Wynalazek niniejszy dotyczy kurka, zawierajacego dwie wspólosiowe czesci rurowe, zaopatrzone kazda w jedna grupe bocznych otworów, oraz przesuwna na tych czesciach rurowych tuleje, uszczel¬ niona na obu koncach, której wydrazenie tworzy polaczenie miedzy dwiema grupa¬ mi otworów bocznych, przy czym jedna grupa wiekszej liczby waskich otworów, rozmieszczonych na pewnym odcinku dlu¬ gosci rurki:, jest przyslaniana jednym kon¬ cem tulei calkowicie, czesciowo lub pozo¬ staje otwarta. Takie kurki sa znane.Przez zaopatrzenie kurka w duza liczbe waskich na pewnym odcinku dlugosci rur¬ ki rozmieszczonych otworów, przyslania¬ nych wzglednie odslanianych przy przesu¬ wie tulei nie jednoczesnie, lecz w stopnio¬ wej kolejnosci, mozna dokladnie regulo^ wac wyplyw wody.W znanych kurkach znajduje sie na jednym koncu tulei pierscieniowa uszczel¬ ka do zaslaniania duzej liczby waskich otworów tak szeroka, ze na poczatku otwierania tych otworów wszystkie inne otwory sa zasloniete. Jest to konieczne celem unikniecia wyplywu wody, doply¬ wajacej po odslonieciu pierwszych otwo¬ rów przez nie do rurki, poprzez ostatnie otwory znowu na zewnatrz i przez szczeli¬ ny pierscieniowe poza kurek. Takie sze¬ rokie uszczelki pierscieniowe trudno jed¬ nak wykonac tak, aby one zawsze uszczelnialy nienagannie we wszystkich miejscach i nie tamowaly swobody prze¬ suwania tulei, polaczonej z uszczelka pier-scieniowa. Uzytecznosc takiego kurka jest jednak w duzej mierze zalezna, od la¬ twej przesuwalnosci takze po dlugim cza¬ sie uzycia tulei, zalozonej dokladnie na rurkach, celem osiagniecia koniecznego uszczelnienia. Dotychczas znane kurki tego rodzaju sa malo uzyteczne wlasnie wskutek wadliwej przesuwalnosci rucho¬ mej tulei Te wady pozostaja równiez w kurkach z metalu lekkiego, np. aluminium.Wynalazek niniejszy ma na celu za¬ pewnienie latwej przesuwalnosci rucho¬ mej tulei na rurkach i wyróznia sie tym, ze tuleja jest zaopatrzona na koncu, przy¬ slaniajacym duza liczbe waskich otworów, w dwa pierscienie uszczelniajace, rozmie¬ szczone w takim odstepie, iz przy otwie¬ raniu kurka znajdujacy sie zewnatrz pier¬ scien uszczelniajacy ustawia sie za tylnym otworem przeplywowym, nim wewnetrz¬ ny pierscien uszczelniajacy odsloni pierw¬ szy otwór przeplywowy. Dzieki temu osiaga sie te zalete, ze do uszczelnienia rurki, posiadajacej liczne waskie otwory, sluza dwie waskie uszczelki pierscienio¬ we daleko latwiej przesuwne na rurce, niz szeroka uszczelka pierscieniowa, przyle¬ gajaca na calej szerokosci. Przy uzyciu uszczelek kolnierzowych musza one usz¬ czelniac tylko w jednym miejscu na swym obwodzie, mianowicie tylko brzegiem usz¬ czelniajacym kolnierza zwróconym ku stronie tlocznej, pozostala zas czesc usz¬ czelki miesci sie w przestrzeni pierscienio¬ wej tulei z duzym, lecz zapewniajacym la¬ twa przesuwalnosc tulei luzem. Najlepiej wykonac przylegajace do powierzchni slizgowej rurek kolnierze uszczelek grub¬ sze niz ich kolnierze przylegajace do tulei.Wezsze kolnierze uszczelniajace, przyle¬ gajace do tulei, sa wtedy cisnieniem wo¬ dy mocniej dociskane, wobec czego tarcie na zewnetrznym brzegu kolnierzy jest wieksze niz na wewnetrznym i slizgaja sie otie latwo na rurkach takze przy obraca¬ niu tulei.Wedlug wynalazku liczne waskie otwo¬ ry przeplywowe sa skierowane pod ostrym katem do wydrazenia ruchomej tu¬ lei. Dzieki temu ulatwia sie przeplyw, który jest dosc znaczny wobec wiekszej liczby otworów przeplywowych. Poza tym przez nachylenie otworów pod ka¬ tem ostrym osiaga sie to, ze brzegi kolnierzy uszczelniajacych przy przesuwie tulei w kiierunku tych brzegów nie moga zaczepiac sie o krawedzie tych otworów przeplywo¬ wych, lecz slizgaja sie na skosnej po¬ wierzchni. W ten sposób unika sie ja¬ kichkolwiek uszkodzen brzegów kolnie¬ rzy uszczelniajacych wskutek zaczepiania o krawedzie otworów, jak równiez jakich¬ kolwiek przeszkód w swobodzie przesu¬ wania tej tulei.Dalsze ulepszenie swobody przesuwa¬ nia tulei ruchomej na rurkach osiaga sie wedlug wynalazku w ten sposób, ze ze¬ wnetrzne powierzchnie rurek sa w obre¬ bie tulei zaopatrzone w warstwe, utrzy¬ mujaca dobrze smar, przez odpowiednia obróbke powierzchni, np. przy uzyciu alu¬ minium do wyrobu kurka przez elektrycz¬ ne utlenianie powierzchni, przy wykona¬ niu zas kurka ze stali — przez wytworze¬ nie porowatosci. Pierscienie uszczelnia¬ jace mo^a byc takze wykonane z materia¬ lu samosmarujacego, np. z gumy sztucznej, zawierajacej parafine, lub gumy naturalnej wzglednie z zywicy sztucznej.Rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia kurek wodociagowy w polo¬ zeniu zamknietym w przekroju podluz¬ nym; fig. 2 — kurek w widoku z, góry, a fig. 3 — kurek w stanie do polowy otwartym, takze w przekroju podluz¬ nym.Kurek wedlug wynalazku sklada sie z dwóch wspólosiowych wykonanych jako jedtaa calosc rurek 1, 2, których wydraze¬ nia sa oddzielone przegródka 3. Po obu stronach przegródki 3 znajduje sie w kaz- — 2 —dej rurce /, 2 grupa bocznych otworów 4, 5, a na rurki jest nalozona uszczelniona na obu koncach przesuwna tuleja 6, do której wydrazenia wchodza otwory 4, 5.Otwory 5, polaczone z wyplywem kurka, sa waskie i wykonane w duzej rloser ntr pe¬ wnej czesci dlugosci rurki i^ moga byc cal¬ kowicie lub czesciowo przeslaniane jed¬ nym koncem tulei 6, dzieki czemu wyply¬ wajaca ilosc wody moze byc dokladnie re¬ gulowana. Rurka 1 jest na koncu zaopa¬ trzona w nasade szesciokatna 7 i gwinf'8 do wkrecenia w rure wodociagowa, rurka 2 zas posiada wylot 9.Dla uszczelnienia tulei przesuwnej 6 na rurkach 1, 2 na obu jej koncach sa za¬ lozone pierscienie uszczelniajace, miano¬ wicie na koncu doplywowym znajduje sie pierscien uszczelniajacy 10, na koncu zas wyplywowym, sluzacym do przeslaniania otworów 5 sa wedlug wynalazku zalozone dwa pierscienie uszczelniajace 11, 12, rozmieszczone w takim odstepie jeden od drugiego, iz przy otwieraniu kurka ze¬ wnetrzny pierscien uszczelniajacy 12 usta¬ wi sie za ostatnim otworem przeplywo¬ wym, mim wewnetrzny pierscien 11 odslo¬ ni pierwszy otwór przeplywowy. Pier¬ scienie uszczelniajace 10, 11, 12 posiada¬ ja kolnierze uszczelniajace, które przyle¬ gaja tylko waskimi brzegami, mianowicie brzegami pierscieniowymi 13, 14 do tulei 6 wzglednie rurek 1, 2, pozostale zas czesci pierscieni uszczelniajacych mieszcza sie w przestrzeni pierscieniowej miedzy tule¬ ja i rurkami z dostatecznie duzym luzem, w celu latwego przesuwania tulei. Pier¬ scienie uszczelniajace sa w tulei 6 utrzy¬ mywane za pomoca rozporek 15, 16 we wlasciwych odstepach i zabezpieczone od przesuwów w kierunku osiowym za po¬ moca pierscienia zaporowego 17. Pier¬ scienie uszczelniajace na stronach prze¬ ciwleglych kolnierzom uszczelniajacym sa plaskie. Te powierzchnie moga posiadac równiez wyciecia, celem ustalenia poloze¬ nia pierscienia 10 na pierscieniu 17 i roz¬ porki 16 na pierscieniu 11.Celem zabierania przy obracaniu tule? 6 pierscieni uszczelniajacych, wedlug wy¬ nalazku ich brzegi uszczelniajace 14, przy¬ legajace do rurek, sa- grubsze, niz brzegi 13, •przylegajace do tulei. Takie wyko¬ nanie brzegów o róznej grubosci powodu¬ je, ze ciensze brzegi 13 sa przez wode mocniej dociskane, wobec czego tarcie kolnierzy o tuleje jest wieksze niz na rur¬ kach i one przy obracaniu tulei latwo slizgaja sie na rurkach. Otwory 5 w rurce 2 sa nachylone pod katem ostrym w kie¬ runku wydrazenia tulei 6, w celu ulatwie¬ nia przeplywu a poza tym przy przesuwa¬ niu tulei w polozenie zamykajace prze¬ plyw, jest ulatwione przeslizgiwanie sie brzegu 14 pierscienia uszczelniajacego' 11 nad otworami 5, poniewaz ten brzeg 14 nie zaczepia o krawedzie otworów 5, lecz przeslizguje sie po skosnych powierzch¬ niach. Gladkie przeslizgiwanie sie brzegu 14 nad otworami 5 jest zapewnione takze przez to, ze ten brzeg jest, jak widac na fig. 3, po otwarciu pierwszych otworów odciazony do pewnego stopnia od cisnie¬ nia wody. Po otwarciu pierwszych otwo¬ rów przeplywa bowiem czesc wody, która doplynela przez te otwory do wydrazenia w rurce 2, poprzez ostatnie otwory znowu do wydrazenia tulei miedzy kolnierze uszczelniajace 11, 12 i naciska od tylu na kolnierz 14 pierscienia 11, wskutek czego docisk tego' brzegu uszczelniajacego do po¬ wierzchni slizgowej rurki 2 jest w pozada¬ nym stopniu zmniejszony. Rurki 1, 2 po¬ siadaja powierzchnie w obrebie przesuw¬ nej tulei obrobione tak, iz utrzymuje sie na nich smar. W ten sposób polepszone jest slizganie tulei po rurkach. Dobrze jest wykonac pierscienie uszczelniajace 10, 11, 12 z materialu samosmarujacego, np. ze sztucznej gumy, zawierajacej para¬ fine, lub gumy naturalnej wzglednie z zy¬ wicy sztucznej. — 3 — PL