Wynalazek dotyczy aparatu do mecha¬ nicznego nacinania zapisu dzwiekowego na tasmach dzwiekowych z przyrzadem zapi¬ sujacym, wyposazonym w rylec. Celem wy¬ nalazku jest przystosowanie tego rodzaju aparatu do sporzadzania wysokowartoscio- wych zapisów dzwiekowych, które nada¬ walyby sie do powielania.Do sporzadzania wysokowartosciowych zapisów dzwiekowych na tasmach dzwie¬ kowych do mechanicznego zapisywania dzwieków zaleca sie stosowanie aparatów do zapisywania, w których tasma dzwieko¬ wa przylega podczas zapisywania dzwie¬ ków do obracajacego sie cylindra, sluzace¬ go jako podklad do zapisywania. Takipod¬ klad nie da sie jednak ani wytworzyc te¬ oretycznie bez zarzutu, ani osadzic w lo¬ zyskach, ani napedzac, tak iz praktycznie biorac nie da sie uniknac nieznacznych okresowych drgan zarówno podkladu, jak i prowadzonej po tym podkladzie tasmy dzwiekowej wzgledem przyrzadu zapisuja¬ cego. Okres tych drgan jest zalezny od sre¬ dnicy cylindra i od jego szybkosci obroto¬ wej, podczas gdy wielkosc amplitudy drgan jest zasadniczo zalezna od dokladnosci, z jaka wykonana jest powierzchnia podkla¬ dowa, majaca kolowy przekrój poprzeczny, i z jaka jest ona osadzona w lozyskach.Drgania okresowe, uwarunkowane nie¬ doskonaloscia cylindra podkladowego, od¬ dzialywaja na przyrzad doi zapisywania ja¬ ko calosc oraz przy zapisywaniu tasmy dzwiekowej moga powodowac zmiany w glebokosci nacinania, obnizajace znaczniedobroc tonów. W celu usuniecia tych wad wynalazek przewiduje, ze przyrzad do za¬ pisywania, stanowiacy uklad zdolny do drgan, posiada drganie wlasne, którego czestotliwosc lezy powyzej czestotliwosci okresowych uderzen, wywieranych na przy¬ rzad do zapisywania i uwarunkowanych niedoskonaloscia podkladu. Przy tym przy¬ rzad do zapisywania jest zaopatrzony ko¬ rzystnie w znane urzadzenie tlumiace.Jednak taki przyrzad do zapisywania, nieczuly na okresowe drgania podkladu, jest bardzo czuly na drgania o charakterze naglym o wiekszej amplitudzie, jakie sa po¬ wodowane np. nieumyslnymi wstrzasami powodowanymi nierównomiernoscia war¬ stwy do zapisywania tasmy dzwiekowej lub wstrzasami calej aparatury do zapisywania, Te nagle drgania moga pobudzic przyrzad do zapisywania jako calosc do drgan wla¬ snych, tak iz rylec badz tak gleboko wnika w warstwe woskowa, ze przy odtwarzaniu dzwieków powstaja wahania w natezeniu dzwieków, badz nawet tak gleboko wchodzi w tasme dzwiekowa, ze calkowicie przeni¬ ka przez warstwe woskowa napotykajac tasmowy nosnik warstwy woskowej, na któ¬ rej zostaje zniszczony, co latwo nastepuje zwlaszcza wówczas, gdy ostrze rylca jest wykonane z szafiru. Nalezy przy tym zwró¬ cic uwage na to, ze warstwa woskowa jest na ogól bardzo cienka, a jej grubosc nie mo¬ ze byc dowolnie zwiekszona, gdyz inaczej odstawalaby od nosnika.Aby wiec, nie pogarszajac zdolnosci do drgan czulego aparatu do zapisywania, uczynic nieskutecznymi te nagle drgania o amplitudzie wiekszej, zaopatruje sie we¬ dlug wynalazku przyrzad do zapisywania w urzadzenie do mechanicznego ogranicza¬ nia amplitudy jego drgan wlasnych.Na rysunku uwidoczniono schematycz¬ nie przyklad wykonania aparatu do zapisy¬ wania dzwieków wedlug wynalazku.Tasma 1 do zapisu dzwieków, skladaja¬ ca sie z nosnika tasmowego 2 i np. z cien¬ kiej warstwy woskowej 3, jest prowadzona po krazku 4, który obraca sie z równomier¬ na szybkoscia oraz przesuwa tasme do za¬ pisu dzwieków pod rylcem 5 przyrzadu 6 do zapisywania. Liczba obrotów krazka 4 na minute jest stosunkowo mala.Przyrzad 6 do zapisywania jest osadzo¬ ny obrotowo na czopie 8 na ramieniu dzwi¬ gniowym 7 oraz jest zawieszony na sprezy¬ nie 9 odciazajacej ten przyrzad. Stopien odciazenia daje sie nastawiac sruba nastaw- cza 10. Na dolnej stronie ramienia dzwi- gniowgo 7 osadzona jest tarcza 11, która jest zanurzona w zbiorniku 12, napelnio¬ nym olejem, oraz która sluzy do tlumienia drgan przyrzadu do zapisywania.Ramie dzwigniowe 7 jest przedluzone poza czop 8 oraz na swym koncu jest za¬ opatrzone w srube nastawcza 13 polozona na wprost oporka 14.Sprezyna 9 jest nastawiana sruba 10 w taki sposób, aby w stanie spoczynku ry¬ lec 5 przyrzadu 6 do zapisywania wnikal odpowiednio w warstwe woskowa tasmy do zapisu dzwieków.Nieuniknione drgania okresowe, wyste¬ pujace przy obracaniu sie krazka 4, sa udzielane za posrednictwem rylca 5 ukla¬ dowi zdolnemu do drgan i utworzonemu z czesci 6, 7, 9, 13 oraz powoduja w tym ukladzie drgania, które jednak, jezeli oma¬ wianemu ukladowi do zapisywania wedlug wynalazku nada sie drganie wlasne, które¬ go czestotliwosc nie lezy ponizej czestotli¬ wosci okresowych wstrzasów, wywartych na uklad do zapisywania i uwarunkowa¬ nych niedoskonalosciami krazka 4, np. jego nieokragloscia lub wadliwym osadzeniem w lozyskach, w taki sposób sa tlumione tlu¬ mikiem olejowym 11, 12, ze nie moga wy¬ wrzec zadnego szkodliwego wplywu na za¬ pisywanie dzwieków* Coi innego zachodzi przy nagle wystepu¬ jacych drganiach o wiekszej amplitudzie lub o krytycznej czestotliwosci, które sa po¬ wodowane np. nieumyslnymi wstrzasami — 2 —przy napedzaniu aparatu do zapisywania, nierównomiernosciami warstwy do zapisy¬ wania tasmy dzwiekowej lub wstrzasami calej aparatury do zapisywania- W celu unikniecia szkodliwych dzialan tych drgan przewidziany jest oporek 14 ograniczajacy amplitude tych drgan ukladu drgajacego 6, 7, 9, 13. Sruba nastawcza 13 jest nasta¬ wiona w ten sposób, ze jej ostrze normalnie znajduje sie w takim odstepie od oporka 14, iz w stanie spoczynku, a nawet przy drga¬ niach rezonansowych, wystepujacych w ukladzie drgajacym 6, 7, 9, 13 i powodowa¬ nych okresowymi drganiami krazka 4, nie styka sie z oporkiem. Jezeli jednak w ukla¬ dzie drgajacym, utworzonym z czesci 6, 7, 9, 13, beda wywolane zewnetrznymi impul¬ sami wstrzasy lub podobne drgania wlasne, których amplituda przekroczylaby dopusz¬ czalna glebokosc naciecia rylca, wówczas ostrze sruby nastawczej 13 oprze sie o opo¬ rek 14 i ograniczy zatem amplitude drgan, a wskutek tego glebokosc nacinania rylca, az zmniejszy sie amplituda tego drgania. PL