Pierwszenstwo: 31 pazdziernika 1934 (Stany Zjednoczone Ameryki) Wynalazek dotyczy odbiornika super- heterodynowego telewizyjnego lub radio¬ fonicznego i telewizyjnego.W takim odbiorniku superheterodyno- wym, w którym wzmacniak czestotliwosci posrednich, powinien przewodzic szerokie pasmo czestotliwosci, np. w odbiorniku te¬ lewizyjnym, krzywa rezonansu wzmacnia- ka czestotliwosci posrednich czesto znacz¬ nie odbiega od ksztaltu idealnie prostokat¬ nego', tak iz w celu unikniecia interferen- cyj trzeba rozporzadzac na stacji nadaw¬ czej szerszym pasmem czestotliwosci, niz to jest potrzebne do dobrego porozumie¬ wania sie. Gdyby krzywej rezonansu wzmacniaka posredniej czestotliwosci na¬ dac przebieg bardziej prostokatny, wów¬ czas za czestotliwosc fali nosnej dzwieku, towarzyszacego obrazowi, mozna byloby obrac.czestotliwosc lezaca blizej najmniej¬ szej lub najwiekszej czestotliwosci bocz¬ nych wsteg telewizyjnych, dzieki czemu w. okreslonym pasmie czestotliwosci mia¬ loby sie do rozporzadzenia wiecej torów koimunikkcyjnyeh.Lepszy przebieg krzywej rezonansu wzmacniaka czestotliwosci posredniej uzy¬ skuje sie wedlug wynalazku dzieki temu, ze w tego rodzaju wzmacniaku posredniej czestotliwosci, posiadajacym jedna lub kil¬ ka lamp wzmacniajacych, które sa sprezo¬ ne ze soba i ewentualnie z pierwsza i dru¬ ga lampa detekcyjna za pomoca filtrów pasmowo-przepustowych, posiadajacychszerokie pasma przepustowe o malo stro¬ mych bokach wlacza sie jeden lub kilka obwodów rezonansowych, posiadajacych wezsze niz filtry miedzylampowe pas na przepustowe i nastrojonych na czestotli¬ wosc, lezaca blisko najwiekszej ilub naj¬ mniejszej czestotliwosci, iktóra ma prze¬ puszczac wzmacniak czestotliwosci po¬ sredniej, w ten sposób, ze po jednej stro¬ nie lub po obu stronach uzyskuje sie pra¬ wie prostopadly przebieg krzywiej rezo¬ nansu wzmacniaka czestotliwosci posred¬ niej.Przez obwody rezonansowe przeplywa prad o czestotliwosci, na która sa nastro¬ jone te obwody. Czestotliwosc ta zostaje odfiltrowana wskutek tego & pasma cze¬ stotliwosci, przewodzonej przez wzmac¬ niak czestotliwosci posredniej. Krzywa re¬ zonansu wzmacniaka posredniej czesto¬ tliwosci ma przeto bardzo uwydatnione wartosci maksymalne przy czestotliwo¬ sciach, na które nastrojone sa obwody re¬ zonansowe. Poniewaz obwody rezonan¬ sowe posiadaja waskie pasmo przepusto¬ we, przeto krzywa rezonansu wzmacnia¬ ka posredniej czestotliwosci posiada bar¬ dzo strome boki. Jezeli obwody rezonan¬ sowe sa nastrojone np. na czestotliwosc, która lezy nieco ponizej najmniejszej cze¬ stotliwosci dolnej bocznej wstegi telewi¬ zyjnej, wówczas krzywa rezonansu wzmac¬ niaka posredniej czestotliwosci ma prze¬ bieg prawie prostopadly po< stronie naj¬ mniejszej czestotliwosci. Oczywiscie mo¬ zna takze obwody rezonansowe nastroic na czestotliwosc lezaca nieco wyzej najwie¬ kszej czestotliwosci górnej bocznej wstegi telewizyjnej, dzieki czemu uzyskuje sie pra¬ wie prostopadly przebieg krzywej rezo¬ nansu po stronie najwiekszej czestotliwo¬ sci wstegi telewizyjnej, przy czym gdy czesc obwodów drgajacych jest nastrojona na czestotliwosc, lezaca nieco nizej od najmniejszej czestotliwosci górnej bocznej wstegi telewizyjnej, a druga czesc — na czestotliwosc, lezaca nieco wyzej najwiek¬ szej czestotliwosci tej wstegi, wówczas przebieg krzywej rezonansu wzmacniaka posredniej czestotliwosci jest prostokatny.Obwody rezonansowe moga byc sprze¬ zone wedlug jednego ze znanych sposobów z obwodami anodowymi lub obwodami -sia¬ tek rozrzadczych lamp wzmacniakowych wzmacniaka posredniej czastotliwosci lub tez z obwodem anodowym pierwszej lam¬ py detekcyjnej lub z obwodem siatki roz- rzadczej drugiej lampy detekcyjnej. Im to sprzezenie jest slabsze, tym bardziej stro¬ my jest bok krzywej rezonansu. Mozna je¬ dnak takze sprzegac obwody rezonansowe z elektrodami pomocniczymi lamp wzmac¬ niakowych, np. z dodatkowa anoda lub siatka ekranowa.Poniewaz wzmacniak posredniej cze¬ stotliwosci nie przepuszcza lub prawie nie przepuszcza czestotliwosci,. na która sa nastrojone obwody rezonansowe, przeto bez obawy interferencji mozna modulo¬ wac dzwiekiem, towarzyszacym obrazowi, fale nosna o czestotliwosci, na która na¬ strojone sa obwody rezonansowe, dzieki czemu zmniejsza sie do minimum odstep miedzy fala nosna dzwieku a obrazu.W tym przypadku mozna zaoszczedzic je¬ den stopien wzmacniania dzwieku przez doprowadzanie napiecia zmiennego o cze¬ stotliwosci nosnej dzwieku do wzmacnia¬ ka radiofonicznej czestotliwosci posred¬ niej poprzez jeden z obwodów rezonanso¬ wych, 'np, poprzez obwód rezonansowy sprezony z obwodem anodo^wym pierwszej lampy detekcyjnej, wzmacniak ten bo¬ wiem przepuszcza tylko fale nosna i wste¬ gi boczne dzwieku.Na rysunku fig. 1 przedstawia sprzeglo miedzy lampami wzmacniakowymi 1 i 7 wzmacniaka posredniej czestotliwosci, od¬ biornika wedlug wynalazku. W obwodzie anodowym lampy 1 lezy pierwotne uzwo¬ jenie 2 transformatora sprzegajacego, oraz równolegly do niej zmienny kondensator 3. — 2 —opornik 4 sluzy do splaszczania krzywej rezonansu w celu otrzymania ja'k najrów- nomierniejszego tlumienia w pasmie prze¬ pustowym. Wtórne uzwojenie 5 transfor¬ matora sprzegajacego jest polaczone rów¬ nolegle z kondensatorem zmiennym 6 oraz lezy w obwodzie siatki rozrzadczej lam¬ py 7. Obwody rezonansowe 8 i 9 sa dzie¬ ki temu sprezone z obwodem anodowym lampy 1 i obwodem -siatki rozrzadczej lam¬ py 7, przy czym, aby sprzezenie bylo dosc luzne, tylko mala czesc cewek samoindulk- cyjnych tych obwodów lezy we wspomnia¬ nych obwodach rezonansowych. Obwody filtrowe 10 zapobiegaja przeplywaniu przez wspólne przewody zasilajace pra¬ dów czestotliwosci posredniej, co mogloby spowodowac niepozadane sprzezenie mie¬ dzy stopniami wzmacniajacymi.Wedlug fig. 2 obwody rezonansowe 8 i 9 sa sprzezone z obwodem anodowym lampy 1 i obwodem siatki rozrzadczej lam¬ py 7 za pomoca zmiennych kondensato¬ rów sprzegajacych 11 i 12, Wzmacniak wedlug fig, 3 ma jeden tyl¬ ko obwód rezonansowy 13, sprzezony ma¬ gnetycznie zarówno z pierwotnym, jak i witornym uzwojeniem transformatora sprzegajacego.Fig. 4 przedstawia dwa rózne rodzaje sprzezen obwodów rezonansowych z elek¬ trodami pomocniczymi lamp wzmacniako- wych. Obwód 8 jest przylaczony do siat¬ ki ekranowej lampy 1, podczas gdy obwód 9 jest polaczony z elektroda pomocnicza 14 lampy 7, wskutek czego powstaje spre¬ zenie elektronowe miedzy obwodami i lampami.Fig. 5 przedstaWia odbiornik radiofo¬ niczny i telewizyjny, którego uklad pola¬ czen jest analogiczny do ukladu polaczen odbiornika przedstawionego na fig. 3. Ob¬ wód rezonansowy 13, posiada ostra krzy¬ wa rezonansu i jest nastrojony na czestot¬ liwosc, lezaca w poblizu najwiekszej lub najmniejszej czestotliwosci przepuszcza¬ nej prz&z telewizyjny wzmacniak posred¬ niej czestotliwosci..Obwód drgan 13 jest sprzezony induk¬ cyjnie zarówno z obwodem anodowym lampy / jak i z obwodem siatki rozrzad- czej lampy 7. Obydwa te obwody tworza filtr pasmowy, nastrojony na telewizyjna czestotliwosc posrednia i posiadajacy sze¬ roka krzywa rezonansu z lekko pochylo¬ nymi bokami. Obwód drgan 13 jest na¬ strojony na czestotliwosc, która modulo¬ wany jest dzwiek towarzyszacy obrazowi telewiizyjnemu, napiecie zas powstajace w tym obwodzie jest doprowadzane do ra¬ diowego wzmacniaka posredniej czestotli¬ wosci, 'którego pierwszy stopien jest utwo¬ rzony przez lampe 15 oraz transformator sprzegajacy 16t strojony po stronie pier¬ wotnej i wtórnej, i który przepuszcza tyl¬ ko fale nosna posredniej czestotliwosci oraz wstegi boczne dzwieku.Fig. 6 i 7 przedstawiaja, jak mozna zmniejszyc przy zastosowaniu wynalazku calkowita szerokosc pasma, potrzebna do transmisji obrazu i dzwieku. Pasmo, cze¬ stotliwosci potrzebne do transmisji obrazu przedstawia prostokat 21, natomiast pro¬ stokat 22 przedstawia pasmo czestotliwto- sci, potrzebne do transmisji dzwieku, na¬ lezacego do obrazu. Krzywa 23 na fig. 6 jest krzywa rezonansu znanego odbiorni¬ ka telewizyjnego i posiada duza szerokosc i lekko pochylone boki. Krzywa 24 jest krzywa rezonansu odbiornika dzwiekowe¬ go. W celu unikniecia zaklócenia odbioru obrazowego przez transmisje dzwiekowa trzeba róznice czestotliwosci telewizyjnej fali nosnej i radiowej fali nosnej obrac tak, azeby cala transmisja zajmowala pasmo czestotliwosci 26. Fig. 7 przedstawia sto¬ sunki, zachodzace przy zastosowaniu wy¬ nalazku. Krzywa rezonansowa 25 telewi¬ zyjna posiada po lewej stronie ksztalt zbli¬ zony do prostokata, wskutek czego mozna róznice czestotliwosci miedzy obiema fa¬ lami nosnymi obrac 'znacznie mniejsza, — 3 -dzieki czemu do calkowitej transmisji p0~ ttfzeJbne jest jedynie pasmo czestotliwosci 27, czestotliwosci 26 wedlug fig. 6.Fig. 8 przedstawia krzywa rezonanso¬ wa 17 wzmacniakd posredniej czestotliwo¬ sci wedlug wynalazku, W punkcie 18 krzywa ma uwydatnione minimum, które odfpowiada czestotliwosci, na Iktóra nai-» strojone sa obwody rezonansowe. Krzywa 19 jest knzywa rezomansiowa wzmacniaka radiofonicznej czestotliwosci posredniej, przedstawionego na fig. 5. Krzywa rezo¬ nansowa 17 posiada w punkcie 20 drugie maksimum, które w raizie potrzeby mozna uwydatnic przez nastrojenie jednego lub kilku obwodów rezonansowych na czestot¬ liwosc, odpowiadajaca temu maksimum.Nalezy zaznaczyc, ize w zastrzezeniach pod okresleniem „pasmo szerokie" rozu¬ miane jest pasmio wynoszace np. okolo 2000 kiloherców, pod nazwa zas . „pasmo wezsize" — pasmo wynoszace np. okolo 10 kiloherców. Najwieksza zas lub najmniej¬ sza przepuszczana czestotliwosc wizyjma wynosi w przypadku [zastosowania wyna¬ lazku mniej wiecej 1000 kiloherców wie¬ cej lub mniej od czestotliwosci fali nosnej. PL