Niniejszy wynalazek stanowi uchwyt zaciskowy, a istota jego polega na tern, ze zaciskacze, ulozone wewnatrz oprawy u- chwytu, tocza sie po powierzchniach krzy¬ wych, utworzonych bezposrednio przez sa¬ ma oprawe uchwytu, nastepnie, ze zaciska¬ nie moze sie odbywac szybko, bez takich srodków pomocniczych,, jak klucze mutrowe lub tern podobne narzedzia, a odpowiedni nacisk, wedle potrzeby, samoczynnie sie na¬ stawia tak, ze z jednej strony osiaga sie najwieksza sprawnosc, z drugiej zas strony cienkie przedmioty nie ulegaja przy zaci¬ skaniu odksztalceniu, Uchwyt w mysl niniejszego wynalazku, moze byc uzywany zarówno przy toczeniu, jak i ptzy wierceniu. W tym ostatnim wy¬ padku mozebne jest wymienianie zacisnie¬ tych przedmiotów podczas biegu. Uchwyt moze, albo ivraiz ze stozkiem zabierajacym, tworzyc jednolita calosc, albo tez mozfe oti byc tak uksztaltowany, ze bedzie go mozna bezposrednio zafriocowywac na wrzecionie maszyny roboczej. W pierwszym wypad¬ ku ma sie te korzysc, ze wierzchnia scianka uchwytu moze byc stosunkowo slabsza, gdyz cisnieniu, wystepujacemu w kierunku osi, a wytwarzanemu przez zaciskacze, przeteifrir- 'dzialal bezposrednio stozek, scianka zas ma przenosic jedynie ruch obrotowy. W dru¬ gim wypadku wogóle wierzchniej scianki niema, gdyz tworzy ja samo wrzeciono, przeciwdzialajace parciu osiowemu zaci- skaczy.Na zalaczonych rysunkach uwidocznio¬ no, jako przyklad wykonania wynalazku, uchwyt do toczenia, wzglednie do wierce¬ nia. Fig. 1 przedstawia; przekrój uchwytuwedlug linjiA~B na fig. 2; fig. 2 — prze¬ krój linji C—D naf fig- 1; fig. 3 — mechan nizm zaciskowy widziany zboku; fig. 4—6 przedstawiaja uchwyt zastosowany do wiercenia,, w mysl wynailaizku, przyczem fig; 4 przedstawia jego przekrój podluzny wedlug linji E—F na fig. 5; fig, 5 — prze¬ krój wedlug G, H, I, K na fig. 4; fig. 6 zas przedstawia schematycznie inny przyklad wykonania.W uchwycie, uwidocznionym ita rysun¬ ku a zastosowanym do toczenia, zaciskacze * / ulozone sa n^ koncach ramion 2, które * prowadza nazewnatrz przez wyciecia opra¬ wy uchwytu 3 i uczepione sa swemi swo- bodnemi koncami w pierscieniu obrotowym 4, otaczajacym oprawe uchwytu. Zaciska¬ cze 1, umieszczone calkowicie wewnatrz u- chwytu, utworzone sa w danym wypadku tylko z czesci krazka, skutkiem czego osia¬ ga sie prócz zaoszczedzenia na materjale te korzysc, ze wiekszym jest zakres zastoso¬ wania uchwytu. Zaciskacze sa przytem u- mieszczone luzno na czopach 5, osadzonych stale na ramionach; przesuwaniu sie zaci¬ skaczy w kierunku osi zapobiega sprezynu¬ jacy sworzen 6, który moze sie w zaciskaczu przesuwac, przezwyciezajac dzialanie spre¬ zyny 7, i wchodzic w wyciecie czopa 5. Swo¬ rzen ten 6 pozwala na obrót zaciskacza je¬ dynie w kierunku, zaznaczonym na fig, 2 strzalka, gdyz podczas tego obrotu zostaje on usuniety wtyl, w glab zaciskacza ku sprezynie. Obrotowi zaciskaczy w kierun¬ ku przeciwnym zapobiegaja sworznie 6, wchodzace w czopy 5 tak, ze zaciskacze u- sitaiwilaja sie zawsze w polozenie poczatko¬ we. Zaciskacze osadzone sa na ra¬ mionach mimosrodowo, wskutek czego przy zaciskaniu przedmiotów nacisk zgstaje wywierany na zaciskacze jed¬ nostronnie wpoblizu krzywej, znaj duja- cej sie na czesci 3 uchwytu tak, ze wyste¬ puje posuwanie wprzód jakoby przy pomo¬ cy ramion dzwigniowych, przyczem opór tarcia jest minimalny, gdyz powierzchnie sa gladkie i hartowane. Jezeli zaciskacz, 1 i czop obrotowy 5 zajma pewne, dokladnie oznaczone polozenie wzgledem siebie, to wtedy zaciskacz "i da sile bez zadnej prze¬ szkody zdjac ze swego obrotowego czopa 5.Jezeli mianowicie zaciskacz zostanie skre¬ conym tak daleko w kierunku strzalki, ze powierzchnia podstawowa sworznia 6 znaj¬ dzie sie w plaszczyznie skosnego sciecia 15, wtedy móznal sciagnac zaciskacz. Przy na¬ sadzaniu zaciskacza sworzen 6 zostaje stlo¬ czony do tylu przez krawedz 16, dotad, az zesunieciu zaciskaczanic na przeszkodzie nie stoi. Sworzen 6 zaskakuje nastepnie znowu w wyciecie czopa 5 i odpiera zaci¬ skacz w jego polozenie poczatkowe. Mo- zebnem jest zatem wymienianie zaciskaczy reczne w sposób najprostszy, skutkiem cze¬ go mozna wedle potrzeby uzywac zaciska¬ czy o róznych rozmiarach, czyli zakres za¬ stosowania uchwytu moze znacznie sie zwiekszyc. Moznaby oczywiscie powiek¬ szanie zaciskaczy uskutecznic takze w in¬ ny sposób, np. przez to, ze kazdy zaciskacz móglby sie skladac z dwóch czesci, polaczo^ nych ze soba zapomoca wciec i zgrubien pletwowo lub inaczej, z których to czesci zawsze tylko jedna nalezaloby wymieniac (wykonanie to zaznaczone na fig. 2 linjami kropkowanemi). Zamiast osadzenia zaci¬ skaczy na koncach ramion moznaby je u- miescic bezposrednio w pierscieniu 4, który w tym celu musialby sie znajdowac we¬ wnatrz uchwytu i opatrzony byc wodzidlami slizgowemi, w których móglby sie uchwyt rozsuwac w kierunku promienia.Przy uwidocznionym na rysunku przy¬ kladzie wykonania, otwory wpustowe na ramiona 2 tworza z obu stron krzywe po¬ wierzchnie tak, ze powstaja jakoby zgrubie¬ nia,, które przy kazdem polozeniu wzgledem ramienia w stosunku do uchwytu z obu stron do niego przylegaja, a zatem tworza nie- przepuszczajace wiór zamkniecie uchwytu. — 2 —Przestawianie pierscienia 4, , w którym zamocowane sa zaciskacze,, wzglednie r#j- mióna 2, odbywa sie przy pomocy napedu zebatego wzglednife slimakowego, który nie- tylko utrzymuje w naprezonym stanie pier¬ scien 4, lecz takze zachowuje ciagle nacisk, pod jakim znajduja sie zaciskacze i pomi¬ mo najwiekszej sily oraz samohamowania, pozwala na szybkie nastawianie uchwytu.Przy uwidocznionem wykonaniu pier¬ scien 4 opatrzony jest obwodem zazebio¬ nym 8, w który chwyta kólko zebate 9, ulo¬ zone w uchwycie. Czesc zazebiona 9 prze¬ chodzi swym koncem bezposrednio w kolo slimakowe 10, w które chwyta slimak 11, osadzony luzno w odpowiedniej oprawie, w wydrazeniu której przesuwa sie on na podobienstwo tloka. Trzpieniowi slimaka przeciwdziala sprezyna 12, której dzialanie objawia sie dopiero wtedy, kiedy trzpien, podczas gdy kolo slimakowe nie moze sie juz obracac przy dalszym swym ruchu przesuwa sie do przodu w pochwie. Ponie¬ waz slimak ulozony jest luzno, przesuwal- nie w uchwycie, wiec mozna z latwoscia odlaczyc go od kola slimakowego, a wtedy nic nie stoi na przeszkodzie posunieciu wprzód ramion, czyli skreceniu odrecznie pierscienia 4. Calkowitemu wyciagnieciu trzpienia slimakowego przeszkadza rozsze¬ rzenie u jego konca, na przejscie którego nie pozwalal kolo slimakowe.Srednica trzpienia slimaka jest tak do¬ brana, ze nawet przy wysunietym slimaku trzpien zapobiega bocznemu przesunieciu sie kola slimakowego. A zatem takze i ko¬ lo slimakowe nie wymaga zadnego zabez¬ pieczenia od przesuwania sie w kierunku osi. Trzpien slimaka i kolo slimakowe opa¬ trzone sa w pewnem oznaczonem miejscu kazde jednem wycieciem tak, ze jezeli obie te czesci zajma pewne polozenie wzgledem siebie, to ich wyjecie, czyli przesuniecie w kierunku osi, nie natrafia na zaden opór.Sposób dzialania tego urzadzenia na- pednego jest nastepujacy.Poczatkowo odrecznie skreca sie pier¬ scien obrotowy tak daleko, az zaciskacze mozliwie silnie przylgna do zaciskanego przedmiotu. Nastepnie poruszajac slimak wprawia sie w ruch kolo slimakowe;,, ai zatem naped zebaty 9, skutkiem czego otrzymuje sie zupelne silne zacisniecie przedmiotu za¬ ciskanego. Przytem napina sie sprezyna 12, która dazy do przesuniecia slimaka, a za¬ tem, do oddzialywania na kolo slimakowe.Gdyby wiec wskutek w^sniecia' sie w ma^ terjal nastapilo zwolnienie zacisku, to usu¬ niete ono zostaje natychmiast sila sprezy¬ ny 120 Naped slimakowy samoczynnie hamuje sie, a zatem nieumyslne zwol¬ nienie jest zupelnie wykluczone. Mozna- by oczywiscie przy mniejszych uchwytach wykonac pierscien bezposrednio, jako czesc napedu slimakowego i w tym wy¬ padku kólko zebaite byloby zbyteczne.Wobec tego, ze czesc 3 uchwytu two¬ rzy bezposrednio krzywe powierzchnie, musi byc ona wykonana z odlewu twarde¬ go. Poniewaz atoli odlew twardy nie da sie dalej obrabiac, a szczególnie nie moz¬ na w nim nacinac gwintów, wiec tez, w mysl wynalazku, sklada sie ta czesc za¬ chwytu z dwóch osobnych czesci, a miano¬ wicie z czesci tworzacej krzywe powierzch¬ nie z odlewu twardego, oraz z drugiej cze¬ sci, tworzacej pokrywe, ze zwyklego zela¬ za lanego. Aby mozna bylo obie te czesci ze soba zesrubowac, w mysl wynalazku, w odlewie twardym znajduja sie wstawki 13 z miekszego mafterjalu, których uzywa sie równoczesnie Jako trzyniadel pierscieni u- zbrojenia 14, dookolai tychze zas umie¬ szczony jest dopiero wlasciwy uchwyt.Skutkiem tego silom wystepujacym w kie¬ runku promienia, przeciwdzialaja pierscie¬ nie uzbrojenia,, z materjalu o wielkiej wy¬ trzymalosci1, przez co rozsadzenie uchwytu wykluczone jest nawet przy wielkim nacisku.Uchwyt, w mysl niniejszego wynalaz¬ ku, nadaje sie takze do zaciskania przed¬ miotów mniejszych rozmiarów, szczególiiie w zastqsowaniiu do wiercenia. Szczególna zaleta, tego uchwytu jest to, ze mozebne jest wymienianie obrabianego kawalka podczas \procesu roboczego. Czesci, u- skuteczniajace napinanie i rozprezanie u- cWytu, otaczaja go od zewnatrz, wzglednie sa w niego wpuszczone, skutkiem czego o- saiagla sie to, ze wysofeosc calego uchwytu jest ntewiele wieksto od dlugosci zalciska- czy, a pomimo to zwyczaljneitemiairy co do srednicy sa mniej lub wiecej zachowane.Fig. 4 i 5 uwidaczniaja uchwyt do wier¬ cenia wykonany w mysl wynalaizku nmiej- szegp. W glówneij jego czesci 3, nai której bezposrednio umieszczone sa krzywe po¬ wierzchnie, ulozone sa zaciskacze, w ni¬ niejszym przykladzie walki 1. Przy uwi- docznionem ^yykonaniti przechodza one przez pierscien 4; który z jednej strony ma wydluzenia A wchodzace we wglebienie czesci glównej 3, z drugiej zas strony o- pajfcfzony jest kryz% pierscieniowa, obej¬ mujaca czesc 3 od zewnatra. Ulraocowanie pierscienia* 4-uf* czesci 3 odbywa sie przy uwidocznicnem wyltoaaniu zapomoca za¬ mkniecia wychwsytoweiga Na kryzie pierscie¬ nia 4 znajduja sie sterczace do wewnatrz platki 17, które przy pewnem, oznaczonem polozeniu wzgledem pierscienia 4< w sto¬ sunku do czesci I, przysuwaja sie przez wydecia -w dolnej wystajacej krawedzi tej czesci i p*zez skrecenie ukladaja sie na tejze wystajacej krawedzi. Uchwyt 3 oto^ czony jest nasrubtriem naprezajacym 18, który jest polaczony z czescia .3r przy po¬ mocy biegnacej wkolo sprezyny zwijanej 1$: Sprezyna ta lezy czesciowo w zagle¬ bieniu ^ czesci 3 uchwytu, czesciowo zas w zagtehieniu aairubfea 18.JaK widitf nab fig* 5 koóce^ sprany Vh csecfoftfc s& J£&%.sjfom o bele& 20, &&- dziMiyvWiW8^ 3, okadzony w nastfubku jf§. Sprezyna 19 stara sie utrzymac zawsze nasrubek 18 i, czesc 3 uchwytu w pewnem oznaczonem polozeniu wzgledem siebie. Na pierscie¬ niu 4 osadzony jest sworzen 22, wchodza¬ cy pomiedzy zwoje sprezyny /#. Przy skreceniu czesci 3 w stosunku do, nasrub- ka 18, nastepuje skutkiem dzialania obu bolców 2© i 21 scisniecie sprezyny 19, przy równcczesnem zabraniu sworznia, 22, a za - tern pierscienia 4, wskutek czego krazki zaciskowe / tocza sie po powierzchniach krzywych i zostaja posuwane wprzód w kierunku promietóa, az parzylgna 4p P*aedt ipiktfu, wstawianego' w; otwór uchwytu. Przy daUzem skreceniu na$Hibka 18, ozesp spre-. zy»y 19, znajdujaca sie pomiedlzy sworz¬ niem 22 i bolcem 2$ zostaje scisnieta sil¬ niej, skutkiem czego zaciskacze zawsze sa utrzymywane pod naciskiem. Przy prze¬ noszeniu, silly tocza sie-zAciskajcze pomiedzy zacisnietym przedmiotem i wznoszaca sie powi^zchAia, krzywki skutkiein czego na¬ cisk samoczynnie sie zwieksza Teraz rozchodzi sie jedynie o to, aby nasrubek zostal w tern polozenia ustalony- Przy uwidocznionem ucykon^niu odbywa sie to przy pomocy grzechotki zebatej. W tym celu z^^efcr/zne powierzchnie czesci 3 uchwyty, w tej okolicy, która tutaj wcho¬ dzi w rachube opatrzone sa w zazebienie grzechotkowe 23, w które zaskakuje zar trzask 24, umocowany w nasrubku 18. To zazebienie grzechotkowe umozliwia, w spo¬ sób znany, skrecenie sie obu czesci wzgle¬ dem siebie tylko w jednym kierunku, pod¬ czas gdy w kierunku przeciwnym obie cze¬ sci sa wzgledem siebie nieruchome. Po¬ nad zazebieniem znajduje sie w czesci 3 wydlecile 25. Jezeli nalsrulbek 18 zostanie przesuniety w kierunku osi, to zatrzask 24 uklada sie w wyciecie 25, a polaczenie na- srubka z czescia 3 zostaje wylaczone tak, ze sprezyna 19 rozpreza siev i ofeie czesci mog^ ^m^swas w* pollenie, mmaim,... — 4 —.- iPrzytem pterscien 4 zostal takze spr^ wadzony do siwego poczatkowego poloze¬ nia, czyli ziwtferadllo otwiera siie. Dalsza zaleta tego urzadzenia jest to, ze zatrzask 24, wchodzacy w rowek 25, zapobiega równoczesnie calkowitemu oddaleniu sie nasrubka 18 od czesci glównej. Przy skre¬ cania ruaisrubka wdól, zatrzask wraca sa¬ moczynnie w polozenie czynne.Jak fttz na poczatku wspomniano, mo- zehnem jest przy tym uchwycie zaciskanie i zwalnianie podczais ruchu roboczego. Na¬ srubek wykonuje przytem wspólnie z cze¬ scia glówna ruch obrotowy. Aby zapo¬ biec skaleczeniu reki przy pokrecaniu, nia&rubek, w mysl wynalazku, zaiopatrziony jest w pochwe zewnetrzna 26, która przez posuniecie jej w kierunku osi dziala na nasrubek zapomoca oporników, o po- woierfechftii klinowej lub innej a jednocze- snile bierze udzial w ruchu obrotowym na- srujbka. W uwidoeznionem na fig. 4 wy- konamiu, nasrubek ku dolowi' tworzy po¬ wierzchnie stozkowa, o która opiera si^ pochwa zewnetrzna1. Stozek ten równo¬ czesnie dziala jako sprzeglo cierne, które podczas zaciskania zabiera ze soba nasru¬ bek. Wpolblilztoi swej górnej krawedzi! o- patrzony jest nasrubek w rowek pierscie¬ niowy 27, w który wchodzi jeden lub kilka bolców 28, przechodzacych przez pochwe 26. Jezeli sie pochwe zewnetrzna 26 pod- dzwignie ku górzet to bolce 28 podnosza takze nasrubek 18, czyli przesuwaja go w kierunku osi.Bolce 28 zabezpieczone sa od wypad¬ niecia wskutek odsadzki schodkowej bol¬ ca, wchodzacego w rowek 27. Rowek ten ma przekrój poprzeczny, dostosowany do ksztaltu bolca tak, ze tenze nie moze sie ani skrecac, ani tez przesuwac w kierun¬ ku osi.Rowek 27 jest w jednem miejscu roz¬ szerzony, odpowiednio do srednicy bolca talc, ze tedy moze byc bolec bez trudnosci wprowaidzony w rowek.Na powierzchni zaciskowej zaciskaczy 1 znajduja sie w mysl wynalazku, wy;- rositki* dzlailaijace na podobienstwo dlóto a zapobiegajace w ten sposób slizganiu sie ziacismietych prziejdmibtów w kierunku osi.W wypadku, gdzie rozchodizi siie o walco¬ wate ziaciskaicze, utworzone! sa te wyrostki ze zigruihien, biegnacych wkolo, które j ednak tylko bardzo nieznacznie wystt&ja ponad powierzchnie obwodowa. PL