Znane jest wytwarzanie w sposób ciagly odlewów wydrazonych w postaci rur, przy czym do kokili wprowadzano z góry rdzen w celu wytworzenia wydrazenia odlewu o zadanym przekroju poprzecznym.Takie postepowanie posiada jednak te niedogodnosc, ze powstaje nierównomierny rozdzial temperatury w cieklej masie od¬ lewanego metalu, poniewaz wedlug zna¬ nych sposobów ciekly metal byl doprowa¬ dzany do kokili z boku od jej srodka, wskutek czego od strony doplywu metal byl zawsze bardziej goracy, niz z drugiej strony. To powoduje nierównomierne krzepniecie metalu i powstawanie nierów¬ nomiernej budowy odlewu. Dalsza wada polega na tym, ze sposób taki moze byc sto¬ sowany tylko przy wyrobie odlewów o sto¬ sunkowo duzym przekroju poprzecznym, poniewaz miedzy rdzeniem i scianka ko¬ kili musi sie zawsze znajdowac tyle metalu roztopionego, aby nie moglo nastepowac je¬ go krzepniecie miedzy lejem a rdzeniem lub scianka kokili, co mogloby spowodo¬ wac przerwe w dzialaniu urzadzenia.Przy odlewaniu w sposób ciagly odle- ' wów pelnych znane jest doprowadzanie metalu do kjokili .spokojnym i równomier¬ nym strumieniem oraz utrzymywanie na calym poprzecznym przekroju kokili nie¬ zmiennej malej ilosci roztopionego metalu o malej glebokosci bez gleboko siegajacych cieklych jam usadowych, co pozwala na dokladne regulowanie przebiegu i szybko¬ sci krzepniecia metalu. Wedlug tych zna¬ nych sposobów stosuje sie czasize, najlepiejumieszczona pod wylotem leju, w celu za¬ pewnienia równomiernego doplywu i roz¬ dzialu odlewanego metalu bez tworzenia sie jam usadowych.Wedlug wynalazku niniejszego niedo¬ godnosci wymienionych sposobów usuwa sie w ten sposób, ze na calym przekroju poprzecznym kokili utrzymuje sie równo¬ miernie mala ilosc _ roztopionego metalu takze i nad rdzeniami, sluzacymi do wy¬ twarzania wydrazen. Zatem rdzenie sa umieszczone w kokili tak, ze nie wystaja jak w znanych sposobach z odlewanego metalu, lecz znajduja sie pod jego po¬ wierzchnia, nad nimi zas roztopiony metal jest rozdzielany równomiernie na calym przekroju poprzecznym kokili. W przy¬ padku odlewania rury stosuje sie wydrazo¬ ny rdzen chlodzony stale za pomoca czyn¬ nika chlodzacego, umieszczony w srodku kokili pod powierzchnia roztopionego me¬ talu. Jezeli ma byc zastosowana wspomnia¬ na czasza, rdzen moze byc umieszczony pod nia lub nawet sztywno z nia polaczony.Aczkolwiek w tym ostatnio podanym przy¬ padku rdzen moze byc takze zalozony z góry, nie moga nastepowac wyzej wymie¬ nione niedogodnosci, poniewaz dzialanie chlodzace rdzenia rozpoczyna sie dopiero pod powierzchnia roztopionego metalu.Jest rzecza jasna, ze mozna w ten spo¬ sób wytwarzac takze odlewy z kilkoma wzajemnie przenikajacymi wydrazeniami przez zastosowanie kilku rdzeni umieszczo¬ nych w kokili pod powierzchnia roztopio¬ nego metalu. Rdzenie w tym przypadku moga byc równiez wykonane tak, aby od¬ dzielaly od siebie poszczególne odlewy, któ¬ re nastepnie moga byc wyjete z kokili ja- . ko oddzielne przedmioty, albo tez caly od¬ lew z kilkoma wydrazeniami moze byc po wyjeciu z kokili latwo rozdzielony na kil¬ ka czesci. Nalezy przy tym jednak zapew¬ nic, aby znajdujaca sie na calym poprzecz¬ nym przekroju kokili masa roztopionego metalu nie krzepla pod chlodzacym dziala¬ niem rdzeni lub przegród, czyli innymi slowy, aby stosowane rdzenie lub przegro¬ dy powodowaly dzialanie chlodzace dopie¬ ro wtedy, gdy równomierny rozdzial meta¬ lu na calym przekroju poprzecznym kokili jest zapewniony podczas calego przebiegu odlewania.Rdzenie lub przegrody moga byc pola¬ czone z kokila i wraz z nia wykonywac ewentualne ruchy podczas odlewania. Mo¬ ga one oczywiscie byc nieruchome lub pod¬ czas odlewania wykonywac wlasne ruchy niezaleznie od ruchu kokili.W ten sposób mozna odlewac zarówno male, jak i duze ilosci metalu, przy czym nie napotyka sie trudnosci, jesli masa roz¬ topionego metalu na calym przekroju po¬ przecznym kokili pozostaje jednakowa i w ten sposób utrzymywany jest równomierny doplyw i krzepniecie metalu we wszystkich miejscach tego przekroju.Rysunek przedstawia kilka przykladów wykonania urzadzenia do przeprowadzania sposobu wedlug wynalazku niniejszego.Fig. 1 przedstawia urzadzenie do odle¬ wania rury. Roztopiony metal doprowadza sie do kokili przez lej i czasze b umieszczo¬ na pod wylotem tego leju. Czasza b w zna¬ ny sposób sluzy do zatrzymywania doply¬ wajacego metalu, odwracania kierunku przeplywu tegoz i rozdzielania go równo¬ miernie na calym przekroju poprzecznym kokili. Ta czasza znajduje sie, jak to wi¬ dac na fig. 1, podczas odlewania w masie roztopionego metalu a. Pod czasza b znaj¬ duje sie wydrazony rdzen c, stale chlodzo¬ ny woda, olejem, powietrzem lub innym czynnikiem chlodzacym. Czasza b i rdzen c moga byc sztywno polaczone z kokila l wraz z nia moga byc przesuwane, np. do góry i na dól.Przebieg odlewania jest w tym przy¬ padku nastepujacy. Metal a przez lej g do¬ prowadza sie do czaszy b, z której i*02* dziela sie równomiernie na calym przekro¬ ju poprzecznym kokili. Metal krzepnie flie — 2 —tylko przy sciankach kokili, lecz równiez i przy sciankach chlodzonego rdzenia c pod masa jeszcze cieklego metalu, wskutek cze¬ go w 'miejscu tym tworzy sie w krzepna¬ cym odlewie wydrazenie odpowiadajace ksztaltowi rdzenia. Poniewaz przy odle¬ waniu w sposób ciagly wytwarzany odlew jest stale przesuwany ku dolowi, przeto powstaje takze na rdzeniu wytwarzane w odlewie wydrazenie w sposób ciagly. W odróznieniu od znanych sposobów odlewa¬ nia sposób ten zapewnia jednak przy tym calkowicie równomierne doprowadzanie i krzepniecie metalu.W przykladzie wykonania urzadzenia wedlug fig. 2 zastosowane sa trzy rdzenie c, d, e, rozmieszczone wzdluz obwodu koki¬ li, które moga byc polaczone z jej srod¬ kiem. Rdzenie te sa równiez osadzone w kokili tak nisko, ze znajduja sie pod masa roztopionego metalu a, który nie ulega chlodzeniu przez rdzenie. W tym przypad¬ ku zastosowana jest takze czasza b, sluza¬ ca do równomiernego rozdzielania dopro¬ wadzanego metalu. W ten sposób wytwarza sie odlew o trzech wydrazeniach, jak uwi¬ doczniono na fig. 2.Gdy wedlug znanego sposobu odlewania rdzenie sa wprowadzane do kokili od góry tak, ze wystaja nad powierzchnia odlewa¬ nego metalu, wówczas nastepuje opisane wyzej nierównomierne rozdzielanie meta¬ lu, a w szczególnosci temperatury na calym przekroju odlewanego bloku nawet przy zastosowaniu czaszy b. Przy po/równa- niu tego znanego sposobu odlewania z dal¬ szym przykladem wykonania urzadzenia wedlug wynalazku wynika, ze pomimo wspomnianych niedogodnosci sposób ten moze byc stosowany tylko w nielicznych przypadkach.Na fig. 3 uwidocznione jest urzadze¬ nie, zaopatrzone w rdzen lub przegrode w postaci pierscienia c wspólosiowo osadzo¬ nego w kokili. Metal doprowadzany lejem g do czaszy* b rozdziela sie równomiernie na calym przekroju poprzecznym* kokili takze i nad pierscieniowym rdzeniemrc^- Przy odlewaniu w ten sposób mozna wy-v twarzac w tej samej kokili jednoczesnie < okragly pelny odlew h o srednicy odpowia-/ dajacej wewnetrznej srednicy pierscienia c oraz rure k o srednicy zewnetrznej, odpo¬ wiadajacej srednicy kokili, i o srednicy wewnetrznej, odpowiadajacej srednicy ze¬ wnetrznej pierscienia c. W jednym za¬ biegu roboczym wytwarza sie wiec jedno¬ czesnie dwa rózne odlewy. Gdyby wedlug znanego sposobu rdzen pierscieniowy c byl zalozony od góry i wystawal z masy rozto¬ pionego metalu a, to wówczas trzeba bylo¬ by doprowadzac metal oddzielnie do wy¬ tworzenia odlewu zewnetrznego k i odlewu wewnetrznego h. Jest wiec rzecza waznar aby w mysl wynalazku niniejszego odle¬ wany metal byl rozdzielany równomiernie na calym przekroju poprzecznym kokili, a mianowicie takze i nad zastosowanymi do wytwarzania wydrazen rdzeniami lub in¬ nymi przegrodami.Urzadzenie wedlug wynalazku niniej¬ szego pozwala na nastepujace mozliwosci zastosowania.Przy ciaglym sposobie odlewania nie mozna bylo przekraczac pewnych okreslo¬ nych najmniejszych wielkosci przekroju poprzecznego i srednicy wytwarzanych od¬ lewów, poniewaz doprowadzanie roztopio¬ nego metalu bylo niemozliwe ze wzgle¬ dów technicznych. Niedogodnosc te mozna wedlug wynalazku usunac w ten sposób, ze w jednej kokili za pomoca odpowiednio do¬ branych przegród wytwarza sie formy od¬ lewnicze do poszczególnych odlewów o ma¬ lym przekroju poprzecznym, do których od¬ lewany metal doprowadza sie ze wspólnej czaszy b, co pozwala na utrzymywanie do¬ statecznie duzego i dla wszystkich odlewów wspólnego zapasu roztopionego metalu.Fig. 4 i 5 przedstawiaja przyklady wyko¬ nania takiego urzadzenia.W przykladzie wykonania 9 urzadzenia — 3 —wedlug fig. 4 czasza b )jiest^polaczoiia.bez-i posrgdmo-s rdzeniem¦"-•&¦i raizeih z nim mo-r:; ze vbyói.przesuwana w danym przypadku wiia^, z kokila. W kokili zaoajduja sie odpo-, wied^iok chlodzone przegrody,, tworzace i formy odlewnicze da'Wytwarzania oddziela nyeJa: odlewów z masy roztopionego metalu, znajdujacej sie n^calytó przekroju po¬ przecznym kokili. Rdzen c, znajdujacy sie pod czasza 6, zapewnia ciagle rozdzfelanije poszczególnych odlewów, które moga by: wskutek tego wyjmowane z kokili jako od dzielne czesci.W przykladzie wykonania urzadzenia wedlug fig, 5 chodzi o osiagniecie tego sa¬ mego celu, z ta tylko róznica, ze w tym przypadku czasza b jest polaczona na stale z lejem g do doprowadzania metalu i za¬ pewnia tylko równomierne doprowadzanie i rozdzielanie metalu, w celu zas wytwa¬ rzania oddzielnych odlewów w kokili osa¬ dzone sa i sztywno z nia polaczone prze¬ grody c polaczone ze soba w srodku i roz¬ mieszczone tak, iz zapewnione jest utrzy¬ mywanie wspólnej dla nich ilosci 'odlewa¬ nego metalu. Wolna przestrzen e, utworzo¬ na w ten sposób w srodku, moze byc do¬ wolnie ogrzewana lub chlodzona.Przy przeprowadzaniu ciaglego sposo¬ bu odlewania w przypadku odlewania bar¬ dzo duzych ilosci metalu napotykalo sie znaczne trudnosci, zwlaszcza z powodu ko¬ niecznosci doprowadzania odlewanego me¬ talu przez leje oraz zapewnienia szybkiego odprowadzania ciepla. Z tych powodów ciagly sposób odlewania w pewnych gale¬ ziach przemyslu, np. przy odlewaniu stali lub innych produktów hutniczych, jak bryl zeliwnych, miedzianych, olowianych lub innych, nie mógl byc stosowany wcale lub tylko rzadko stosowany, gdyz wiele urza¬ dzen trzebia by stosowac, alby stale otrzy¬ mywac potrzebna ilosc roztopionego meta¬ lu. W tych przypadkach sposób i urzadze¬ nie wedlug wynalazku pozwala na usunie¬ cie tych niedogodnosci przez zastosowanie odpowiednich przegród, nadobnie jafoprayv odlewaniu malych ilosci1 metalu' moga^bye w duzej wspólnej kokili w odpowiednich odstepach zastosowane przegrody, rozmie¬ szczone i chlodzone tak, aby bylo zapew* nkne utrzymanie wspólnej masy roztopio-* nego metalu podczas odlewania. Taki przy^ klad wykonania urzadzenia przedstawia* fig. 6. Czasza b i rdzen o tego urzadzania sa sztywno polaczone ze soba i moga byc przesuwane jednoczesnie z kokila. Rdzen i przegrody d tworza formy odlewnicze do wytwarzania poszczególnych odlewów, ktsó* re latwo moga byc wyjete z kokili oddziela nie, np. w postaci plyt, jak to uwidocznio¬ no na fig. 8.Ten sam wynik osiaga sie przy zasto¬ sowaniu urzadzenia wedlug fig. 7, z ta róznica, ze w tym przypadku nie zastoso¬ wano rdzenia, a równomierne rozdzielanie odlewanego metalu osiaga sie za pomoca odpowiednio uksztaltowanych przegród po^ laczonych na stale z kokila, podobnie jak w przykladzie wykonania wedlug fig. 5. W tym przypadku przez odpowiednie ogrze¬ wanie lub chlodzenie takze mozna zapew¬ nic wlasciwe utrzymywanie odlewanego metalu w stanie cieklym.Fig. 9, 10 i 11 przedstawiaja dalsze przyklady wykonania urzadzenia, którego dzialanie jest oparte na tej samej zasadzie.Urzadzenie wedlug fig. 9 pozwala na odlewanie w prostokatnej kokili oddziel¬ nych plyt, a urzadzenie wedlug fig. 10 na odlewanie plyt polaczonych w postaci blo¬ ku, który latwo moze byc podzielony na oddzielne plyty.Urzadzenie wedlug fig. 11 sluzy do od¬ lewania w sposób ciagly bryl, skladajacych sie z pieciu czesci o jednakowym przekro¬ ju poprzecznym.Wytwarzane w ten sposób plyty, bryly, prety, rury lub podobne przedmioty profi¬ lowe bezposrednio po wyjsciu z kokili mo¬ ga byc przecinane w znany sposób na od¬ dzielne kawalki za pomoca palników lub w — 4 —inny dowolny sposób. Mozna je równiez poddawac dalszej obróbce w znany sposób.Nalezy zaznaczyc, ze stosowanie znanej czaszy lub podobnego narzadu, sluzacego do równomiernego rozdzielania odlewane¬ go metalu, nie jest nieodzowna koniecz¬ noscia i w przypadku, gdy nie chodzi o wy¬ twarzanie odlewów o szczególnie równo¬ miernej i jednolitej strukturze, czasza ta moze byc pominieta. Z drugiej strony cza¬ sza moze byc zastapiona przegrodami, np. w urzadzeniu wedlug fig. 5 i 7, pozwalaja¬ cymi na wytwarzanie odlewów jednolitych, gdyz w tym przypadku przestrzen utworzo¬ na przez wspomniane przegrody zapewnia równomierne utrzymywanie strumienia do¬ prowadzanego metalu. Wreszcie mozna po¬ minac stosowanie oddzielnych narzadów kierujacych takze wtedy, gdy odlewa sie szczególnie duze ilosci metalu, np. w przy¬ padku stosowania urzadzenia wedlug fig. 10. PL