Wynalazek niniejszy dotyczy pierscie¬ niowego wytworu dzianego, zwlaszcza na¬ dajacego sie do zastosowania jako okla¬ dzina do sprzegiel ciernych, np. w pojaz¬ dach silnikowych. Wazne jest, aby wiaza¬ nie dziewiarskie bylo elastyczne i porowa¬ te w celu przyjecia np. zywicy naturalnej lub sztucznej lub podobnego materialu sto¬ sowanego do przesycania okladzin hamul¬ cowych. Istotne jest równiez, aby material wlóknisty byl odporny na scierajace na¬ prezenia, wystepujace w czasie hamowa¬ nia, i nie rozwlóknial sie pod ich dziala¬ niem.W celu zadoscuczynienia opisanym wy¬ maganiom przy stosowaniu stosunkowo nie¬ wielkiej zawartosci wlókien azbestowych, pierscieniowy wytwór dziany wytwarza sie wedlug wynalazku jako plaska tasme o ksztalcie kolowym. Oczka uszeregowane zostaja przy tym w szeregach promienio¬ wych tak, iz ich petle sa skierowane stycz¬ nie do obwodu, a w celu uzyskania ksztal¬ tu kolistego kolejne oczka zewnetrzne da¬ nego szeregu sa coraz wieksze. Wytworzo¬ na w ten sposób tasma pierscieniowa zo¬ staje zamknieta w sobie np. przez zeszy¬ cie jej konców. W zaleznosci od tego, czy tasma miala dlugosc odpowiadajaca cal¬ kowitemu obwodowi kola czy tez tylko dlu¬ gosci wycinka kolowego, wytwarza sie pierscien kolowy plaski albo tez ó ksztal¬ cie stozka scietego. W celu wytworzenia pierscieni jednostajnych, wielkosc kazdegoz oczek 'powinna byc wprost proporcjonal¬ na do odleglosci tego oczka od srodka pier¬ scienia.Wynalazek dotyczy równiez sposobu wytwarzania opisanych wytworów dzia¬ nych na dziewiarce plaskiej. Sposób ten polega na tym, ze poniewaz w czasie wia¬ zania kazdego szeregu oczek, oczka te w jednym kierunku dziewienia musza byc wytwarzane coraz wieksze, a w kierunku odwrotnym coraz mniejsze, wiec kazda na¬ stepna igla w szeregu zostaje odciagnieta dalej niz igla poprzednia o odleglosc, od¬ powiadajaca zwiekszeniu sie danego oczka.Taki sposób dzialania mozna uzyskac w dziewiarce plaskiej, w której narzad sciagajacy mechanizmu wytwarzajacego oczki, zostaje zaopatrzony w urzadzenie, przesuwajace go w czasie suwu sanek w kierunku przesuwu igly. Taki sam wynik mozna uzyskac w dziewiarce o nierucho¬ mym narzadzie odciagajacym, jezeli dlu¬ gosc odciagania igiel sasiednich rózni sie o wielkosc, odpowiadajaca róznicy wielko¬ sci oczek, np. wskutek zastosowania róz¬ nych odleglosci pomiedzy podstawa i kon¬ cem igiel.Poniewaz zewnetrzne oczka pierscienia wedlug wynalazku sa wieksze od oczek wewnetrznych, wiec sa one równiez luz¬ niej wiazane. Takie wykonanie odpowiada równiez warunkom przenoszenia momen¬ tów obrotowych , za pomoca okladziny sprzeglowej, poniewaz na zewnetrznym ob¬ wodzie ramie sily jest wieksze, niz na ob¬ wodzie wewnetrznym. Jednak moze oka¬ zac sie korzystne sciesnienie oczek ze¬ wnetrznych. Uzyskuje sie to w ten sposób, ze oczka zewnetrzne sa wiazane z dodat¬ kowa nitka ciensza.Równomierna grubosc wytworu dzia¬ nego na calej szerokosci uzyskuje sie w ten sposób, ze tasme przepuszcza sie po¬ miedzy walcami, które powoduja jej spra¬ sowanie i specznienie.* Po prasowaniu albo tez bezposrednio przed prasowaniem wytwór dziany moze zostac przepojony zywicami naturalnymi lub sztucznymi, np. produktami kondensa¬ cji formaldehydów lub innymi znanymi substancjami o wlasciwosciach hamowni- czych. Po nasyceniu pierscien moze zostac oszlifowany.Najlepiej do omawianych celów nada¬ je sie dziewienie wielowarstwowe, ponie¬ waz wytwór o takim wiazaniu nie rwie sie nawet w razie duzego obciazenia sila¬ mi ciernymi. W wiazaniu tym oczka znaj¬ duja sie jedno nad drugim w wielu war¬ stwach, które sa scisle polaczone ze soba za pomoca krzyzujacych sie nitek.Na rysunku uwidocznionych jest kilka przykladów wykonania wynalazku, a mia¬ nowicie fig. 1 przedstawia tarcze sprzeglo¬ wa z okladzina wedlug wynalazku, fig. 2 — czesc dzianego pierscienia okladzinowe¬ go, fig. 3 — pierscien okladzinowy o ksztalcie stozka scietego, fig. 4 — tasme, z której wykonany jest pierscien wedlug fig. 3, fig. 5 — czesciowy widok z góry dziewiarki z mechanizmem do wytwarza¬ nia pierscienia, fig. 6 — inny uklad igiel w dziewiarce, fig. 7 — odmiane wykona¬ nia pierscienia ze wzmocnionym brzegiem zewnetrznym, a fig. 8 — zespól walców do speczniania pierscienia.Tarcza sprzeglowa wedlug fig. 1 skla¬ da sie z tarczy metalowej 2 oraz z prze¬ syconych zywicami pierscieni 1, przymo¬ cowanych w sposób dowolny, np. za pomo¬ ca nitów tulejkowych 222. Piasta 3 tarczy jebt osadzona na walku pedzonym lub pe¬ dzacym 4 i polaczona z tym walkiem nie- obrotowo klinem 5.Jak uwidoczniono na fig. 2, dziany pier¬ scien 1 jest wykonany jako wytwór po¬ dwójnie dziewiony wiazaniem wielowar¬ stwowym i sklada sie z oczek 6 i 66. Sze¬ regi 7 oczek sa skierowane promieniowo.Wielkosc oczek 6 i 66 wzrasta w kierun¬ ku zewnetrznym pierscienia, a mianowi¬ cie wzrasta wprost proporcjonalnie do od- — 2 —leglosci oczek od srodka 9 pierscienia 1.Pierscien 1 wykonany poczatkowo w posta¬ ci tasmy posiada konce 10 i 101 zeszyte nitka 11.Wytwór wedlug fig. 3 i 4 stanowi sto¬ zek sciety o malym kole górnym 13 i du¬ zym kole podstawowym H. Stozek ten zo¬ stal wytworzony z tasmy 12 (fig. 4) na skutek polaczenia jej konców 15 i 155.Ksztalt stozka zalezy od stosunku dlugo¬ sci tasmy 12 do promienia 8, wzgledem którego w czasie wytwarzania tasmy pro¬ porcjonalna jest wielkosc oczek 6.Wytwór (fig. 2) jest wykonany z nit¬ ki 16, najkorzystniej azbestowej, skreco¬ nej z kilku nitek pojedynczych 17. Kazda nitka pojedyncza moze zawierac rdzen 18 np. z drucika miedzianego.Do wytwarzania tasmy na dziewiarce plaskiej sluzy urzadzenie wedlug fig. 5.Na lozu 19 umieszczone sa przesuwnie san¬ ki 20. Narzady odciagajace 21 i 221 me¬ chanizmu wytwarzajacego oczka, wykona¬ ne na podobienstwo trójkatów, sa prowa¬ dzone za pomoca podstaw 23 i 233 draz¬ ków 22 i 2221 w ^prowadnicy krzywiznowej 21+, umieszczonej na lozu 19. Prowadnica ta znajduje sie na klocku 25. Jezeli san¬ ki 20 poruszaja sie w kierunku strzalki A, to podstawa 23 drazka 22 wraz z narza¬ dem 21 zostaje uniesiona o odstep 26 od¬ powiadajacy pochylosci prowadnicy 2i.Wskutek tego kolejne oczka w kazdym sze¬ regu zmniejszaja sie w czasie przesuwu sanek w jednym kierunku, natomiast przy powrotnym przesuwie sanek nastepuje od¬ powiednie zwiekszanie sie oczek, poniewaz narzad trójkatny 221 opuszcza sie na sku¬ tek dzialania drazka 2221, 233. Narzady 21, 221 sa w znany sposób przechylane za kazda zmiana ruchu sanek.Klocki 25 moga obracac sie na osi 255, wskutek czego pochylosc prowadnicy 2U moze byc zmieniana, tak iz istnieje mozli¬ wosc regulowania róznicy w wielkosci oczek danego szeregu w porównaniu z ta¬ kaz róznica w szeregu poprzednim, ponie¬ waz zmienia sie odstep 26.Zamiast urzadzenia wedlug fig. 5 moz¬ na stosowac igly wedlug fig. 6. Sasiadu¬ jace ze soba igly 27 posiadaja rozmaite dlugosci, a mianowicie kolejne odleglosci pomiedzy podstawa 28 a koncem 29 igly zmieniaja sie odpowiednio do pozadanego odstepu 26. W ten sposób wielkosc oczek zmniejsza sie w jednym, a powieksza w drugim kierunku, czyli, ze dlugosc odcia¬ gania igiel, wytwarzajacych kolejno ocz¬ ka jednego szeregu, w jednym kierunku wiazania zwieksza sie, a w drugim — zmniejsza sie.W celu uzyskania wiazania scislejsze¬ go (fig. 7) mozna wzmocnic brzeg tasmy, w którym oczka sa luzniej wyrobione.Oczka 61 na zewnetrznym brzegu pierscie¬ nia sa wyrobione z nitki 16 oraz z dodat¬ kowej cienszej nitki 30, natomiast oczka wewnetrzne 62 sa wytworzone tylko z sa¬ mej nitki 16. Prowadnik nitkowy 31 prze¬ chodzi ponad cala szerokoscia tasmy, pod¬ czas gdy prowadnik nitkowy 32, doprowa¬ dzajacy nitke dodatkowa 30, przechodzi tylko ponad czescia szerokosci, odpowiada¬ jaca oczkom 61.W celu uzyskania jednostajnej grubo¬ sci oraz odpowiedniego specznienia piers¬ cienia, przepuszcza go sie przed nasyce¬ niem lub po nasyceniu przez zespól wal¬ ców 33 (fig. 8) o ksztalcie stozkowym.Walce te sa napedzane lacznie za pomoca kól stozkowych 3U i ipasiadaja na obwodzie wystepy 35, których wzajemne odleglosci odpowiadaja szerokosci kolejnych oczek kazdego szeregu promieniowego. Ta szero¬ kosc w kieminku promieniowym moze byc stala, niezaleznie od zwiekszania sie wiel¬ kosci oczek w kierunku obwodowym, albo tez szerokosc ta moze zmieniac sie w za¬ leznosci od ich odleglosci od srodka. Wal¬ ce sa wzgledem siebie nieco przesuniete tak, aby wystep 35 jednsgo walca odpo¬ wiadal rowkowi 36 drugiego walca, przy — 3 —czym pomiedzy walcami pozostaje odle¬ glosc równa pozadanej grubosci pierscie¬ nia. PL