W garbarniach przy struganiu (falco- waniu) skóry chromowej, przy obcinaniu brzegów skóry wyprawionej lub prawie wyprawionej, a takze w przemysle prze¬ rabiajacym skóre, np. obuwniczym, po¬ wstaja duze ilosci odpadków.Odpadki skóry chromowej, otrzymane przy struganiu, moga byc uwazane za su¬ rowiec mniej lub bardziej swiezo garbowa¬ ny, w którym polaczenie garbników chro¬ mowych z substancja proteinowa jest sto¬ sunkowo luzne. Jest rzecza znana, ze ta¬ kie swieze odpadki sikory chromowej przez wstepne traktowanie zasadowe, np. mle¬ kiem lub papka wapienna, mozna wymy¬ wac wzglednie zobojetniac i przez dodat¬ kowe traktowanie kwasem odgarbowy- wac, a nastepnie przerabiac na produkty klejowe.W odróznieniu od tych odpadków od¬ padki powstajace przy obcinaniu skóry mniej lub bardziej wyprawionej, jak rów¬ niez odpadki z przemyslu skórniczego, np. obuwniczego, stanowia material zestarza¬ ly. Odpadki te powstaja ze skór, które byly wielokrotnie suszone i podczas wy¬ prawiania wzglednie przerabiania podda¬ wane róznym dzialaniom mechanicznym, np. prasowaniu na cieplo, klepaniu, gla¬ dzeniu, lub traktowaniu chemicznemu, np.natluszczaniu, zaprawiaiiiu, farbowaniu, wykonczaniu itd. Liczne te traktowania mechaniczne i chemiczne utrwalaja pola¬ czenie garbników chromowych z substan* cja proteinowai utrudniaja oddzielenie ich, co prawdopodobnie jest przyczyna nieuzy- wania dotychczas zestarzalych odpadków skórzanych do wyrobu kleju, zelatyny lub podobnych produktów.Celem wynalazku niniejszego jest prze¬ róbka zestarzalych odpadków skórza¬ nych ze skór wyprawionych lub prawie wyprawionych, jak równiez z wyrobów skórzanych, wzglednie juz poprzednio uzy¬ tych odpadków skórzanych, a wiec mate¬ rialów wyjsciowych, które wskutek ich wyrobu pod wzgledem koloidowo che¬ micznym sa tak dalece zmienione, iz zwykle postepowanie przeróbki odpad¬ ków po struganiu skóry chromowej nie daje pozadanych wyników.Doswiadczenia wykazaly, ze takie od¬ padki przez traktowanie mlekiem wapien¬ nym, przechowywanie w stanie nawapnio- nym, przemywanie i traktowanie kwasami mozna uwolnic od duzej czesci apretury, barwików, tluszczów i garbników chromo¬ wych, nie jest jednakze mozliwe tak po¬ traktowany material przerobic w sposób technicznie zadowalajacy z dobra wydaj¬ noscia na wartosciowe produkty zawiera¬ jace proteine.Obecnie stwierdzono, ze zestarzale od¬ padki skóry chromowej, a nawet zuzyte wyroby chromowe, jak np. obuwie lub tor¬ by, mozna przerabiac na wartosciowe sub¬ stancje proteinowe, zwlaszcza klej lub ze¬ latyne, w ten sposób, ze te materialy wyj¬ sciowe traktuje sie kilkakrotnie, przynaj¬ mniej dwa do trzech razy, wapnem i kwa¬ sem, a miedzy tymi traktowaniami wymy¬ wa woda, po czym otrzymywany, prawie calkowicie uwolniony od chromu, mocno specznialy produkt przerabia sie w spo¬ sób znany na zelatyne, klej lub podobny material. Przez takie kilkakrotne trakto¬ wanie srodkami speczniajacymi i staranne plukanie miedzy poszczególnymi trakto¬ waniami speczniajacymi nastepuje znacz¬ ne rozluznienie i daleko idaca zmiana struktury skóry, przy czym substancja ko¬ lagenowa nie zostaje zbytnio odbudowana.Wedlug sposobu niniejszego odpadki skórzane wapnuje sie w zwyklych dolach wapiennych, przemywa, np. w holendrze, zakwasza w odpowiednim urzadzeniu, np. kwasoodpornym zbiorniku, i uwalnia od roztworu kwasu przez wymywanie. Tepo¬ stepowania powtarza sie kilkakrotnie, przynajmniej dwa do trzech razy w tej sa¬ mej kolejnosci. Postepowanie to prowadzi wprawdzie do pozadanego celu, jest jed¬ nak wskutek stosowania róznych przyrza¬ dów zwiazane z duzymi wydatkami na srodki chemiczne, transport i prace. Po¬ nadto wymaga takie postepowanie duzych ilosci cieczy do wapnowania w zwyklych dolach i kwaszenia w zbiornikach w celu przeprowadzenia koniecznego odchromo- wania.Poza tym stwierdzono, ze postepowa¬ nie to mozna przeprowadzac znacznie pro¬ sciej i ekonomiczniej, jezeli przynajmniej kilkakrotne traktowanie kwasem i prze¬ mywanie, a najlepiej takze kilkakrotne wapnowanie, przeprowadza sie w tym sa¬ mym zbiorniku. Stwierdzono, ze dobry skutek osiaga sie przez utrzymywanie od- chromowywanego materialu odpadkowe¬ go w ruchu podczas calego traktowania albo przynajmniej okresowo, np. podczas traktowania kwasem i podczas wapnowa¬ nia.Odpowiednimi przyrzadami do prze¬ prowadzania odchromowywania sa np. beczki garbarskie, które moga byc zaopa¬ trzone w czopy lozyskowe w celu umozli¬ wienia skutecznego mieszania materialu i kapieli. Tak samo mozna stosowac nie¬ ruchome zbiorniki z odpowiednio zalozo¬ nymi przyrzadami do mieszania i ugnia¬ tania. — 2 —Specznialy i prawie wolny od chromu material proteinowy, otrzymany wedlug jednego z opisanych sposobów postepowa¬ nia, moze byc gotowany w zwykly sposób na klej lub klej zelatynowy. A wiec np. substancje proteinowa, wylugowana gora¬ ca woda z materialu odgarbowanego, po usu¬ nieciu wody mozna doprowadzic, np. za pomoca prózniowej suszarki walcowej lub rozpylarki dyszowej, do róznych celów.Sposób wedlug wynalazku umozliwia szerokie, gospodarczo korzystne zuzytko- wywanie taniego, dotad prawie nieuzy¬ tecznego materialu starego. Przy prze¬ prowadzaniu sposobu wedlug wynalazku w jednym zbiorniku nastepuje uszlachet¬ nienie materialu starego z malym nakla¬ dem wydatków na robocizne i materialy do traktowania oraz przy uzyciu prostych przyrzadów. Dalej stwierdzono, ze przez kilkakrotne, na przemian powtarzane specznianie starych odpadków- skóry za po¬ moca mleka wapiennego i kwasu osiaga isie to, ze traktowanie kwasem dziala znacznie lagodniej na materialy wyjsciowe, niz przy zwyklym jednostopniowym postepowaniu odtwardzajacym. Dzieki temu wedlug wy¬ nalazku osiaga sie kleje, które np. pod wzgledem sily klejenia sa lepsze niz zwy¬ kle kleje skórzane.Przyklad I. 100 kg odpadków skóry obuwniczej miesza sie doibrize z okolo 25 kg wodorotlenku wapniowego i 300 1 wody, po¬ zostawia pirzez 3 dni mieszajac kilka razy, wymywa woda od wapna, traktuje 200 li¬ trami 2-nicirmaLnego kwasu solnego i po okolo jednej godzinie pirzemywa starannie woda. Traktowaniewapnem, woda wzgled¬ nie kwasem powtairza sie w ten sann spo¬ sób dwa do trzech razy zaleznie od wla¬ sciwosci odgadbowywainej skóry. Po ostat¬ nim pirzemyciu puzieiz traktowanie goraca woda lufo para przy wairtoisci pH okolo 7—9 pozostaje rozpuszczona substancja protei¬ nowa, a wyciag uwolniony od wody, np. za ..pomoca rozpylaJriki dyszowej.- Przyklad IL Zwykle odpadki skóry chromowej, np. zie sztanoowni fabryki obuwniczej, zadaje sie w kadzi garbarskiej mlekiem wapiennym i pozostawia w niej pnzeiz kilka dni, mieszajac od czasu do cza¬ su. Gdy wapnowanie postapilo dosc dale¬ ko, spuszcza sie mleko wapienne i przemy¬ wa material wapnowany w tej samej kadzi okolo 200 litrami 8% irOztworu kwasiu sol¬ nego ma kazde 100 kg starej skóry. Na¬ stepnie utrzymuje sie kadz przez okolo 2—3 godzin w lagodnym ruchu, spuszcza sie kwasny roztwór zawierajacy sól chro¬ mowa, material przemywa woda i ponow¬ nie zadaje mlekiem wapiennym. Te zabiegi postepowania powtarza sie w tej samej ko¬ lejnosci, az do osiagniecia dostatecznego odlgarfooiwania. PL