Rope naftowa wydobywa sie przewaznie w postaci emulsji wody slonej w ropie.Emulsje te sa czesto tak trwale, ze nie roz¬ dzielaja sie one na wode slona i olej nawet i po kilkudniowym staniu w temperaturach wysokich. W celu osiagniecia tego rozdzie¬ lenia trzeba wiec zastosowac rozmaite spo¬ soby i srodki szczególnego rodzaju. Roz¬ dzielanie to mozna uskuteczniac: 1. w sposób czysto mechaniczny przez odwirowywanie w szybkosprawnych wi¬ rówkach; 2. droga elektryczna przez traktowanie pradem zmiennym o wysokim napieciu; 3. w sposób fizyko-chemiczny przez do¬ dawanie pewnych odczynników chemicz¬ nych, które prawdopodobnie zmieniaja sto¬ sunki napiec powierzchniowych emulsji (na granicy: woda slona i ropa naftowa), naru¬ szaja równowage i powoduja w ten sposób wydzielanie sie wody slonej z oleju i zle¬ wanie sie jej kropel w jednorodna faze wodna, która moze byc oddzielona od ropy.Wszystkie trzy sposoby wymagaja ogrzewania surowej ropy naftowej, aby przez zmniejszenie lepkosci ulatwic wy¬ dzielanie sie wody slonej.Wirówki zuzywaja przy malej spraw¬ nosci stosunkowo duzo energii. Rozdzie¬ lanie elektryczne wymaga równiez zasto¬ sowania skomplikowanych przyrzadów.W przeciwstawieniu do tego emulsje moz¬ na w wiekszosci przypadków w sposób zu¬ pelnie prosty i w dowolnej ilosci rozbijacza pomoca odczynników chemicznych w zbiornikach do przechowywania ropy.Z tego powodu stosuje sie w pierwszym rzedzie odczynniki chemiczne, a oba inne sposoby stosuje tylko wtedy, gdy dana ropa naftowa bardzo latwo1 daje sie od¬ dzielac w wirówce lub w aparatach elek¬ trycznych, albo gdy znane rozdzielajace srodki chemiczne okazaly sie nieskutecz¬ nymi. Stosowane bowiem dotychczas srod¬ ki chemiczne nie przy wszystkich surowych ropach naftowych dzialaja skutecznie, tak ze do rozbijania rozmaitych emulsji czesto nalezy stosowac rozmaite specjalne od¬ czynniki chemiczne. Rozbijanie emulsji za pomoca odczynników chemicznych wy¬ kazuje zalete tez pod tym wzgledem, ze w zamknietych zbiornikach, w których przeprowadza sie rozbijanie, latwiej moz¬ na uniknac strat wskutek parowania latwo ulatniajacych sie skladników, niz w wirów¬ kach i rozdzielaczach elektrycznych.Do rozbijania emulsji na drodze fizyko¬ chemicznej proponowano juz zwiazki naj¬ rozmaitsze, przewaznie mydla i sulfoniany o skladzie mniej lub bardziej skompliko¬ wanym, dalej ketonokwasy tluszczowe i ich pochodne, estry, fenole, aminy, wreszcie tez substancje nieorganiczne, lugi, kwasy itd. Wieksze znaczenie osiagnely jednak tylko mydla i sulfoniany.Obecnie stwierdzono, ze rozdzielanie wielu rozmaitych emulsji ropy naftowej mozna zwlaszcza korzystnie przeprowa¬ dzac za pomoca produktów, otrzymywa¬ nych przez dzialanie tlenków alkyleno- wych na zwiazki alifatyczne lub aroma¬ tyczne, zawierajace grupy wodorotlenowe, karboksylowe albo aminowe. Przy przyla¬ czaniu tlenku alkylenu do grup wodorotle¬ nowych, karboksylowych i aminowych od¬ dziela sie od tych grap zdolny do reakcji atom wodoru, przy czym wieksza lub mniejsza liczba czasteczek tlenku alkyle¬ nu laczy sie ze soba tworzac lancuch ete¬ rowy, który przylacza sie do pozostalej reszty, a atom wodoru na koncu zewnetrz¬ nym lancucha eterowego tworzy grupe wodorotlenowa R-(0-Cnmn-)m-OH (porówn. patenty niemieckie nr 605 973 i 667 744, patent francuski nr 727 202 i pa¬ tent polski nr 20 864). Poniewaz te lan¬ cuchy eterowe mozna uwazac jako wywo¬ dzace sie od alkoholi dwuwodorotleno¬ wych, wiec te oksyalkylowane zwiazki na¬ zywa sie równiez eterami wieloglikolowy- mi. Do rozbij ania emulsji ropy sposobem wedlug wynalazku potrzebne sa stosunko¬ wo nieznaczne ilosci zwiazków opisanych wyzej. Granica górna na tone surowej ro¬ py naftowej wynosi mniej wiecej 500 g; w wiekszosci przypadków wystarcza 200 — 300 g na tone surowej ropy naftowej, o ile rozdzielanie przeprowadza sie w sposób zwykly, pozostawiajac emulsje po doda¬ niu srodka rozdzielajacego w przeciagu mniej wiecej 24 godzin w temperaturze 50° — 60° C.Zaleznie od rodzaju emulsji i dodatku wystarczaja stosownie do okolicznosci juz ilosci rzedu 100 g tego dodatku, a nawet i mniejsze; stosujac jednak mniej wiecej 200 — 300 g pochodnej wieloglikolowej na tone surowej ropy naftowej mozna osia¬ gnac rozdzielenie juz w przeciagu 4 — 6 godzin, tak ze odpowiednio do tego po¬ jemnosc zbiorników moze byc lepiej wy¬ zyskana.Poniewaz wymienione wyzej pochodne wieloglikolowe sa rozpuszczalne nie tylko w wodzie, lecz takze i w oleju, mozna ich wiec dodawac tez bezposrednio do ropy naftowej.Rozbijanie emulsji za pomoca odczyn¬ ników wedlug wynalazku niniejszego prze¬ biega praktycznie biorac calkowicie. Obie fazy oddzielaja sie wyraznie jedna od dru¬ giej, przy czym na granicy nie pozostaja wieksze ilosci materialu w postaci klacz¬ ków utrudniajacych sciaganie oleju. — 2 —W przypadkach, w których inne~dodane srodki do rozbijania emulsji okazaly sie nieskutecznymi, pomimo obecnosci tych innych srodków przez pózniejsze dodanie srodka wedlug wynalazku udaje sie wydzie¬ lic obecny jeszcze roztwór soli do ostatka.Rozbij anie niektórych emulsji mozna znacznie polepszyc i przyspieszyc, jezeli jako srodek rozdzielajacy zastosuje sie taki zwiazek z grupy zwiazków, stosowa¬ nych wedlug wynalazku, którego wodny roztwór rozdziela sie powyzej okreslonej temperatury na dwie fazy, i jezeli emulsje traktuje sie w temperaturze wyzszej od tej temperatury. Zwiazkami tego rodzaju sa pochodne wieiloglikolowe, otrzymane przez przylaczenie w postaci lancucha kilku czasteczek tlenku etylenowego do alifatycznych, aromatycznych, alifatyczno- aromatycznych lub cykloalifatycznych zwiazków zawierajacych jedna lub kilka grup karboksylowych, wodorotlenowych albo aminowych, znane np. z patentu fran¬ cuskiego nr 727 202 i patentu angielskiego nr 470 181.Opisane nizej przyklady sluza do blizszego objasnienia wynalazku niniejsze¬ go. W przykladach stosowano emulsje su¬ rowej ropy naftowej, pochodzacej z Ru¬ munii, o wlasciwosciach nastepujacych: Emulsje surowej ropy naftowej A B C D E F G Ciezar wlasciwy 0,850 0,890 0,945 0,935 0,875 0,908 0,860 Zawartosc wody slonej w litrach na tone 90 174 420 340 108 350 48 Zawartosc soli w kg na tone 10,8 27,0 31,5 67,5 20,5 57,5 8,8 (uprzednio traktowane bezskutecznie lub tylko ze skutkiem czesciowym innymi sród - kami do rozdzielania emulsyj).Przyklad L Emulsje A surowej ropy naftowej potraktowano przez dodanie na tone 300 g produktu otrzymanego przez traktowanie technicznej mieszaniny wyz¬ szych alkoholi, zawierajacej alkohole he- ksylowy do oktylowego, 8 molami tlenku etylenowego (oksyetylowanie). Po mniej wiecej 24 godzinnym staniu w tempera¬ turze 50° — 60° C nastapilo rozdzielenie sie emulsji na jej obie fazy.Przyklad II. Emulsje B surowej ropy naftowej zadano (na tone) 500 g alkoholu montanowego, traktowanego 20 molami tlenku etylenu. Po mniej wiecej 24 go¬ dzinnym staniu w temperaturze 50° — 60°C nastapilo zupelne rozdzielenie sie emulsji.Przyklad III. Rozdzielenie sie na wo¬ de slona i rope tej samej emulsji B osia¬ gnieto w temperaturze 50° — 60° C w prze¬ ciagu 24 godzin przez dodanie na tone emulsji 300 g izooktylofenolu, oksyetylo- wanego 8 molami tlenku etylenu.Przyklad IV. Po dodaniu 300 g eteru alkylofenylowieloglikolowego, zawiera j ace- go 13 moli tlenku etylenu, na tone emulsji 'C osiagnieto w ciagu 24 godzin w tempe¬ raturze! 150° — 60^ C zupelne rozdzielenie sie jej na obie fazy.Przyklad V. Za pomoca eteru alkylo- fenylowieloglikolowego, zawierajacego 30 moli tlenku etylenu, rozdzielono zupelnie w temperaturze 50° — 60° C emulsje D w przeciagu 24 godzin dodajac 200 g tego eteru na tone emulsji.Przyklad VI. Za pomoca kwasu rycy- rtolowego, traktowanego 20 molami tlenku etylenu, rozdzielono zupelnie w tempera¬ turze 50° —' 60° C w przeciagu 24 godzin emulsje A przez dodanie 200 g na tone emulsji, a emulsje C przez dodanie 250 g na tone emulsji.Przyklad VII. Za pomoca 100 g pro¬ duktu, otrzymywanego z oleju rycynowe¬ go i 40 moli tlenku etylenu, rozdzielono zupelnie tone emulsji B w temperaturze 50° — 60° C w przeciagu 24 godzin. Za po- — 3 —moca 50 g tego samego produktu rozdzie¬ lono tone emulsji D w tych samych wa¬ runkach i w przeciagu tego samego czasu.Za pomoca 200 g tegoz produktu na tone emulsji D osiagnieto zupelne rozdzielenie w przeciagu 3 — 4 godzin.Przyklad VIII. W razie dodania 400 g wyzej oksyetylowanej kalafonii na tone emulsji C nastepuje w temperaturze 50° — 60° C zupelne j ej rozdzielenie w przecia¬ gu 24 godzin.Przyklad IX. 300 g produktu, wytwo¬ rzonego z-alkoholu, otrzymywanego z ole¬ ju spermacetowego, i 28 moli tlenku ety¬ lenu, dodane na tone emulsji E rozdzie¬ laja w temperaturze 40° — 50° C emulsje te w przeciagu 24 godzin na obie fazy.Przyklad X. Kwas olejowy, traktowa¬ ny 6 molami tlenku etylenu, dodany w ilo¬ sci 400 g na tone emulsji C, rozdziela ja w przeciagu 24 godzin.Przyklad XL Przez dodanie 250 g pro¬ duktu, otrzymywanego z stearyloaminy i 7 moli tlenku etylenowego, na tone emulsji F osiaga sie w temperaturze 50° — 60° C w przeciagu 24 godzin zupelne rozdzie¬ lenie tej emulsji.Przyklad XII. Emulsje G traktowano uprzednio' za pomoca 2 000 g kwasu sulfta- naftenowego na tone, przy czym jednak woda slona zostala oddzielona tylko cze¬ sciowo. Przez dalsze dodanie 300 g alkylo- fenolu, oksyetylowanego 30 molami tlen¬ ku etylenu, na tone pozostalej emulsji osiagnieto w przeciagu 24 godzin oddziele¬ nia zawartej jeszcze w emulsji wody slonej.Przyklad XIII. Olej rycynowy, trak¬ towany 12 molami tlenku propylenowego, rozdziela zupelnie emulsje D przy doda¬ niu 200 g na tone emulsji w temperatu¬ rze 50° — 60° C w przeciagu 24 godzin.Przyklad XIV. 1 kg emulsji D zadaje sie 0,4 g eteru a-naftolo-wieloglikolowego, którego reszta wieloglikolowa sklada sie z 8 moli tlenku etylenowego. Wodny roz¬ twór tego eteru wieloglikolowego rozdzie- Staatsdruckefei Warsi la sie w temperaturze powyzej . 60° C na dwie fazy. W temperaturze 65° C powy¬ zej wspomniana emulsja zostaje odwod¬ niona calkowicie w ciagu 5 godzin.Przyklad XV. 1 kg emulsji B zadaje sie 0,5 g mieszaniny, zawierajacej izome¬ ryczne etery dodecylofenylowieloglikolo- wy do tetradecyloifenylowieloglikolowego, których reszta wieloglikolowa sklada sie mniej wiecej z 13 —15 moli tlenku etyle¬ nowego. Wodny roztwór tych eterów wie- loglikolowych rozdziela sie w temperatu¬ rze powyzej 43° C ilosciowo1 na dwie fazy.W temperaturze 55° C emulsja B w razie dodania tego srodka rozdziela sie calko¬ wicie w ciagu 3 godzin. PL