Wynalazek niniejszy dotyczy samoza- bezpiecizajacych sie nasrubków, .wewnatrz których umocowarna jest odksztalcalna sprezysta wkladka, w która sruba przy wkrecaniu wrzyna sie; wskutek tego1 unika sie obluznienia sie nasrubka pod wplywem wstrzasów niezaleznie od tego, czy nasru¬ bek styka sie jeszcze z inna czescia niz ze sruba, czy tez nie, W konstrukcjach, których czesci sa umocowane za pomoca polaczenia srubo¬ wego, czesto sruba jest wprowadzana od wewnatrz na zewnatrz, tak iz nasraibek znajduje sie z zewnatrz. W tych przypad¬ kach, zwlaszcza w samolotach, czesto jest pozadane wpuszczenie nasrubka ponizej poziomu otaczajacych czesci. Równiez w wielu innych wykonaniach, nawet gdy nasrubek nie jest wpuszczony, pozostaje malo miejsca dokola niego. W tych przy¬ padkach nie jest mozliwe stosowanie klu¬ cza da srub, który chwytalby nasrubek z ze¬ wnatrz.Niedogodnosc te usuwa nasrubek we¬ dlug wynalazku. Nasrulbek- ten posiada ka¬ dlub z otworem, którego jedten koniec jest zajopatrzony w gwint, a na drugim koncu znajduje sie zaglebienie w celu umieszcze¬ nia klucza, posiadajace ksztalt oidmienny od ksztaltu kolowego, przy czym pomiedzy czescia otworu zaopatrzona w gwint i cze¬ scia rozszerzona znajduje sie wkladka za¬ kleszczajaca z odpowiedniego materialu, np. fibry wulkatnizowanej, która jest utrzy-mywana w swym polozeniu za pomoca ma¬ terialu wybranego z kadluba nasrubka.Przedmiot wynalazku stanowi poza tym sposób wykonywania takich nasrulbków oraz naraedizie stosoiwane do wytwarzania.W celu ulatwienia zrozumienia wyna¬ lazku i jego zalet ponizej podane sa przy¬ klady wykonania na rysunku.Fig. 1 przedstawia widok perspekty¬ wiczny przekroju nasrubka wedlug wyna¬ lazku, wykonanego tylfco czesciowo, fig. 2— przekrój osiowy nasrubka, uwidoczniajacy wkladke zakleszczajaca oraz narzedzie do obróbki naisrdbka, fig. 3 — widok z góry czesciowo przekrój odpowiaidajacy fig. 2 wedlug linii 3—3, fig. 4 — widok nasrubka z góry, fig. 5 — przekrój gotowego nasrubka wzdluz linii 5—5, fig. 6 — widok perspek¬ tywiczny innej postaci nasrubka, czesciowo rozcietego.Na fig. 1 — 5 nasrubek posiada pierscie¬ niowy kadlub metalowy 10, który z ze¬ wnatrz, najlepiej, jest cylindryczny, cho¬ ciaz moze miec i inny ksztalt. Otwór, prze¬ chodzacy przez nasrubek, jest zaopatrzony w czesci dolnej w gwint 12. Górna czesc 14 otworu jest rozszerzona, tak iz jej zakon¬ czenie stanowi powierzchnia oporowa 16.Powierzchnia oporowa, jak przedstawiono na rysuiriku, moze byc plaska, prostopadla do osi nakretki, lub tez stozkowa. W otwór 14 wlozony jest pierscien niemetalowy 18, opieraljacy sie na powierzchni oporawej 16.Pierscien ten jest wykonalny z odpowiednie¬ go odksztalcalmego i sprezystego materia¬ lu, najlepiej z fibry uwarstwionej np. wul¬ kanizowanej.Na pierscien 18 jest nalozona, najlepiej, metalowa podkladka 20, pasujaca do otwo¬ ru 14 i posiadajaca srednice wieksza od ze¬ wnetrznej srednicy gwintu, jak wynika z fig. 2.Gdy pierscien 18 i podkladka 20 jest wpuszczona w prawidlowym polozeniu do otworu 14, to polozona naid nia scianka wy¬ drazenia 14 zostaje obrobiona za pomoca odpowiedniego narzedzia tak, iz otrzymuje ksztalt nie cylindryczny, najlepiej wielo- boczny, dla pomieszczenia wewnetrznego klucza srubowego w celu obracania nasrub¬ ka; Najkorzystniej jest, gdy powierzchnia wewnetrzna jest wykonana o zwyklym sze¬ sciokatnym przekroju. Ten ksztalt uzysku¬ je sie za pomoca trzpienia 24 o odpowied¬ nich krawedziach tnacych 26, które zdzie¬ raja wiór 28 z wewnetrznej powierzchni wydrazenia 14 i zaginaja go ku wewnatrz i w dól tak, jak przedstawiono na fig. 2.W przedstawionym przykladzie wykonania zoistaije zdarta pewna liczba oddzielnych pasków 28, narzedzie jednak w stosunku do srednicy wydrazenia 14 moze miec taki przekrój, ze powstaje nieprzerwany pier¬ scieniowy wiór na wewnetrznej powierzch¬ ni wydrazenia. Zdarcie powierzchni we¬ wnetrznej wydrazenia 14 sluzy do dwóch celów, a mianowicie w celu nadania poza- dianego ksztaltu dla pomieszczenia klucza i w celu wybrania metalu! z kadluba nasrub¬ ka dla umocowania sprezystej wkladki 18 posrodku wydrazenia 14, tak aby nie mogla przekrecac sie wzgledem kadluba nasrub¬ ka. Jak wynika z fig. 5 wiór lub wiónki 28, zdarte w wydrazeniu 14, zostaja docisniete posrodku do podkladki 20. Wobec odpo¬ wiednio duzego cisnienia trzpienia, pod¬ kladki te i pierscien sprezysty 18 sa unie¬ ruchomione za pomoca natloczonego meta¬ lu i zabezpieczone na stale przed przekre¬ ceniem. Jak zaznaczono wyzej, z po¬ wierzchni wewnetrznej górnej czesci wy¬ drazenia 14 moze byc zdarty i zacisniety na podkladce ciagly pierscieniowy wiórek, jednak korzystnie jest stosowac trzpien ta¬ kiego ksztaltu, zeby byly zdzierane i zaci¬ skane pojedyncze wiórki, gdyz wymagana jest znaczna glebokosc zaglebienia dla uzy¬ skania niezbednej powierzchni oporowej dla klucza. Gdyby metal byl zdzierany iz ca¬ lego obwoldu wydrazenia 14, to wdbec zdzierania na znacznej glebokosci skupilo¬ by sie dtozo na podkladbe tworzywa, jakie — 2 —ma byc usuniete dla wykonania zaglebienia dla klucza. Gdy zdzierane sa pojedyncze wiórki metalu, jak w niniejszym przykla¬ dnie, to nagtromadzony metal moze byc wy¬ tloczony w bok, skad zostaje usuniety, jak oznaczono na fig. 3 liczba 28a. Takie bocz¬ ne rozmieszczenie pozwala na zdarcie nie¬ zbednego materialu bez obawy, ze metal zbyt daleko bedzie siegal w kierunku pro¬ mieniowym ku wewnatrz albo ze bedzie spietrzal sie w kierunku pionowym, co w na- srubku danej wysokosci zmniejszyloby znacznie glebokosc, przeznaczona na klucz.Gdy zdzierane sa oddzielne wiórki, te pozadane jest stosowanie metalowej pod¬ kladki np. 20, chociaz to nie jest konieczne, gdyz metal moze bezposrednio opierac sie na pierscieniu fibrowym i zaciekac go.W nasrulbkii wedlug fig. 6 pierscien me¬ talowy jest 'zidiarty ze scianki wydrazenia 14 i zacisniety na wkladce 18 bezposrednio w postaci zamknietego okraglego kolnierza.W tej postaci wykonania nasrubek jest sze- scioboozny, przy czym mozna stosowac klucz wewnetrzny lub zewnetrzny.Nasrubek wedlug wynalazku moze byc wykonany rozmaitymi sposobami i w wielu odmianach. Najlepiej, gdy trzpien do zdzie¬ rania materialu posiada poza swymi kra¬ wedziami tnacymi przebiegajace w kierun¬ ku! jeg^ osi wglebienia 26 (fig. 2), siegajace w kierunku pracy trzpienia nizej krawedzi tnacych. PL