Wynalazek przeznaczony jest do po¬ miarów zuzycia glówki szyn i czesci skla¬ dowych rozjazdów, jak np. iglic, opornic, krzyzowilie.Przyrzad sklada sie z dwóch czesci: szablonu i skalówki. Szablon sluzy do od¬ twarzania teoretycznego profilu mierzo¬ nych szyn lub czesci rozjazdów, a skalów- ka do pomiaru zuzycia.Na zalaczonych rysunkach fig. 1 przed¬ stawia widok boczny skalówki; fig. 2 — wi¬ dok z góry skalówki; fig. 3 — przekrój ska¬ lówki w srodku; fig. 4 przedstawia widok boczny szablonu; fig. 5 — widok z góry szablonu; fig. 6 — widok z boku szablonu; fig. 7 przedstawia widok perspektywiczny przyrzadu z szyna mierzona ze wskaza¬ niem sposobu uzycia przyrzadu.Szablon, przedstawiony na rysunku we¬ dlug fig. 4, 5 i 6, wykonany jest z metalu, sklada sie z dwóch jednakowych czesci z blachy, polaczonych ze soba u góry wspól¬ na oska a, na której swobodnie obracaja sie. Szablon w czesci srodkowej wyciety jest wedlug dokladnego poprzecznego pro¬ filu teoretycznego glówki szyny, lub tez odpowiednich czesci rozjazdów, przy czym zarysy boczne i górne wyciecia, linie b, sa przesuniete równolegle na zewnatrz obwo¬ du profilu teoretycznego o kilka milime¬ trów. Ponadto szablon posiada w dolnej czesci wyciecia odchylenie od teoretyczne¬ go profilu glówki szyny, linie c, oraz cze¬ sciowe sciecie linia prosta luków przy zej¬ sciu sie glówki z szyjka szyny, linie e. Sze¬ rokosc i ksztalt czesci szablonu poza wy-cieciem moga byc dowolne. Na powierzch¬ niach bocznych szablon moze posiadac na¬ ciecia (kreski), oznaczajace miejsca, w któ¬ rych nalezy dokonywac pomiaru, z ozna¬ czeniem kazdej kreski odpowiednimi licz¬ bami, oraz posiadac wybite znaki, oznacza¬ jace typ szyn, do których sie odnosi. Dla kazdego typu szyn sluzy oddzielny szablon.Do przymocowania szablonu do szyny slu¬ zy sruba s, która moze byc zastapiona spre¬ zynami. Szablony dla pomiaru zuzycia czesci rozjazdów moga byc wykonane z je¬ dnej czesci, obejmujacej tylko czesc profi¬ lu poprzecznego.Skalówka, przedstawiona na fig. 1, 2 i 3, wykonana z metalu, jest ksztaltu klinowe¬ go. Do dolnej linii / prowadzi sie u góry równolegle linie pomocnicza i w odleglosci dokladnie równej odleglosci, o która prze¬ sunieto na zewnatrz teoretyczne zarysy boczne i górne wyciecia w szablonie (fig. 4 linie b) w stosunku do bocznych i górnych plaszczyzn glówki szyny. Na pomocniczej linii równoleglej obiera sie dowolny punkt g, od którego prowadzi sie linie h pod ka¬ tem do linii /, odpowiadajacym zalozonej dokladnosci skalówki, Dokladnosc ska- lówki wyznacza sie w sposób nastepujacy: jezeli wybudowac trójkat prostokatny, któ¬ rego jedna przyprostokatna bedzie np. dziesiec razy krótsza od drugiej przypro- stckatnej, to przeciwprostokatna bedzie nachylona do dluzszej przyprostokatnej w stosunku 1 : 10, czyli wiec dokladnosc be¬ dzie 1 : 10, to znaczy dlugosci 10 odpowia¬ da wysokosc 1 itd. Stosunek ten jest naj- praktyczniejszy, lecz moze byc inny. Na¬ stepnie nacina sie skale, na której umiesz¬ cza sie cyfry orientacyjne. Linie h prze¬ dluza sie od punktu g na dlugosc okolo 7 mm i laczy z linia / krzywa, przez co ostry koniec skalówki zabezpieczy sie przed ula¬ maniem. Drugi koniec skalówki sluzy ja¬ ko raczka i moze byc dowolnej dlugosci i ksztaltu, lub tez skalówka moze byc opra¬ wiona w ksztalcie scyzoryka skladanego.Górna plaszczyzna skalówki, linia h fig.l i 2, jest zaokraglona dla dokladnego po¬ miaru w miejscach zaokraglenia glówki i posiadac moze (lecz nie koniecznie) dru¬ ga nacieta skale, scisle odpowiadajaca ska¬ li na plaszczyznie bocznej, przy czym na¬ ciete byc moga tylko kreski 5 i 10-cio mili¬ metrowe. Skale nacina sie w ten sposób, ze od punktu g dzieli sie dlugosc skalówki na odpowiednie czesci, prowadzac kreski pro¬ stopadle do linii /. Skala i cyfry orienta¬ cyjne na skali, odpowiadajace skali dlugo¬ sci, oznaczac beda równiez skale wysokosci.Na przyklad: jezeli dokladnosc skali jest 1 : 10, to cyfra 2, która bedzie wypisana po dwudziestej kresce milimetrowej (2 cm), oznaczac bedzie 2 milimetry wysokosci, je¬ dna kreska dlugosci dla odcinka, równego 1 milimetrowi oznaczac bedzie Vio milime¬ tra wysokosci itd.Uzycie przyrzadu jest nastepujace. Roz¬ chylajac czesci szablonu na osi a, naklada sie szablon na glówke szyny. Trzymajac jedna reka za srube 5 i górna czesc szablo¬ nu, podciaga sie szablon do góry, lekko po¬ ruszajac wzdluz plaszczyzny poprzecznej szyny i sciskajac jednoczesnie druga reka czesci szablonu. Przez powyzsze ruchy sza¬ blon zacisnie sie jak kleszcze, przylegajac dokladnie do dolnych skosnych plaszczyzn glówki szyny (linie d) i do szyjki szyny (linie k). Przytrzymujac szablon jedna reka, druga dokreca sie srube s, przez co szablon mocno utwierdzi sie na szynie. Zamiast sruby s, zastosowana moze byc sprezyna spiralna ustawiona tak, jak sruba s, lub tez sprezyny w ksztalcie ramion, ustawionych prostopadle do plaszczyzny szablonu. Za¬ danie sprezyn bedzie takie, jak sruby s, to znaczy, wypychanie szablonu w góre. W szynie, na której odbywa sie ruch pocia¬ gów, oprócz zuzycia glówki szyny nastepu¬ ja odksztalcenia od profilu teoretycznego, a wiec: nastepuje splaszczenie sie glówki szyny z jednoczesnym powiekszeniem sie jej szerokosci, splyw metalu z górnej czesci — 2 —glówki na boki, osuniecie sie bocznych kra¬ wedzi glówki w dól. Dla unikniecia od¬ dzialywania tych odszktalcen na szablon, przesunieto w szablonie boczne i górne kra¬ wedzie teoretycznego profilu szyny, linie b, o kilka milimetrów na zewnatrz i zmienio¬ no kierunek czesci dolnej plaszczyzny szy¬ ny, linie c. Ponadto nastepuje jeszcze je¬ dno odksztalcenie — pochylenie sie glówki szyny w bok w stosunku do osi pionowej szyny, to znaczy do szyjki szyny, przez co luki, laczace glówke szyny z szyjka, zmie¬ niaja swoje promienie/ Dla unikniecia od¬ dzialywania tego odksztalcenia na szablon zastapiono w szablonie wymienione luki li¬ niami prostymi. Szablon, po utwierdzeniu na szynie, przylega do szyny plaszczyzna¬ mi d i k, które nawet w odksztalconej szy¬ nie pozostaja bez zmiany, dzieki czemu od¬ twarza sie szablonem profil teoretyczny szyny nowej. Celem dokonania pomiaru zuzycia, w szpare pomiedzy szablonem a szyna, w miejscu wskazanym do pomia¬ rów, wsuwa sie spiczastym koncem skalów- ke plaszczyzna / do szyny, az do oparcia sie skalówki któryms punktem na plaszczy¬ znie h o szablon. W miejscu zetkniecia sie skalówki z szablonem odczytuje sie na skali wielkosc zuzycia. Poniewaz skala zaczy¬ na sie od punktu g (fig. 1) na skalówce, któ¬ ry jest oddalony od linii / o wielkosc, rów¬ na odsunieciu linii b (fig. 4) od teoretycz¬ nego profilu szyny, wiec przez to anuluje sie róznice odsuniecia linii b w szablonie. PL