Wynalazek dotyczy suwaka zamkniecia suwakowego, który miedzy dwiema scian¬ kami posiada rozgaleziony kanal oraz jest zaopatrzony w uchwyt.W mysl wynalazku do ustalania suwa¬ ka w dowolnym miejscu zamkniecia na sciance suwaka sluzy obrotowo osadzony rygiel, który obraca sie dokola osi, biegna¬ cej w kierunku podluznym suwaka, i po¬ siada wystajaca w kierunku poprzecznym nasade ryglujaca, zachodzaca na szereg ogniwek, przy czym rygiel jest zwykle przytrzymywany w polozeniu zachodzacym przez dzialanie sprezyny i podczas ruchu suwaka w kierunki^ otwarciia lub zamknie¬ cia uchwyt powoduje ruch obrotowy rygla, a tym samym powrotne odchylenie sie na- isady z polozenia zachodzacego. Rygiel jest umocowany w lozyskach, osadzonych w pe¬ wnej od siebie odleglosci na sciance suwa¬ ka w jego kierunku podluznym. Rygiel mo¬ ze posiadac dzwignie, na która zachodzi u- chwyt, przy czym dzwignia tal jest obroto¬ wo osadzona za pomoca trzonów. Rygiel (moze równiez stanowic albo pólcylimdrycz- na czesc osadzona w lozyskach albo czesc osadzona przechylnie za pomoca znajduja¬ cych sie na stronie podluznej wsporników lozyskowych, podczas gdy nasada rygluja¬ ca znajduje sie na przeciwleglej stronie po¬ dluznej. Rygiel posiada z jednej strony po¬ dluznej powierzchnie kciukowe, do których podczas ruchu isuwaka (przylega uchwyt swa czescia poprzeczna w celu obróceniarygla dokola jsgo osi podluznej. Dzwignia rygla posiada wygiete ramie poprzeczne, znajdujace sie nad czescia poprzeczna Ur chwytu, przy czym na koncach ramienia poprzecznego! znajduja sie powierzchnie kciukowe. W ryglu, posiadajacym kadlub pólcylindryczny, kadlub ten poisiada siega¬ jaca prawie az do scianki suwaka krawedz (podluzna, zaopatrzona w powierzchnie kciukowe, do których moze przylegac u- chwyt. Na sciance suwaka moze byc przy¬ mocowana nakladana plytka przykrywaja¬ ca, która przytirzymuje w miejscu rygiel i przynajmniej czesciowo go przykrywa.Plytka przykrywajaca i scianka suwaka posiadaja na swych powierzchniach styko¬ wych wydrazenia na rygiel, przy czym ply¬ tka przykSrywajaca posiada dodaitkowe wy¬ drazenia, umozliwiajace ruch obrotowy ry¬ gla. Plytka przykrywajaca i scianka suwa¬ ka posiadaja wystepy wzglednie odpowie¬ dnie przeciwlegle wydrazenia do wyprosto¬ wywania plytki przykrywajacej przy urno cowywaniu jej na sciance suwaka. W wy¬ drazeniu suwaka wzglednie plytki przykry¬ wajacej umieszczona jest sprezyna, która wskutek przylegania do czesci przeciwle¬ glej dociska rygiel w polozeniu ryglujacym.Rygiel w postaci kadluba pólcylindryczne- go moze byc osadzony na sciance suwaka w nasadach lozyskowych, scianka suwaka jest zaopatrzona w otwór, który pozwala na przejscie nasady ryglujacej do kanalu suwaka ii zachodzenie na 'Ogniwka.Charakterystyczna cecha wynalazku jest uiniiemozliwieniie ruchu samoczynnie u- stalonego suwaka w jakimkolwiek kierun¬ ku, z wyjatkiem, gdy uchwyt porusza sie po luku pod katem 180°, a mianowicie w plaszczyznie prostopadlej do suwaka i w kierunku podluznym ido suwaka, wskutek czego suwak w tym kierunku moze sie swo- bodnie poruszac. W wykonaniu wedlug wynalazku rygiel zamykajacy obraca sie dokola osi podluznej suwaka w kierunku popfrzeczmym do osi podluznej zamkniecia, tak ze w polozeniu ryglujacym nastepuje niezawodne zamkniecie ogniwek i nie moze nastapic odryglowanie przy pociagnieciu w kierunku podluznym wywartym bezposre- dmiio na suwak.Przyklady wykonania wynalazku uwi¬ doczniono na rysunku.Fig. 1 przedstawia w widoku z góry odcinek zamkniecia suwakowego wraz z suwakiem, fig. 2 — w widoku perspekty¬ wicznym w skali powiekszonej suwak we¬ dlug fig. 1, fig. 3 — przekrój podluzny su¬ waka wzdluz linii 3 — 3 na fig. 1, fig. 4 — przekrój wzdluz linii U — -4 na fig. 3, fig. 5 — przekrój suwaka wedlug fig. 4 po od- ryglowaniu suwaka, fig. 6 — przekrój ry¬ gla wzdluz linii 6 — 6 na fig. 3, fig. 7 — rygiel w widoku perspektywicznym, fig. 8 — w widoku z góry czesc zamkniecia su¬ wakowego z odmiennie wykonanym suwa¬ kiem, którego czesc przykrywajaca jest usunieta, fig. 9 — przekrój podluzny su¬ waka zdjetego z zamkniecia, fig. 10 — przekrój poprzeczny wzdluz linii 10 — 10 na fig. 8, fig. 11 — przekrój poprzeczny wzdluz linii 11 — 11 na fig. 9, fig. 12 — widok perspektywiczny rygla z uwidocznio¬ nym uchwytem suwaka, fig. 13 — w wido¬ ku perspektywicznym sam kadlub suwa¬ ka, fig. 14 — przekrój odmiennej postaci wykonania suwaka wedlug fig. 9, fig. 15 — przekrój wzdluz linii 15 — 15 na fig. 14, a fig. 16 — widok perspektywicz¬ ny w powiekszeniu rygla zastosowanego w suwaku wedlug fig. 14 i 15.Suwak 10 wedlug fig. 1 — 7 sluzy do laczenia i rozlaczania tasm 11 ii 12 zsi- mkniecia suwakowego, posiadajacego jak zwykle ogniwka 111 i 121. Kadlub 10 su¬ waka posiada, mniej wiecej zwykla postac wykonania i sklada sie ze scianki górnej 13 i dolnej U, które na szerszym koncu su¬ waka sa polaczone za pomoca zeberka, dzieki czemu wytworzone zostaja dwa ka¬ naly, zbiegajace sie na waskim koncu su¬ waka. Scianki 13 i U posiadaja na brzegu — 2 —skierowane do siebie obrzeza 131 i 1A1, które zachodza na ogniwka 111, 121. Mie¬ dzy kolnierzami znajduje sie dosc miejsca do przejscia obydwóch tasm 11 i 12.W pierwszej postaci wykonania na sciance górnej 18 znajduja sie obsady lo¬ zyskowa 15 i 16, umieszczone na szerokim i waskim koncu suwaka. Te obsady lozy¬ skowe sa dostosowane swa krawedzia ze¬ wnetrzna do ksztaltu rygla, 17.Rygiel 17 sta,nowi np. tulejka, przecie^ ta wzdluz jej osi, która tak samo, jak ka¬ dlub suwaka, moze byc odlana metoda na¬ tryskowa z podobnego jak kadlub, a mia¬ nowicie metalowego lub termoplastyczne¬ go tworzywa. Kadlub rygla jest zasadniczo pólkolisty w przekroju poprzecznym, przy czym jedna jego scianka boczna 18 jest dluzsza niz druga scianka boczna 19 i wy¬ chodzi poza obwód kola (fig. 4). W polo¬ zeniu ryglujacym krawedz scianki 18 znaj¬ duje sie blizej zewnetrznej powierzchni scianki górnej 18 suwaka, niz krawedz drugiej scianki 19. W polozeniu normalnym lub zamknietym rygla 17 pozostaje jednak jeszcze tyle miejsca na poprzecznice 20 uchwytu 21, ze rygiel 17, oznaczony na fig. 3 liniami pelnymi lub przerywanymi, zaj¬ muje polozenie uwidocznione na fig. 4, podczas gdy przy (podniesieniu uchwytu jego poprzecznica 20 zachodzi na scianke 18 i przesuwa rygiel 17 w polozenie uwi¬ docznione na fig. 5.Rygiel 17 jest umieszczony obrotowo na dwóch czopach 22 i 23, które sa (naj¬ korzystniej) umocowane w obsadach lo¬ zyskowych 15, 16 i wchodza w otwory scia¬ nek czolowych 2Jf i 25 rygla. Przez ruch obrotowy rygla 17 caop lub nasada 26 na jednym koncu rygla zostaje cofnieta z sie^ gajacego w kanal 101 polozenia suwaka (fig. 4) przez otwór 27 scianki 13 suwaka, tak ze szereg ogniwek zamkniecia moze sie bez przeszkód przesuwac przez kanal suwaka.Rygiel 17 jest na jednym koncu zaopa¬ trzony w wyciecie 28 na sprezyne 29, któ¬ rej jeden koniec przechodzi przez otwór 30 scianki 25, a drugi koniec 31 przylega do scianki górnej 13 suwaka pod czopem 23 (fig. 6).Scianka boczna 18 rygla i7 jest w miej¬ scach polaczenia ze sciankami czolowymi 2Jf i 25 zaopatrzona w powierzchnie kciu¬ kowe 181, o które uderza poprzecznica 20 uchwytu 21, gdy uchwyt ten pociaga sie w jednym lub drugim kierunku, tak ze obsa¬ da ryglujaca 26 jest wyciagana wraz z lacznikami z polozenia przylegajacego.Ukosne powierzchnie kciukowe 181 ogra¬ niczaja równoczesnie ruch uchwytu na su¬ waku w obydwóch kierunkach.Obok krawedzi scianki 18 rygla w po¬ blizu przedniej scianki suwaka w celu przytrzymywania obsady ryglujacej 26 w polozeniu zachodzacym umieszczona jest sprezyna 29 (fig. 6). Przez przesuniecie uchwytu do góry lub pociagniecie go w jednym lub drugim kierunku obraca sie rygiel 17 wbrew dzialaniu sprezyny 29, azeby przekrecic -obsade ryglujaca 26 w przedstawione na fig. 5 polozenie nieczyn¬ ne. Przy zwolnieniu uchwytu .sprezyna 29 sama obraca rygiel 17 z powrotem w jego polozenie poczatkowe lub ryglujace.Na fig. 8 — 13 uwidoczniono nieco od¬ mienna postac wykonania kadluba 32 su¬ waka, skladajacego sie ze scianki górnej 33 i scianki dolnej 3U, które równiez sa ze soba polaczone zeberkiem laczacym 35 (fig. 9) o przekroju poprzecznym w ksztalcie litery V. Brzegi scianek 33 i 3U suwaka równiez posiadaja skierowane do srodka kolnierze 36, które zachodza na ogniwka 37, 371 obu przynaleznych sze¬ regów 38, 381 (fig 8), gdy zamkniecie ma byc otworzone lub zamkniete. W kie¬ runku podluznym kadluba suwaka umie¬ szczona jest na górnej jego sciance 33 plytka przykrywajaca 39.Kadlub 32 suwaka posiada w zewnetrz¬ nej powierzchni scianki górnej 33 z jed- — 3 —nej strony osi podluzny wyciecie podluzne 40, które na jednym koncu przechodzi w szerokie siodelko 41 do czesci 42 sprezyny na plytce przykrywajacej 39. Na szerokim koncu kadluba 32 suwaka znajduje sie po¬ srodku wyciecie 48 na sprezyne wodzaca .44 plytka przyikrywajacej 39. Sprezyny slu¬ za do wyprostowania plytki przykrywaj a-» cej 89, gdy ona ma byc umocowana na ka¬ dlubie 82 suwaka.Na sciance górnej 33 suwaka znajduje sie rygiel 45 o postaci uwidocznionej na fig. 12. Rygiel ten posiada zwrócone w kierunku osiowym trzony 46, 461, pola¬ czone ze soba dzwignia 47. Dzwignia 47 posiada wygiete ku górze ramie poprzecz¬ ne 48 z powierzchniami kciukowymi 49 i 50, znajdujacymi sie na stronie dolnej. Od trzonu 461 biegnie w kierunku poprzecz¬ nym wlasciwa nasada ryglujaca 51 z kon¬ cem haczykowatym, skierowanym w dól.W górnej powierzchni rygla 51 znajduje sie wydrazenie 52, w którym osadzona jest sprezyna srubowa 53, która zwykle docis¬ ka rygiel w dól lub w polozenie zamknie^ cia.Wyciecie 40 stanowi lozysko trzonów 46, 461. Od tego wyciecia wybiegaja ha¬ czykowate wydrazenia 54, w które wcho¬ dza ramiona dzwigni 47 i czesc ramienia poprzecznego 48. Od wyciecia 40 odgalezia sie inne wydrazenie 55 prowadzace do przejsciowego otworu 56 scianki górnej 33 suwaka. Wydrazenie 55 i otwór 56 slu¬ za do przyjecia obsady ryglujacej 51 z jej haczykowatym koncem, który poprzez otwór moze zachodzic na szereg ogniwek w kanale suwaka, np. na ogniwka 37 sze¬ regu 38 (fig. 8). Wyciecia 40, 54 i 55 (fig. 10 i 13) sluza do umieszczania rygla 45 w jego polozeniu normalnym lub .poziomym, w którym haczykowaty koniec obsady ry¬ glujacej 51 wchodzi w kanal suwaka, jak oznaczono liniami pelnymi na fig, 10. W polozeniu tym rygiel jest przytrzymywany za pomoca sprezyny 53. Przez nacisniecie do góry dzwigni 47 obsade ryglujaca 51 mozna poruszyc w polozenie uwidocznione na fig. 10 liniami przerywanymi, w kt6- rym szeregi ogniwek moga sie swobodnie poruszac.W celu umozliwienia tego ruchu rygla 45 plytka przykrywajaca 39 posiada wy¬ drazenie 57 (fig. 9 i 11), konczace sie otworem 58 (fig. 11), prowadzacym na zewnatrz, tak ze dzwignia 47 lub jej ra^ mie poprzeczne 48 moze sie dostatecznie poruszac w góre, gdy narzad uchwytowy 59 lub jego czesc poprzeczna 60 jest poru¬ szana w kierunku jednej z dwóch po¬ wierzchni kciukowych 49, 50, azeby su¬ wak mozna bylo przesuwac w jednym lub drugim kierunku.Przeciwlegla scianka boczna plytki przykrywajacej 39 posiada naprzeciwko otworu 58 otwór podluzny 61 i pozwala na ruch podluzny poprzecznicy 60 przy prze¬ suwaniu suwaka, aby mogla sie ona ze¬ tknac z jedna z obu ukosnych powierzchni kciukowych 49 i 50. Narzad uchwytowy 59 moze miec dowolna postac wykonania.Na fig. 8 i 12 przedstawiono dla przykla* du pierscien pociagowy 591, który za po¬ moca ogniwka 592 jest polaczony ruchomo z pozostala czescia narzadu 59.Dolna strona plytki przykrywajacej 39 znajduje sie na sciance górnej 33 suwa¬ ka i przykrywa równoczesnie rygiel 45, a wydrazenia plytki przykrywajacej, z wy¬ jatkiem wydrazen 57 i 58, sluza do po¬ mieszczenia czesci 47 i 51 rygla 45. W plytce przykrywajacej 39 znajduje sie po¬ nadto otwór 62, w którym umieszczona jest sprezyna srubowa 53 (fig. 9, 10).Odmienna postac wykonania suwaka wedlug fig. 14, 15 i 16 posiada kadlub 63 o ksztalcie, znanym z poprzednich postaci wykonania. Zamiast plytki przykrywaja¬ cej 39 zastosowana jest plytka przykrywa¬ jaca 64, a powierzchnia przylgowa górnej sciajnki suwaka jest zaopatrzona w wysta* jaca prowadnice 65, wchodzaca w odpo- — 4 —wiednie wyciecie 66 plytki przykrywajacej 64, gdy kadlub 68 suwaka i plytka przy¬ krywajaca 64 maja byc ze soba polaczone.Na przednim koncu plytki przykrywaja¬ cej 64 znajduje sie równiez wystajaca sprezyna 67, wchodzaca w odpowiednie wyciecie 68 suwaka.W tej postaci wykonania zamiast rygla 45 stosuje sie rygiel 451 w postaci plytki kadlubowej 69, której jedna krawedz wy¬ staje i posiada mniej wiecej w czesci srod¬ kowej wyciecie 70. Wyciecie 70 posiada ukosne powierzchnie kciukowe 71 i 72, odpowiadajace powierzchniom kciukowym 49 i 50. Zamiast czesci, sluzacych jako lo¬ zyska, jak w przypadku rygla 45, rygiel 451 posiada z jednej strony skierowane na rogach w dól i najlepiej zaokraglone wsporniki lozyskowe 73, które wchodza w wyciecia 74 wzglednie otwory powierzchni kadluba 63 suwaka. Jeden z tych wsporni¬ ków 73 jest przedstawiony na fig. 15.W celu umozliwienia ruchu rygla 451 z polozenia ryglujacego, uwidocznionego na fig. 15, w polozenie wychylone lub nie¬ czynne, w otworze 76 jest dostateczny luz, przy czym podczas tego ruchu nastepuje wyciagniecie nasady ryglujacej 75 z kana¬ lu suwaka. Obsada, ryglujaca 75 znajduje sie z boku na jednym koncu rygla 451 (fig. 16). Obsada ta wystaje w bok i znaj¬ duje sie zewnatrz osi podluznej plytki ka¬ dlubowej 69, co umozliwia jej wejscie w otwór 76 sciaoiki górnej suwaka. Dolny ko¬ niec obsady ryglujacej 75 moze wówczas przez otwór 76 zachodzic za ogniwko zar mkniecia isaifwakowego (fig. 15).Rygiel 451 jest umieszczony w wydra¬ zeniu 77 plytki przykrywajacej 64, która posiada po przeciwleglych stronach otwo¬ ry (fig. 15), azeby uzyskac dostateczny luz dla ruchu przechylnego rygla dokola miejsca podparcia wspornika 73. W ryglu 451 wywiercony jesit równiez otwór 78, który na powierzchni plytki 69 jest otwar¬ ty i sluzy do pomieszczenia sprezyny sru¬ bowej 79, której drugi koniec opiera sie o dno wydrazenia 77 i utrzymuje zwykle obsade ryglujaca 75 w polozeniu zachodze¬ nia za ogniwka.Narzad uchwytowy 80 posiada po- przecznice 81, która przechodzi przez wy¬ drazenie 77 i znajduje sie pod wycieciem 70, gdzie przylega do jednej z powierzchni kciukowych 71 lub 72. Z narzadem 80 po¬ laczony jest uchwyt, przy pomocy którego suwak 63 mozna przesuwac w obydwóch kierunkach, przy czym poprzecznica 81 przylega do powierzchni kciukowych 71 i 72 przechylajac rygiel 451 dookola miejsc podparcia wsporników 73 i wyciagajac tym samym obsade ryglujaca 75 z kanalu suwaka, tak ze suwak mozna bez przeszkód przesuwac po szeregach ogniwek. Jezeli sie nie ciagnie za uchwyt, to wówczas spre¬ zyna 79 sama dociska z powrotem obsade ryglujaca 75 w polozenie, w którym su¬ wak jest zabezpieczony przed ruchem w kierunku podluznym zamkniecia.Ksztalt suwaka, uchwytu i plytki przy¬ krywajacej jest rózny odpowiednio do roz¬ maitych wielkosci i rodzajów zamkniecia suwakowego stosownie do wymagan od¬ biorców. W postaci wykonania wedlug fig. 14, 15 i 16 rygiel znajduje sie na wa¬ skim koncu suwaka, co jednak jest bez zna¬ czenia odnosnie sposobu dzialania zamknie¬ cia. Przy rozmaitych rodzajach i wielkos¬ ciach suwaków moze sie równiez zmieniac istosunkowa odleglosc miedzy czesciami 48 i 51 w postaci wykonania wedlug fig. 8 — 13.Przy skladaniu poszczególnych czesci postaci wykonania suwaka wedlug fig. 8 — 16 kladzie sie najpierw narzad uchwytowy 59 wzglednie 80 na powierzchni suwaka, a na nim dopiero umieszcza sie rygiel 45 wzglednie 451. Nastepnie wsuwa sie spre¬ zyne 53 wzglednie 79, po czym naklada sie plytke przykrywajaca 39 lub 64 i przymo¬ cowuje sie ja. Po przyklejeniu czesci do siebie dociska sie je jeszcze przez dosta- — 5 —tecznie dlugi czas do siebie, azeby otrzy¬ mac niezawodne wiazanie lepiszcza.Chociaz postac wykonania wedlug fig. 1 — 7 nadaje sie zwlaszcza do suwaków z metalu, a postac wykonania, przedstawio¬ na na fig. 8 — 16, — do suwaków z two¬ rzywa plastycznego, jak np. z octanu ce¬ lulozy, to jednak wynalazek nie ogranicza sie do stosowania specjalnego tworzywa, poniewaz jedna lub druga postac wykona¬ nia moze byc wykonana z tworzywa me¬ talowego lub masy plastycznej. PL