Przedmiotem wynalazku niniejszego jest okular do lunety, zlozony z trzech czlonów skupiajacych, oddzielonych od siebie warstwami powietrza; suma wza¬ jemnych odleglosci tych czlonów Wynosi co najwyzej trzecia czesc odleglosci ogni¬ skowej okularu, przy czyim czlon, umiesz¬ czony najblizej oka, posiada postac so¬ czewki pojedynczej, srodkowy zas czlon posiada co najwyzej jedna warstewke kle¬ ju, przy czym soczewka tego czlona, zwró¬ cona iku obiektywowi, oraiz sasiadujaca z nia soczewka czlona, zwróconego ku ojbiektywowii sa soczewkami skupiaj acy- mi i co najmniej jedna powierzchnia jednej z tych dwóch ostatnio wymienionych so¬ czewek jest przy tym powierzchnia skle¬ jenia. Okular tego rodzaju posiada, jezeli glówne dzialanie skupiajace wywieraja jego czesci polozone blizej oka, zwlaszcza zas pojedyncza soczewka zwrócona ku oku, te pozadana czestokroc wlasciwosc, ze odleglosc zrenicy wyjsciowej od ze¬ wnetrznej, zwróconej ku oku powierzchni okularu jest dosc znaczna w porównaniu z calkowita odlegloscia ogniskowa oku¬ laru.Jezeli krzywiznie zwróconej ku oku powierzchni pojedynczej najblizszej oka soczewki nada sie wartosc lezaca we¬ wnatrz okreslonych granic, to mozna za¬ dosc uczynic wymaiganiom dotyczacym po¬ prawy obrazu poza osia optyczna, o ile ta, w mysl wynalazku zwrócona ku oku powierzchnia najblizszej oka soczewki po¬ siada krzywizne o wartosci, zawartej po-miedzy wartoscia sily zalamujacej tej so¬ czewki a ujemna wartoscia tejze sily, po¬ nadto zas co najmniej jedenascie dwudzie¬ stych sumy algebraicznej sil zalamiujacych powierzchni sklejenia, nalezacych do wspo¬ mnianych soczewek skupiajacych czlona srodkowego i czlona zwróconego ku obiek¬ tywowi, naleza do jednej z tych powierzch¬ ni sklejenia i wreszcie wartosc bezwzgled¬ na tej sumy jest wieksza, niz jedna dwuna¬ sta sumy bezwzglednych wartosci krzywizn zwróconych ku sobie powierzchni obu so¬ czewek. Pod sila zalamujaca powierzchni sklejenia nalezy przy tym rozumiec tu sto¬ sunek róznicy wspólczynników zalamania sklejonych ze soba soczewek do promienia krzywizny powierzchni sklejenia. Ta sila zalamujaca jest dodatnia w przypadku skupiajacych powierzchni sklejenia, ujem¬ na zas dla rozpraszajacych powierzchni sklejenia.Aby osiagnac szczególnie wielka odle¬ glosc zrenicy wyjsciowej od soczewki po¬ lozonej najblizej oka, dobrze jest tez, aby zewnetrzna powierzchnia srodkowego czlona okularu, zwrócona ku oku, byla wypukla ku oku, tak aby jej sila zalamuja¬ ca byla co najwyzej równa polowie sily zalamujacej calego czlona i srodkowy czlon okularu byl wykonany w postaci so¬ czewki pojedynczej. Poprawa obrazu poza osia optyczna, zwlaszcza zas poprawa ble¬ du „koma", który powstaje wskutek pa¬ dania na okular skosnie do osi optycznej wiazki promieni odtwarzajacych, jest ulat¬ wiona, jezeli czlon, zwrócony ku obiekty¬ wowi, sklada sie z trzech sklejonych ze soba czysci, przy czym najlepiej jest, aby srodkowa z tych soczewek byla soczewka rozpraszajaca. Pod bledem „koma" rozu¬ mie sie niesymetryczny podzial swiatla rozproszenia, powstajacy' zamiast ostrego punktu zewnatrz osi optycznej ukladu, wskutek skosnego do osi padania wiazki promieni odtwarzajacych. Z drugiej stro¬ ny mozna uzyskac bardzo prosta budowe okularu o szczególnie dobrej poprawce astygmatyzmu wiazek, nachylonych wzgle¬ dem osi, wykonujac czlon zwrócony ku obiektywowi jako soczewke pojedyncza, której powierzchnia, zwrócona ku obiekty¬ wowi, posiada sile zalamujaca, wynoszaca najlepiej jedna czwarta czesc sily zalamu¬ jacej calego okularu.Na rysunku przedstawione sa w zmniej¬ szonej podzialce trzy przyklady wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia przyklad pierwszy, fig. 2 — przyklad drugi i fig. 3 — przyklad trzeci w schematycznych prze¬ krojach srodkowych. Odleglosci ognisko¬ we wynosza we wszystkich trzech przy¬ kladach 100 jednostek miary dlugosci.Okular wedlug fig. 1 sklada sie z czlo¬ na, zwróconego ku obiektywowi i utwo¬ rzonego z dwóch sklejonych ze soba socze¬ wek / i //, z czlona srodkowego, posiada¬ jacego ppstac [soczewki pojedynczej ///, oraz z czlona, zwróconego ku oku, posiada¬ jacego równiez postac soczewki pojedyn¬ czej IV. W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 czlon, zwrócony ku obiektywowi, stanowi soczewka pojedyncza V, za która ustawiony jest czlon srodkowy, zlozony z dwóch sklejonych ze soba soczewek VI i V//, oraz czlon, zwrócony ku oku, posia¬ dajacy z kolei postac soczewki pojedyn¬ czej VIII. W trzecim przykladzie wyko¬ nania (fig. 3) czlon, zwrócony ku obiekty¬ wowi, sklada sie z trzech sklejonych ze sioba isiodzewek IX, X i XI, czlon srodkowy zas — z dwóch soczewek XII i XIII. Czlon zwrócony ku oku stanowi tu soczewka pojedyncza XIV. Ogniska we wszystkich trzech przykladach wykonania sa zazna¬ czone na rysunku litera F, a przeslony pola obrazu — litera B. Polozenie otwo¬ rów wyjsciowych jest oznaczone za pótmioca srodków P tych otworów. Litera r oznacza promienie soczewek, litera d — (grubosci soczewek, litera D — swobodne srednice przeslon pola obrazu, litera / — odleglosci.Gatunki szkla, znajdujace zastosowanie — 2 —przy wykonaniu okularu wedlug wynalaz¬ ku, sa oznaczone przez padanie wartosci wspólczynników zalamania no dla linii zóltej widma slonecznego oraz liczb Abbe'go v.Podcina ponizej tabela 1 podaje gatunki szkla, tabela 2 — swobodne srednice D przeslon pola obrazu, tabela 3 — odleglosci / oraz grubosci d i w koncu tabela 4 — pro¬ mienie krzywizny r dla trzech omówionych wyzej przykladów wykonania.Tabela 1. riD v Soczewki /, VIII, XIII 1,7174 29,5 Soczewki //, ///, IV, V, VI, VIII, IX, XI, XII, XIV 1,5163 64,0 SoczewkaX 1,6477 33,9 Tabela 2.Di 108 £2 115 Ds 125 h c/l dl h c/3 U di U h C/5 /• c/c di 472 120 120 Tabela 3. 55.0 6.7 43.3 1.4 16.7 1.4 16.7 92.0 68.0 30.0 0.6 40.0 6.7 h d8 h h C/9 c/io c/n /lO c/l2 dn /li du ta Tabela 4.T9 no + ni — 140 183 114 0.6 23.0 67.0 20.0 37.9 6.3 52.0 0.6 36.3 6.3 0.6 22.2 69.0 ri7 ris- no r4+ 190 na—1450 no—174 r5 — 447 ri3 + 101 r2i — 326 re + 112 ru 'a© r22 + 93 r7 + 1000 ris + 367 rn + 460 r8 + 740 rie— 121.5 PL