W urzadzeniach wyciagowych za po¬ moca naczyn wydobywczych ciezar uzy¬ teczny wsypuje sie do zbiorników zaladow¬ czych w czasie jazdy naczynia, aby z chwi¬ la przybycia naczynia zbiornik ten mozna bylo iszybko opróznic i skrócic w ten spo¬ sób przerwy podczas wyciagania naczy¬ nia. Podczas wsypywaniia mineralu do zbiorników kruszenie sie mineralu ipowin- no byc jak najmniejsze, a wiec mineral po¬ winien byc wsypywany ostroznie. Znane sa urzadzenia z blachami zaporowymi, pola¬ czonymi stale z lancuchem okreznym, któ¬ ry jest umieszczony powyzej lub ponizej napelnionego zbiornika i opada w dól w miare napelniania. W dalszym rozwinieciu tego pomyslu lancuch, umieszczony u do¬ lu, jest wykonany jako tasma z plytami lub skrzynkami. Urzadzenie to posiada te wade, ze zbiornik powinien byc calkowi¬ cie lub przynajmniej czesciowo otwarty w celu przepuszczenia blach zaporowych oraz ich lancuchów. Wobec tego nie tylko lan¬ cuchy, stykajace sie bezposrednio z mine¬ ralem, oraz ich blachy, lecz równiez cale urzadzenie jest narazone na zanieczyszcza¬ nie wysypujacym sie mineralem albo py¬ lem. Poza tym urzadzenia te sa bardzo wy¬ sokie i kosztowne, zwlaszcza gdy ciegna sa wykonane w postaci pasa z plytkami, wo¬ bec czego ich zastosowanie do napelniania zbiorników o duzej pojemnosci nie jest mozliwe.W innych znanych urzadzeniach, abyzmniejszyc kruszenie sie mineralu, umie¬ szcza sie w zbiornikach dna przesuwne, polaczone sztywno z tymi zbiornikami, lub tez klapy osadzone obrotowo na stalej osi.Zarówno sztywne jak i obrotowe prowa¬ dnice musza byc rozmieszczone ma calej dlugosci zbiornika. Urzadzenie to wobec koniecznosci stosowania ich w wiekszej liczbie sa równiez kosztowne. Oprócz te¬ go kruszenie sie mineralu w tym urzadze¬ niu nie jest juz tak male jak w przypadku poprzednim z przesuwanymi blachami za¬ porowymi, gdyz urzadzenie to zamienia tylko wiekszy spadek na szereg mniej¬ szych spadków. Z drugiej jednak strony Y tibydwa powyzsze rodzaje blach maja te wyzszosc, ze dla nich nie sa potrzebne do¬ datkowe otwory w zbiorniku.Wynalazek niniejszy ma na celu unik¬ niecie wad obydwóch znjanych urzadzen i polaczenie ich zalet. Osiaga aie to w ten sposób, ze blacha zaporowa, opuszczana w zaleznosci od wsypywanej ilojSci materia- lu podczas napelniania zbiornika, jest pro¬ wadzona wewnatrz zbiornika, który jest nieruchomy i zamkniety ze wszystkich niemal stron; natomiast narzady prowad¬ nicze, pociagowe lub zatrzymujace sa umieszczone poza zbiornikiem. Aby odslo¬ nic niezbedny przekrój do wysypywania mineralu ze zbiornika prowadnice blachy zaporowej mozna zakrzywic powyzej za¬ mknietej klaipy. Blacha zaporowa moze byc polaczona ruchomo ze swa prowadzona ob¬ sada, tak ze sztywne polaczenie, istnieja¬ ce podczas napelniania, zostaje zwolnione w chwili oprózniania, odslaniajac wylot.Poza tym urzadzenie to moze byc wykona¬ ne tak, ze blacha zaporowa zostaje odchy¬ lona ipodczas oprózniania zbiornika.Na rysunku uwidoczniono przyklady wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia urzadzenie, w którym blacha zaporowa na dolnym koncu zbiornika przylega do kla¬ py zamykajacej i przy opróznianiu wychy- v la sie ze zbiornika wraz z klaipa zamyka¬ jaca; fig. 2 przedstawia odmiane wykona¬ nia urzadzenia wedlug fig. 1, w której bla¬ cha zaporowa stanowi jednoczesnie i klar- pe zamykajaca, przy czym opróznianie uskutecznia sie tutaj równiez przez odchy¬ lenie blachy zaporowej od zbiornika; fig. 3 (przedstawia widok boczny innej posta-T ci wykonania wynalazku, w której powy¬ zej klapy zamykajacej zbiornik jest roz¬ szerzony, przy czym w rozszerzenie to wsuwa sie blacha zaporowa przy koncu przebiegu napelniania zbiornika i tym sa¬ mym otwiera przekrój wylotu, i wreszcie fig. 4 przedstawia przekrój urzadzenia wedlug fig. 3.Na fig. 1 zbiornik 1 jest pochylony ukosnie w dól i posiada przekrój staly.Blacha zaporowa 2 jest prowadzona w prowadnicy U za pomoca wózka 3, jadace¬ go na zewnatrz zbiornika 1. Wózek 3 jest przyczepiony do ciegna 5, którego drugi koniec jest nawiniety na beben wyciagarki 6. Podczas zasypywania mineralu blacha zaporowa opuszcza sie wskutek wzrastaja¬ cego obciazenia mineralem w kierunku strzalki 7 wbrew dzialaniu hamulca wycia¬ garki. Wyciagarka mozna rozrzadzac w zaleznosci od wsypywania mineralu. Na dolnym koncu zbiornika blacha zaporowa 2 znajduje sie w polozeniu 2', przy czym opiera sie o klape, zamykajaca zbiornik.W polozeniu tym tylko górna para kólek 3' wózka pozostaje na prowadnicy 4, na¬ tomiast dolna para kólek 3" znajduje sie juz poza prowadnica.Podczas oprózniania zbiornika klape 8 wychyla sie w kierunku strzalki 9 dokola osi obrotu 10. Blacha zaporowa 2* odchy¬ la sie razem z klapa i odslania wylot zbior¬ nika.W przykladzie, przedstawionym na fig. 2, blacha zaporowa 2 nie j'est umocowana na stale w wózku 3, lecz jest osadzona przegubowo. Blacha 2, w zaleznosci od si¬ ly ciagnienia ciegna 5, jest utrzymywana dzwigniami kolankowymi 11, 12 podczas — 2 —wsypywania mineralu i utrzymywana w tym poiozeniu. .Podczas przesuwu blachy 2 w Kierunku strzalki 7 blacha ta zachowu¬ je to jpoiozenie i. nie pozwala na wy¬ sypywanie sie mineralu ze zbiorni¬ ka 2.W polozeniu 2% oznaczonym, linia kres¬ kowana, wózek 3 jest nieruchomy, wsku¬ tek czego blacha zaporowa zamyka dolny koniec zbiornika. Zatrzymywanie wyciar garki uzaleznia sie od osiagniecia poloze¬ nia skrajnego, w którym blacha zaporowa znajduje sie wciaz jeszcze w obrebie dol¬ nego konca zbiornika.Do oprózniania zbiornika 1 stosuje sie polaczenie dzwigni kolankowych 11, 12 oraz obrotowo umocowana dzwignie li, rozrzadzana nip. za pomoca cylindra 13, w którym tloczek przesuwa sie pod dziala¬ niem sprezonego powietrza. Dzwginie te z polozenia IV, 12*, H', oznaczonego linia¬ mi kreskowanymi, zajmuja polozenie U", 12", 1A" i w ten sposób blacha za/porowa 2 zostaje ustawiona w polozenie otwarcia 2". Zawartosc zbiornika wsypuje sie wte¬ dy do naczynia, znajdujacego sde pod tym zbiornikiem.Blacha zaporowa 2 moze byc stosowa¬ na bezposrednio jako klapa. Na dolnym koncu zbiornika moze znajdowac sie kory¬ to przesypowe, które jednoczesnie sluzy do zbierania mineralu, przedostajacego sie miedzy blacha zaporowa i scianka zbiorni¬ ka.Przy cofaniu blachy zaporowej 2 cie¬ gno 5 napreza sie za pomoca wyciagarki i posuwa sie w kierunku strzalki 15. W tym czasie dzwignie 11, 12 zajmuja naj¬ pierw ipolozenie kreskowane IV, 12% a blacha zaporowa 2 — polozenie 2*. Przy (Jalszym nawijaniu ciegna 5 na beben bla¬ cha zaporowa 2 zostaje doprowadzona do polozenia poczatkowego w górnej czesci zbiornika i zatrzymana przez zahamowanie wyciagarki. Napelnianie zbiornika rozpo¬ czyna sie teraz na nowo.Dzwignie li, sluzaca do wychylania blachy zaporowej 2, uruchamia sie spe¬ cjalnie, co mozna uzaleznic od pewnych warunków, np. od polozenia naczynia wy¬ ciagowego ponizej zbiornika. .blache zaporowa w polozeniu 2' mozna zatrzymywac za pomoca zderzaka 16, umieszczonego na prowadnicy wózka 3.Zastosowanie takiego zderzaka umozliwia przy koncu napelniania zwolnienie ciegna w takim stopniu, aby przy otwieraniu bla¬ chy nie potrzeba bylo uprzednio przezwy¬ ciezac napiecia ciegna.Inny przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku jest przedstawiony na lig. 3 i 4 w przekroju podluznym i po¬ przecznym. Zbiornik 21 posiada nachyle¬ nie Wieksze od kaita zesypu mineralu, a na¬ pelnianie zbiornika odbywa sie. za pomoca wywrotu, przenosnika tasmowego lub po¬ dobnego urzadzenia. Na górnej stronie zbiornika umieszczone sa wykrzywione prowadnice 22, które sa skierowane naj¬ pierw równolegle , do dolnego boku 2V zbiornika, jednakze w poblizu klapy 23 sa zakrzywione w góre. W prowadnicy prze¬ suwa sie za pomoca wózka 2A. i 25 blacha - zaporowa 26, zajmujaca .przedstawione li¬ nia kropkowano-ikreskowana polozenie 26( przy pustym zbiorniku. Blacha zaporowa 26 jest przymocowana do ciegna 27, na¬ winietego na beben 28, napedzany silni-* kiem 29. Podczas wsypywania mineralu do zbiornika blacha 26 przesuwa sie w kierun¬ ku strzalki 30 w zaleznosci od ilosci wsy¬ pywanego mineralu równomiernie lub sko¬ kami; mozna nia sterowac za pomoca umieszczonego na bebnie 28 hamulca recz¬ nie lub w zaleznosci od urzadzenia wsypo¬ wego. Przesuw blachy zaporowej moze byc przenoszony na wskazówke, pokazujaca polozenie tej blachy. W poblizu dolnego konca zbiornika blache, wskutek zakrzy¬ wienia prowadnic 22, wprowadza sie w rozszerzenie 31, znajdujace sie powyzej klapy 23. W swym koncowym polozeniu — 3 —&4t" blacha zaporowa oddania wylot na dolnym koncu zbiornika.Po wysypaniu mineralu ze zbiornika blaeha zaporowa zostaje znowu podcia¬ gnieta w góre aa pomoca -silnika 29. Osia¬ gajac swe najwyzsze polozenie blacha 26 zatrzymuje sie, gdyz silnik wskutek uru¬ chomienia hamulca przez wylacznik kon¬ cowy, wlaczamy przez wózek lub jego kól¬ ka 24, 25, zostaje zatrzymany lub odlaczo¬ ny. Oczywiscie, zamiast powyzszego urza¬ dzenia mozna stosowac inne urzadzenia napedowe, np. cylindry hydrauliczne, al¬ bo cylindry z tlokami, napedzane za pomo¬ ca sprezonego powietrza* Dzieki umieszczeniu patowadnic powy¬ zej zbiornika unika sie zanieczyszczenia wófcka 24, 254 Blacha zaporowa moze byc w ty*n ukladzie tak polaczona z zespolem krazków $2, ze u góry zbiornika pozosta¬ je tylko w^ska szczelina 88. Blacha zapo¬ rowa moze byc polaczona z ciegnem 27 sp^zymtjaeo* iaby zasypywany mineral mógl spadac lagodnie. W niniejszym przy¬ kladzie wykonania blacha zaporowa 26 po¬ siada ksztalt grabi, tak iz drobniejszy we¬ giel moze przedostawac sie i tworzyc na dolnym koncu zbiornika tlumik dla naste¬ pnie spadajacych grubszych kawalków we¬ gla.Pomiedzy blacha zaporowa i prowadni¬ ca mozna zastosowac zaryglowanie, usta¬ lajace wzajemne polozenie tych dwóch cze¬ sci* które jednak w zaleznosci od warun¬ ków ruchu moze byó odemkniete, zwla- szeza podcz&g oprózniania zbiornika. W ten sposób blacha zaporowa moze byc wysu¬ nieta z poprzecznego przekroju opróznia¬ nia bez koniecznosci stosowania specjalne¬ go rozszerzenia zbiornika. Zaryglowanie &o$e byc wykonane np. w postaci dzwigni kolankowej, dzialajacej tak, iz ruch blachy zaporowej wzgledem prowadnicy staje &ie niemozliwy. Zaryglowanie miedzy blacha fcaporowa i prowadnica moze byc uzalez* nione od warunków ruchu, np. od otwie* rania zbiornika. Ponowne zaryglowanie po opróznieniu zbiornika moze byc uzalez¬ nione od przesuwu blachy zaporowej w po¬ lozenie poczatkowe, od ciegna lub od urza¬ dzenia wsypowego. PL