaniu z walcarka, przedstawiona na fig. 6, 7 i 8, walce posrednie 22 sa szczególnie pozyteczne, gdyz ochraniaja one gladkosc powierzchni walców robo¬ czych. W przypadku tym uzyskuje sie kompensacje, stosujac szczeline piono¬ wa 23 w belce wsporczej 16, rozdzielajaca te czesc belki na jakby dwie wargi, maja¬ ce moznosc wyginania sie w bok pod wplywem cisnienia walcowniczego. Szcze¬ lina ta ma glebokosc, wzrastajaca ku kon¬ com belki wsporczej, i w ten sposób umo¬ zliwia wyrównanie ugiecia belki wspor¬ czej 16.Mozna równiez polaczyc wyrównanie ugiecia walca za pomoca srodków zasto¬ sowanych w stojaku walcarki z wyrówna¬ niem samych walców roboczych lub wsporczych. W kazdym razie rozmiary tych sposobów musza byc scisle dostoso¬ wane do warunków, w jakich walcarka pracuje. Mozna oczywiscie uzywac roz¬ maitych sposród wymienionych sposobów wyrównania lacznie lub osobno, nie wy¬ kraczajac poza zakres ochrony wyna¬ lazku.W praktyce ugiecia sa tak minimalne, ze w wiekszosci przypadków wystarcza zupelnie zastosowanie srodków wyrów¬ nawczych do jednego walca roboczego albo do jednego zespolu walców wspor¬ czych, lub do jednej tylko belki, celem zu¬ pelnego wyrównania ugiec, powstalych wskutek nacisków walcowniczych. — 4 —Mimo ze wynalazek zostal opisany w zastosowaniu do walców obrotowych walcarki, moze on byc równiez dobrze stosowany do osi nie obrotowych (sta¬ lych) oraz we wszystkich przypadkach, gdzie zachodzi potrzeba wyrównania ugiec, spowodowanych przez zmienne cis¬ nienie obrabianego materialu lub narzedzi pracy. PL