Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu oraz urzadzenia do wytwarzania blach podwójnych, zwlaszcza zas takich, w któ¬ rych dwie blachy z wypuklymi wytlocze¬ niami w ksztalcie zaokraglonych wglebien lub stozków nalozone sa na siebie wierz¬ cholkami, wzglednie wlozone jednym wglebieniem w drugie i polaczone ze soba w miejscach zetkniecia.Wedlug wynalazku w jednym przebie¬ gu pracy wytlacza sie w obu blachach po¬ jedynczych wspomniane wyzej wglebienia przeciwlegle. Daje to te korzysc, ze wierzcholki, które np. maja byc ze soba spojone, pasuja dokladnie do siebie, co umozliwia poprawne spojenie.Wedlug wynalazku spawa sie tez ze soba blachy najkorzystniej punktowo w tymze przebiegu zaraz po wytwarzaniu wglebien, co skraca przede wszystkim znacznie czas pracy; ponadto podwójne blachy utrzymuja wówczas dokladne po¬ lozenie wzajemne, a mianowicie tak, iz wierzcholki stozków polozone sa bezpo¬ srednio jeden nad drugim. Dobrze jest przy tym stosowac posuw obu blach kro¬ kami, aby móc stosowac stosunkowo wa¬ ski narzad tloczacy. Dalej wedlug wyna¬ lazku reguluje sie posuw blach tak, aby móc w ten sposób uzyskac rózne odleglo¬ sci wzajemne wglebien.Wedlug dalszej cechy znamiennej wy-nalazku oprócz wzmacniania na zimno, spowodowanego przez sam przebieg od¬ ksztalcania, stosuje sie jeszcze i spraso¬ wanie na zimno. W niektórych przypad¬ kach obciazen blach podwójnych jest rze¬ cza wazna, aby dopuszczaly one równiez i napiecia scinania, lezace w poblizu gra¬ nicy wytrzymalosci blach. Doswiadczenia wykazuja, ze osiagalne przy tym napiecia w blachach staja sie mniejsze, jezeli gru¬ bosc blachy uczynic mniejsza niz pewna okreslona wartosc. Do wytwarzania blach podwójnych stosuje sie jednak na ogól blache stosunkowo cienka. Ta cienka blacha moze znosic pod wplywem dodat¬ kowego sprasowania na zimno napiecia scinania, wystepujace w strefie niebez¬ piecznej. Sprasowanie na zimno nalezy przeprowadzic zwlaszcza w tych strefach blach, które powstaja w miejscach przej¬ scia od blachy gladkiej do wglebien.Dalsze rozwiniecie wynalazku polega jeszcze na tym, ze linie spojen wglebien tworza katy na szerokosci blachy. Dzie¬ ki temu napiecia, wystepujace nieuchron¬ nie podczas spawania punktowego, zosta¬ ja wyrównane bez jakiegokolwiek od¬ ksztalcania sie gotowych blach. Gdyby spawanie wglebien bylo dokonywane wzdluz linii prostych, równoleglych do brzegów blach, to wystepowaloby wy¬ paczanie sie podwójnych blach. Spawa¬ nie mozna przeprowadzic np. w ten spo¬ sób, ze zaczyna sie je od srodkowego wglebienia na brzegu blachy, po czym w miare przesuwania sie blachy dokonywa sie spawania w punktach, tworzacych za kazdym razem trójkat równe ;amiennv, któ¬ rego ramiona przebiegaja od przedniego wglebienia srodkowego ku obu bokom, i którego podstawa odpowiada szeregowi wglebien w kierunku poprzecznym wzgle¬ dem kierunku posuwu blachy.Aby zapobiec powstawaniu silnych zmian obciazenia sieci elektrycznej pod¬ czas spawania, nalezy przeprowadzac je tak, aby zapewnione bylo równomierne obciazenie tej sieci.Najlepiej jest wykonywac plytkie wy¬ tloczenia w ksztalcie brodawek, co naj¬ mniej na jednej z blach równoczesnie z wglebieniami. Te dodatkowe wytlocze¬ nia maja na celu zapobieganie wyslizgi¬ waniu sie blach.Ponadto równoczesnie z wytloczeniem stozków mozna wytlaczac przy ich sto¬ pach pierscieniowe kolnierze wzglednie obraczki w celu wzmocnienia brzegów stóp oraz samej blachy.Dalej poddaje sie wierzcholki wgle¬ bien obróbce powierzchniowej po ich uksztaltowaniu, ale jeszcze przed spawa¬ niem. Przebieg ten okazal sie w prakty¬ ce korzystnym szczególnie wtedy, gdy przeznaczone do spawania czesci podda¬ ne byly uprzednio odksztalceniu. Osiaga sie w ten sposób najwyzsza mozliwa pew¬ nosc bardzo dobrego spojenia- Czas zas trwania szlifowania nalezy roz¬ rzadzac wzglednie regulowac. Ma to te za¬ lete, ze szlifowanie dostosowane jest do¬ kladnie do kazdego materialu obrabiane¬ go i moze byc utrzymywane w pewnych scisle okreslonych granicach. Narzedzie szlifujace, które moze stanowic np. tasma bez konca, plyty szlifierskie itd., moze byc napedzane np. jedynie podczas same¬ go przebiegu wytlaczania jednego z na¬ stepnych ukladów wglebien. Z drugiej strony w niektórych przypadkach moze byc rzecza korzystna, jezeli narzedzie szlifierskie czynne jest bez przerwy lub tez jedynie podczas posuwania blachy; w pierwszym z tych dwóch przypadków na¬ rzedzie szlifierskie jest nieruchome.Aby zapobiec powstawaniu miejsco¬ wych odksztalcen cienkich blach pojedyn¬ czych, które moglyby wystepowac w wy¬ tworzonych sposobem wedlug wynalazku blachach podwójnych, np, przy obciazaniu ich wielkimi ciezarami, i które moglyby latwo spowodowac powstawanie uszko- — 2 —dzen w calym ustroju blachy podwójnej, umieszcza sie w przestrzeni pomiedzy podwójnymi blachami material, wytrzy¬ maly na sciskanie i posiadajacy w przybli¬ zeniu taki sam wspólczynnik rozszerzal¬ nosci cieplnej (np. cement)- W ten spo¬ sób osiaga sie ten wynik, ze sily ciagnie¬ nia rozchodza sie glównie w czesciach me¬ talowych, sily zas cisnienia glównie w czesciach niemetalowych. Dzieki temu mozna przeto poddawac blachy wedlug 'wynalazku równiez i wielkim silom cisnie¬ nia, tak iz czesci budowlane w postaci ta¬ kich blach moga znalezc zastosowanie równiez do budowy pulapów, przykryw do zakrywania szybów, kanalów itd., przy czym czesci te moga byc wykonywane np. w postaci soczewek, to znaczy przekroje ich moga byc dostosowane do wyzszych obciazen, wystepujacych w plytach, zamo¬ cowanych jednostronnie, w wiekszych od¬ leglosciach od miejsca podparcia. Sam material wypelniajacy moze stanowic, od¬ powiednio do kazdorazowych wymogów, material nieodlaczalny, zapobiegajacy ko¬ rozji wzg!ednie tlumiacy drgania dzwiekowe Szczególnie dobrze jest stosowac we¬ dlug wynalazku material wypelniajacy o wielkiej przyczepnosci. W ten sposób mozna znacznie podwyzszyc dopuszczal¬ ne napiecie, dazace do wytworzenia miej¬ scowych wypaczen.Azeby miec pewnosc calkowitego wy¬ pelnienia próznej przestrzeni blachy po- dAWJnej, material wypelniajacy poddaje sie cisnieniu. Wedlug dalszego rozwiniecia wynalazku odsysa sie tez pecherzyki po¬ wietrza wzglednie innych gazów, np. pary wodnej, wytwarzajace sie podczas napel¬ niania. Dzieki temu pewnosc, ze material wypelni przes/trzen miedzy blachami bez zarzutu, zostaje podniesiona do najwyz¬ szego stopnia. Jednoczesnie osiaga sie w ten sposób szybsze schniecie i szybsze wiazanie sie materialu, i to mianowicie nawet w przypadku wielkich blach, az do samego ich srodka. Oprócz tego podwyz¬ sza sie w ten sposób napiecie przywiera¬ nia, poniewaz dzieki odsysaniu gazów w strefie zetkniecia materialu wypelniajace¬ go :z blachami nie moga wystepowac pe¬ cherzyki gazów.Na rysunku przedstawiono tytulem przykladu urzadzenie wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia cale urzadzenie z boku, fig. 2 — narzad tloczacy w wido¬ ku perspektywicznym, fig. 3 — szczególna postac wykonania podtloczki i nadtloczki w przekroju poprzecznym i fig. 4 — pewna postac wykonania podpórki dystansowej.Stojak prasy 1 wyposazony jest w na¬ rzedzie, skladajace sie z trzech czesci 2, 3, 4. Czesc 4 jest nieruchoma, czesci zas 2, 3 sa osadzone na stojaku 1 tak, iz daja sie przestawiac w kierunku piono¬ wym. Pomiedzy czesciami narzadu tlo¬ czacego znajduja sie sprezyny 5, które po¬ woduja samoczynne oddalanie sie po¬ szczególnych czesci narzadu po dokona¬ nym przebiegu tloczenia. Zamiast spre¬ zyn mozna by tez zastosowac inne narza¬ dy odpowiednie, np. narzady pneumatycz¬ ne, hydrauliczne lub elektromagnetyczne.Srodkowa czesc narzadu tloczacego zaopatrzona jest po stronie górnej oraz dolnej w podtloczki 6, natomiast czesci 2, 4 tegoz narzedzia zaopatrzone sa w nadtloczki 7 w miejscach, lezacych na¬ przeciwko podtloczek. Podtloczki i nad¬ tloczki ustawione sa przy tym tak, ze wspólpracujace ze soba czesci trójczescio- wego narzadu tloczacego leza zawsze w plaszczyznie prostopadlej do kierunku blachy. Podtloczki i nadtloczki moga byc osadzone nieruchomo na nosniku narzedzia tloczacego. W jednej z dogodnych postaci wykonania daja sie one jednak przesta¬ wiac w nosnikach narzedzi tloczacych.W celu otrzymania róznych wzajemnych odleglosci poszczególnych wglebien moz¬ na tez osadzic w nosniku wymienne szyny, zaopatrzone w podtloczki i nadtloczki. — 3 —Rózne nastawienia wzajemne odleglosci wglebien mozna tez osiagnac i w ten spo¬ sób, ze podtloczki i nadtloczki wykonywa sie z czesci pojedynczych, przy czym róz¬ ne wartosci odleglosci mozna uzyskac i utrzymac za pomoca trzymaków dystan¬ sowych, najlepiej dajacych sie wymieniac.Urzadzenie 8, napedzajace narzad tlo¬ czacy, wspóldziala ze znanym w zasadzie urzadzeniem transportowym 9, które prze¬ suwa poddawane obróbce blachy 10, 11 za kazdym razem o pewien okreslony wzglednie dajacy sie nastawiac odcinek ku narzadowi tloczacemu. Nastepnie bla¬ chy przechodza do maszyny 12 do spawa¬ nia punktowego, której elektrody 13 spa¬ waja ze soba zwrócone ku sobie wierz¬ cholki wglebien. Aby zapobiec wypacza¬ niu sie blachy wskutek spawania, spawa¬ nie tych wglebien dokonywa sie skosnie poprzez cala szerokosc blachy.Aby umozliwic poddawanie blach wiekszym napieciom scinajacym, nad¬ tloczki 7 zaopatruje sie w niewielkie wy¬ stepy 14 (fig. 3). Przy wytlaczaniu wgle¬ bien opieraja sie one na blachach i daja w wyniku wzmacnianie materialu, spowodo¬ wane przez sprasowanie na zimno.Jednoczesnie z wytlaczaniem stozków mozna tez wytwarzac u ich stóp pierscie¬ niowe kolnierze wzglednie obraczki 15 (fig- 4) w celu zwiekszenia wytrzymalosci brzegów tych stozków oraz wytrzymalo¬ sci samej blachy. Oprócz tego mozna tez oczywiscie i w tym przykladzie wykona¬ nia stosowac sprasowanie na zimno, jak to opisano wyzej w zwiazku z fig. 3.We wnetrzu blach podwójnych 10, 11 oraz pomiedzy srodkowa czescia 3 narze¬ dzia, tloczacego a elektrodami 13 umiesz¬ cza sie wedlug wynalazku tasmy, plyty lub inne narzedzia szlifierskie. Dzieki te¬ mu spawanie wierzcholków wglebien umozliwione jest w sposób bardzo ko¬ rzystny- Narzedzie szlifierskie moze byc usta¬ wione np. tak, jak to zaznaczono liniami kreskowanymi pod symbolem cyfrowym 16. Najlepiej jednak jest umocowac na¬ rzedzie szlifierskie 17 na srodkowej cze¬ sci 3 trójczesciowego narzedzia tloczace¬ go, co odgrywa wazna role szczególniej wówczas, gdy czesc srodkowa narzedzia szlifierskiego daje sie przesuwac w plasz¬ czyznie, prostopadlej do kierunku blachy.Osobne urzadzenia do nastawiania tasmy szlifierskiej sa w tym przypadku zbedne.Aby móc uwzglednic rózne odleglosci wzajemne wglebien, a pomimo to móc sto¬ sowac stosunkowo waskie narzedzie szli¬ fierskie 17, narzedzie to wykonane jsst. tak, iz daje sie przesuwac i nastawiac w kierunku blachy.Aby zapobiec miejscowym wcisnie¬ ciom cienkich blach pojedynczych, które moglyby wystapic np. podczas przejezdza¬ nia ciezkich pojazdów po blachach po¬ dwójnych, wytworzonych wedlug wyna¬ lazku, przestrzen pomiedzy blachami podwójnymi wypelnia sie np. cementem.Daje to te korzysc, ze mozna wykorzystac z jednej strony wielka wytrzymalosc zela¬ za na ciagnienie przy wystepowaniu sil ciagnienia, z drugiej zas strony wielka wy¬ trzymalosc na sciskanie betonu w pola¬ czeniu z pojedynczymi blachami w celu przenoszenia bardzo wielkich sil sciska¬ nia. PL