Zdarza sie, ze obrabiany przedmiot na¬ lezy posuwac dalej podczas jego obróbki, obracajac go o pewien kat dookola osi, prostopadlej do kierunku posuwu, a to w celu doprowadzenia go do dalszej obróbki w innym polozeniu.Wedlug wynalazku posuwanie to i obrót obrabianego przedmiotu uskutecznia sie w sposób szczególnie prosty, polegajacy na tym, ze posuw odbywa sie co najmniej na dwóch równoleglych torach przenosniko¬ wych, napedzanych z niejednakowymi szybkosciami, a umieszczonych najlepiej na tej samej wysokosci. Zasada ta bedzie objasniona z poczatku dokladniej z pomo¬ ca schematycznych rysunków.Na fig. 1 i 3 litery a, 6, c oznaczaja tasmy transportowe bez konca, poruszane z niejednakowymi szybkosciami. Szybkosci te sa dobrane tak, ze tasma a ppsiada szyb¬ kosc najmniejsza, tasma c — szybkosc naj¬ wieksza, tasma 6 zas — dokladnie szyb¬ kosc srednia. Jezeli na tasmach tych po¬ lozy sie obrabiany przedmiot, np. plytke d, posiadajaca po srodku otwór, za pomoca którego plytke te mozna nasadzic na od¬ powiedni trzpien srodkowej tasmy 6, to uzyskuje sie wyliik nastepujacy. Plytka d zabierana jest przez trzpien tasmy b z szybkoscia, równa szybkosci tej tasmy.Dzieki dostatecznie wielkiemu tarciu po¬ miedzy plytka a tasmami a i c czesc plyt-ki, lezaca na tasmie c, uzyskuje jednak jednoczesnie ruch szybszy, podczas gdy czesc, spoczywajaca na tasmie a, doznaje (opóznienia w swym ruchu. Wskutek tego plytka posiada daznosc do obracania sie dookola trzpienia srodkowej tasmy 6, przy czym pomiedzy plytka ta a tasma¬ mi a i c wystepuje pewien poslizg. Kie¬ runek obrotu plytki zaznaczony jest strzal¬ kami. Linie kreskowo-punktowe oznaczaja przy tym srodkowe i koncowe polozenie plytki, przy czym zaklada sie, ze plytka d zostaje w koncu obrócona o 90°.Ten posuw plytki d przy jednoczesnym jej obracaniu nie ulega zmianie, jezeli srodkowa tasme przenosnikowa 6 usunie sie, i jezeli przeto nie ma zadnego zabie- raka ani tez otworu w plytce, tak jak to przedstawionio na fig. 2, oczywiscie w za¬ lozeniu, ze tarcie pomiedzy plytka d a tasmami a i c wystarcza do zabierania plytki bez pozostawania jej w tyle i ze równiez i tarcie, przeciwstawiajace sie obracaniu plytki podczas jej posuwania jest przezwyciezane bez zaklócen. Po¬ trzebny ruch plytki mozna by tez wywolac np. w ten sposób, ze równiez i nad plytka umiesci sie tasmy przenosnikowe, przy czym nalezy wówczas postarac sie o to, aby plytka byla lekko i sprezyscie zaciskana pomiedzy tasmami dolnymi i górnymi.Zamiast tasm przenosnikowych bez konca mozna by tez stosowac nieruchomo osadzone, umieszczone bardzo blisko sie¬ bie, obrotowe krazki wedlug fig. 4, 5 i 5a, które wprawiane* sa w obrót i które tworza dwa równolegle tory toczne.Aby zapewnic wymuszony ruch obra¬ bianego przedmiotu mozna zastosowac we¬ dlug fig. 6 i 6a po dwa szeregi krazków, ustawione jeden nad drugim, tak iz obra¬ biany przedmiot znajduje sie pomiedzy tymi szeregami i jest pomiedzy nimi za¬ kleszczany. Mozna przy tym napedzac badz wszystkie krazki, badz tez jedy¬ nie krazki dolne. Aby obrabiany przedmiot chwytany byl przez krazki w scisle okre¬ slonych punktach i wprawiany byl przez nie w obrót, moze byc rzecza celowa na¬ dac powierzchni tocznej krazków ksztalt nieco wypukly, jak to zaznaczono na fig. 6b. Nie jest rzecza konieczna, aby po dwa szeregi krazków lezaly jeden nad dru¬ gim. Zamiast tego mozna bowiem umiescic nad obrabianym przedmiotem, jak to przedstawiono na fig. 6c i 6d, jeden tylko szereg krazków; równiez i odwrócenie ta¬ kiej konstrukcji, to znaczy zastosowanie pod spodem jednego tylko szeregu kraz¬ ków, u góry zas dwóch ich szeregów, daje sie pomyslec.Wywody powyzsze maja jedynie na ce¬ lu wyjasnienie zasadniczej tresci wynalaz¬ ku na nizej opisanym przykladzie wyko¬ nania, oprócz którego mozna by tez stoso¬ wac jeszcze inne odmiany. W praktyce wskazane jest stosowac, o ile posuw usku¬ teczniany jest przez krazki, niezbyt male krazki, lecz krazki wieksze, jak to zazna¬ czono schematycznie na fig. 7 i 8. Odle¬ glosc pomiedzy miejscami obrabianegp przedmiotu, wchodzacymi w zetkniecie z krazkami, jest wówczas wieksza. Naj¬ wieksza dopuszczalna odleglosc pomiedzy sasiednimi miejscami zetkniecia, a prze¬ to tez i najwieksza srednica krazków wy¬ znaczona jest przez koniecznosc przekazy¬ wania obrabianego przedmiotu nastepnym krazkom w polozeniu, nadajacym sie do dalszego posuwu i obrotu.Kat, o który obraca sie obrabiariy przedmiot, zalezy zawsze od róznicy szyb¬ kosci ruchu obu torów transportowych. Im wieksza jest ta róznica, tym wiekszy jest kat, o który przedmiot obraca sie na pew¬ nym okreslonym odcinku drogi, lub w cia¬ gu pewnego okreslonego czasu* Potrzebne sa co najmniej dwa równolegle tory trans¬ portowe, które tez zazwyczaj wystarczaja do celu wynalazku; mozna tez jednak sfor¬ sowac wieksza ilosc takich torów, jezeli szybkosci ich zostana odpowiednio dobra- - 2 —ne. Obrabiany przedmiot moze miec ksztalt dowolny, byle tylko posiadal plaska po¬ wierzchnie, ukladana na torach przenosni¬ kowych, W praktyce najwazniejsze sa przypadki, w których przedmiot ten po¬ siada ksztalt plytki, a wiec posiada dwie równolegle powierzchnie, z których jedna moze wchodzic w zetkniecie z dolnym, druga zas z górnym szeregiem krazków, wzglednie urzadzeniem podobnym.Ponizej opisany jest jeden z waznych przypadków zastosowania wynalazku oraz sluzace do tego urzadzenie. Nalezy tu za¬ znaczyc ze chodzi o przypadek, w którym obrabiany przedmiot doprowadzany jest z poczatku bez obrotu, po obróceniu zas ma byc przenoszony dalej w tym samym kierunku. Odpowiednio do tego przed krazkami posuwajacymi i obracajacymi oraz za tymi krazkami musza byc ustawio¬ ne krazki, które posuwaja obrabiany przed¬ miot, nie wprawiajac go w obrót. W tym przypadku zastosowania chodzi w szcze¬ gólnosci o kilkakrotne rozwalcowywanie w róznych kierunkach grubych okraglych plytek oi malej srednicy, które daje w kon¬ cu cienkie plytki koliste o znacznie wiek¬ szej srednicy. Obrabiany przedmiot przy¬ biera przy tym podczas obróbki na prze¬ mian ksztalt kolisty i eliptyczny. Urza¬ dzenie, sluzace do tego celu, sklada sie np. z osmiu lub dziesieciu ustawionych jedna za druga walcarek i odpowiada nie¬ przerwanemu torowi walcowania tasm z blachy. Rozgrzane plytki nalezy predko przeprowadzac od jednej walcarki dlo dru¬ giej, obracajac je przy tym o pewien okre¬ slony kat, najlepiej o 90°. Do tego przeno¬ szenia od jednej do drugiej walcarki przy jednoczesnym obrocie ma sie malo czasu do rozporzadzenia, poniewaz nalezy zapo¬ biec oziebianiu sie plytek i wyzyskac jak najlepiej zdolnosc pracy urzadzenia. Urza¬ dzenia, wykonywujace ruchy tam i z po¬ wrotem, albo-tez urzadzenia, w których plytke nalezy najpierw zatrzymac, aby móc ja obrócic, pracuja stosunkowo powoli, a to z powodu koniecznosci przyspieszania i opózniania ruchu znacznych mas. Nato¬ miast przy zastosowaniu niniejszego wy¬ nalazku plytki moga byc przenoszone da¬ lej z szybkoscia ich walcowania przy jed¬ noczesnym obracaniu ich podczas tego ruchu.Na rysunku fig. 9 przedstawia widok z boku, fig. 10 — widok z góry, fig. 11 — przekrój / — Ii fig. 12 — przekrój // — //.Urzadzenie, umieszczone pomiedzy sto¬ jakami A i B walcarek, posiada dwa dolne i dwa górne szeregi napedzanych krazków, osadzonych obrotowo w ramach 1, Vi 2, 2\ Ramy te dzwigane sa przez nosniki po¬ przeczne 8 i 12 i daja sie przesuwac na nich w kierunku poprzecznym, co umozli¬ wia zmiane odleglosci x (fig. 11) krazków i dostosowywanie tej odleglosci do wiel¬ kosci walcowanych plytek. Przestawianie ram umozliwione jest dzieki sworzniom 18, zaopatrzonym w gwint prawy i lewy, pola¬ czonych ze soba walkami posrednimi 17, zaopatrzonymi w stozkowe kola zebate i dajacymi sie uruchamiac wspólnie za po¬ moca recznego kola pcrtcretnego 16. Nosni¬ ki poprzeczne 8 i 12 dzwigane sa przez cztery wsporniki 10, przy czym górne nos¬ niki poprzeczne 8 mozna przestawiac w kierunku wysokosci za pomoca gwintowa¬ nych sworzni 9. Obrót czterech sworzni 9 uskutecznia sie równiez za posrednictwem zakonczonych stozkowymi kolami zebaty¬ mi walków posrednich 14 przy piomocy ko¬ la recznego 13. Dzieki temu przestawianiu w kierunku wysokosci odleglosc y (fig. 11) górnych krazków od dolnych.mozna dosto¬ sowywac odpowiednio do grubosci roz- walcowywanych plytek.Aby wyrównac róznice grubosci ma¬ terialu i uzyskac potrzebna sile dociskania krazków do obrabianego przedmiotu, lozy¬ ska górnych krazków znajduja sie pod dizialaniem sprezyn 15, dzialajacych na nie w kierunku z góry na dól, Ruch ku do- — 3 —lowi ograniczony jest nasadkami odbojo¬ wymi 27.Krazki transportowe otrzymuja naped ód silnika 19 np. za pomoca lancuchów i kól lancuchowych, a mianowicie tak, ze grupa krazków 4 napedzana jest za pomo¬ ca lancucha bez konca 3 z szybkoscia wal¬ cowania, grupa zas krazków 5 napedzana jest za pomoca drugiego lancucha 6 z szyb¬ koscia zmienna. Dlugosc lancuchów do¬ brana jest tak, ze rame górna mozna prze¬ stawiac w kierunku pionowym. Napina- cze 24 i 25 lancuchów daja potrzebne na¬ prezenie lancuchów. Boczne przestawia¬ nie umozliwione jest dzieki temu, ze kola lancuchowe 7 i 11, nasadzone na zlobkowa¬ ne waly napedowe 21 i 23, daja sie prze¬ suwac bocznie. Szybkosc ruchu grupy krazków 5 nastawia sie za pomoca kola recznego 22 i za posrednictwem przekla¬ dni 20 na wartosc mniejsza lub wieksza niz szybkosc grupy krazków 4. Róznica szybkosci krazków 4 i 5 powoduje powsta¬ wanie pary sil o kierunku osiowym, dzia¬ lajacych na miejsca zaczepu na plytkach, wskutek czego plytki zostaja obrócone.Róznica szybkosci jest tu przy tym miara wielkosci obrotu wzglednie kata obrotu.Aby wielkosci te posiadaly jednakowa wartosc dla wszystkich plytek i aby uzy¬ skac prostoliniowe wprowadzanie i odpro¬ wadzanie plytek z urzadzenia, krazki wlo¬ towe i krazki wylotowe napedzane sa po obu stronach z szybkoscia walcowania.Krazki 4, osadzone w przeciwleglych ra¬ mach lii1 wzglednie 2 i 2', napedzane sa przez czesci sprzegajace 26, wykonane tak, iz umozliwiona jest zmiana odleglosci x (fig. 11). Umieszczone po bokach szyny prowadnicze 28 sluza do tego, aby zapo¬ biec bocznemu wysuwaniu sie plytek; sta¬ nowia one jednak tylko dodatkowe zabez¬ pieczenie, poniewaz krazki napedowe prze¬ nosza plytki dalej dokladnie symetrycznie wzgledem linii srodkowej, jak to juz wy¬ zej objasniono.Zaklada sie, ze kolista pierwotnie plyt¬ ka wychodzi z walcarki A w postaci elipsy, której os wielka ustawiona jest w kierun¬ ku walcowania, i ze ta eliptyczna plytka zostaje natychmiast pochwycona przez urzadzenie wedlug wynalazku, posunieta dalej, obrócona o kat 90° dookola jej punk¬ tu srodkowego i w koncu oddana w tym polozeniu, w którym mala os elipsy lezy w kierunku walcowania, walcarce B.Przedstawione na rysunku urzadzenie stanowi jedynie jeden z przykladów wyko¬ nania. Do napedu krazków mozna stoso¬ wac wszystkie znane srodki techniczne.Do regulacji szybkosci grupy krazków 5 moze byc zastosowany silnik regulacyjny lub jakiekolwiek inne urzadzenie re¬ gulacyjne, umozliwiajace zmiane ilosci obrotu. PL