Wynalazek dotyczy ma^yny do nito¬ wania cienkich blach, ksztaltowników itd., w której nie przedziurawione, podlegaja¬ ce znitowaniu blachy zostaja wsuniete po¬ miedzy tlocznik i wykroje, przedziurawio¬ ne za pomoca samego nitu o plaskim lbie, wpuszczanym w material.Istotna cecha znamienna wynalazku polega na tym, iz tlocznik, naciskajacy plaski leb nitu, jest otoczony tuleja, zaopa¬ trzona w centrujace narzady, a z wykro¬ jów, umieszczonych po stronie zakówki kulistej, co najmniej jeden, po ustawieniu go w polozenie wspólosiowe wzgledem tlocznika, jest przesuwany w kierunku ni¬ tu za pomoca odpowiedniego mechanizmu.Oba te wykroje moga byc umieszczone je¬ den w drugim, przy czym nieruchomy wy¬ krój wspóldziala z otaczajacym go most¬ kiem, osadzonym na sprezynach, stanowia¬ cym podpore blach nitowanych oraz posu¬ wajacym sie razem z tlocznikiem; po prze¬ dziurawieniu blach w wykrój zostaje wsu¬ niety drazek, tworzacy podpore nitu. Ma¬ szyna do nitowania jest przy tym zbudo¬ wana tak, ze w przypadku zastosowania do jej napedu mechanizmu mimosrodowe- go mechanizm ten przejmuje sprezyscie uderzenie tlocznika.Na rysunku maszyna do nitowania wedlug wynalazku jest uwidoczniona w kilku przykladach wykonania.Fig. 1 przedstawia przekrój pionowy maszyny, a fig. 2 — przekrój pionowy,prostopadly do przekroju wedlug fig. 1, fig. 3 — widok maszyny z boku, fig. 4 — nieco odmienna postac wykonania maszy¬ ny w przekroju, fig. 5 — urzadzenie do usuwania wytloczonych kawalków blach w przekroju, a fig. 6 i 7 — urzadzenie do nastawiania w przekroju pionowym oraz przekroju poziomym, przy czym fig. 7 uwidocznia przekrój wzdluz linii A — B na fig. 6.Maszyna do nitowania, uwidoczniona na fig. 1, sklada sie zasadniczo z ramienia górnego 1 oraz z podstawy 2 wykrojów.Pomiedzy prowadnica 12 tlocznika 6, znaj¬ dujaca sie w górnym ramieniu maszyny, a wykrojem 5, umieszczonym w jej pod¬ stawie 2, umieszczane sa przedmioty 3 i 4, podlegajace znitowaniu. Ksztalt wykro¬ ju 5 jest dostosowany do ksztaltu nitowa¬ nego przedmiotu, lezacego na nim. W gór¬ nym ramieniu 1 maszyny do nitowania umieszczony jest nie przedstawiony ina ry¬ sunku mechanizm dowolnego rodzaju, po¬ ruszajacy tlocznik 6, otoczony tuleja 10, w której przesuwa sie on w góre i w dól.W szczególnej postaci wykonania ma¬ szyny wedlug fig. 6 i 7 do podobnej tulei 42 przylaczone jest urzadzenie dowolnej znanej budowy, za pomoca którego nity 13 zostaja wprowadzane przez otwór 43 w tulei 42 pomiedzy kulki centrujace UU, oparte na sprezynkach. Kanaly 45, w któ¬ rych mieszczone sa te sprezynki, przebie¬ gaja skosnie wzgledem tlocznika 6. W po¬ blizu dolnego konca tulei 42 znajduje sie drugi narzad centrujacy trzpienie nitów, skladajacy sie z dzwigienek 47, osadzo¬ nych wahliwie w wycieciach podluznych 48 tulei 42 i znajdujacych sie pod dziala¬ niem sprezynek 49. Tlocznik 6, posuwajac sie ku dolowi, naciska nit, utrzymywany w polozeniu wlasciwym za pomoca narza¬ dów centrujacych, a mianowicie przepycha go pomiedzy kulkami centrujacymi H w polozenie dolne pomiedzy dzwigienki 47, których sprezynki 49 sa dostatecznie po¬ datne. Tlocznik 6 i tuleja 42 maszyny we¬ dlug fig. 6 i 7 dociskaja wtedy górna bla¬ che wzglednie przedmiot, podlegajacy zni¬ towaniu, do drugiej blachy lub przedmio¬ tu.W czesci dolnej maszyny do nitowania^, uwidocznionej na fig. 1 — 3, znajduje sie przesuwny narzad 14, na którym umie¬ szczone sa dwa wykroje robocze i który moze byc przesuwany w tyl i naprzód za pomoca sworznia 15, poruszanego dowol¬ nym odpowiednim mechanizmem napedo¬ wym, np. za pomoca mimosrodu 15a. Je¬ den z wykrojów roboczych 16, podpieraja¬ cy jednoczesnie nitowane ze soba przed¬ mioty, jest utrzymywany w polozeniu nie¬ czynnym za pomoca sprezyny 18 i posiada wewnatrz wydrazenie 17 do odprowadza¬ nia wytloczonych odpadków tych przed- miotów. Aby te odpadki nie zatrzymywa¬ ly sie w wydrazeniu 17, ani tez nie przy¬ wieraly do trzpieni nitów, w wykrój 16, pokazany na fig. 5, wstawiona jest prze¬ cieta w kierunku podluznym tulejka za¬ ciskowa 40, która obchwytuje sprezyscie wytloczone odpadki 41 blachy i zabiera ze soba wtedy, gdy wykrój zostaje cofniety w polozenie wyjsciowe. Przy nastepnym przedziurawianiu blach odpadki blachy zostaja wepchniete do tulejki zaciskowej 40 glebiej i wypadaja wreszcie z niej do¬ lem na zewnatrz.Powyzsze moze miec równiez inna po¬ stac, a mianowicie kanal wewnetrzny tu¬ lejki zaciskowej 40 moze posiadac sredni¬ ce, wystarczajaca do swobodnego wypa¬ dania z niej wytloczonych odpadków 41 blachy. W tym przypadku stosuje sie zwe¬ zony otwór wejsciowy tulejki zaciskowej 40, którym tulejka ta chwyta odpadki bla¬ chy i oddziela je od trzpieni nitów.Obok wykroju 16, który posiada w swej górnej powierzchni wglebienie 16a, odpowiadajace formie lba plaskiego nitu 13, znajduje sie wykrój 19 do ksztaltowa¬ nia kulistej zakówki (fig. 2). Wykrój ten — 2 —równiez jest utrzymywany w polozeniu nieczynnym za pomoca sprezyny 20. Prze¬ suwacie tych wykrojów w góre jest usku¬ teczniane za pomoca drazka 21, osadzone¬ go w suwaku 22 i znajdujacego sie pod dzialaniem sprezyny; ten drazek 21 do¬ ciskany jest od dolu do tego wykroju ro¬ boczego, który w danej chwili jest ustar wiooiy pod tlocznikiem 6 wspólosiowo. Su¬ wak 22 jest przesuwany do góry i na dól za pomoca mimosrodu 23, osadzonego na walku 2U, obracanym za pomoca przeklad¬ ni zebatej 25, 26.Rozmieszczenie obu wykrojów robo¬ czych 16 i 19 moze byc równiez tak do¬ brane, aby byly one bezposrednio sprzezo¬ ne podatnie z odpowiednimi korbami i korbowodami, za pomoca których jeden z nich jest przesuwany, skoro tylko drugi zostanie ustawiony w polozenie robocze pod tlocznikiem 6.Aby uderzenia tlocznika 6, oddzialywa¬ jace na wykroje 16 wzglednie 19 i przej¬ mowane przez sprezyne drazka 21, nie od¬ dzialywaly szkodliwie na przeguby oraz lozyska mimosrodów i ich mechanizmy na¬ pedowe, uderzenia tlocznika 6 odbywaja sie w chwili, w której mimosrody nie osia¬ gnely jeszcze swego górnego polozenia krancowego, tak iz glówna os symetrii tar¬ czy minoiosrodowej stanowi pewien kat z ramieniem mimosrodu, t. j. nie tworza one jeszcze linii prostej.Dzialanie maszyny do nitowania, uwi¬ docznionej na fig. 1 — 3 wzglednie 5 — 7, jest nastepujace.Przedmioty 3 i U, podlegajace znitowa- niu, zostaja ulozone na wykroju 5 podsta¬ wy 2 maszyny, po czym nity zostaja sa¬ moczynnie doprowadzane. Przy tym jeden nit 13 wpada przez otwór U3 (fig. 6) po¬ miedzy kulki centrujace UU, przytrzymu¬ jace go mocno. Jezeli nastepnie wlaczony zostanie naped maszyny, to tlocznik 6 opuszcza sie ku dolowi i przesuwa przy tym nit 13 pomiedzy kulkami centrujacy¬ mi UU do znajdujacych sie pod nim centru¬ jacych dzwigienek 50. Wtedy tuleja 10 wzglednie U2 przylega do blachy górnej lub przedmiotu górnego 3 i przytrzymuje ja na miejscu.W tym czasie narzad przesuwny 1U zo¬ staje przestawiony w podstawie 2 wykro¬ jów i ustawia sie w polozenie, uwidocznio¬ ne na fig. 2. Nastepnie podniesiony zosta¬ je za pomoca mimosrodu 23 suwak 22 tak, iz wykrój 16 wbrew naciskowi sprezyny 18 przylega do dolnego nitowanego przed¬ miotu U. Tlocznik 6 wykonywa w dalszym ciagu przesuw ku dolowi i przepycha trzpien nitu przez laczone przedmioty, przy czym wytloczone odpadki Ul zostaja wsuniete do otworu wejsciowego pomiedzy (Sprezynujace brzegi tulejki ziaciskowej UO (fig. 5) i mocno przytrzymane tymi brzegami. Nastepnie rozpoczyna przesuw ku dolowi wykrój 16 a sprezyna 18 wciaga go z powrotem do narzadu przesuwnego 1U. Zostaje wtedy narzad ten przesuniety za pomoca mechanizmu korbowego 15a, co powoduje, iz pod tlocznikiem 6 ustawia sie wykrój 19. Suwak 22 przesuwa sie po¬ nownie do góry, a wykrój 19 dociska sie do trzpienia nitu, " ksztaltujac kulista za- kówke, po czym suwak opuszcza sie po¬ nownie. Jednoczesnie podniesiony zostaje tlocznik 6, przedmioty nitowane 3, U zosta¬ ja zwolnione i moga byc przesuniete da¬ lej, a zabieg nitowania moze byc w podob¬ ny sposób powtórzony.Mozliwe sa liczne odchylenia od posta¬ ci wykonania przedmiotu wynajazku, przedstawionych na rysunku jedynie tytu¬ lem przykladu; wszystkie te odchylenia mieszcza sie jednak w ramach mysli prze¬ wodniej wynalazku. A wiec zamiast tu¬ lejki zaciskowej UO moze byc równiez wy¬ krój 16 tak przeciety, iz sam przecieciem mocno chwyta wytloczone odpadki blachy i zabiera ze soba podczas swego przesuwu ku dolowi. Dajej moga byc równiez pomi¬ niete kulki centrujace UU, w tym jednak — 3 —przypadku zadanie centrowania nitów po¬ winny przejac umieszczone pod nim dzwi- gienki 47, przytrzymujace nity. Powyzsze osiaga sie przez to, ze dzwigienki te 47 na dolnym koncu zaopatruje sie od we¬ wnatrz w skosne powierzchnie prowadni¬ cze. Gdy przez otwór 43 do wydrazenia tulei 42 wprowadzony zostaje nit, który spada w niej nastepnie w dól, to wskaza- ne powierzchnie prowadnicze nastawiaja nit samoczynnie i ustawiaja go trzpieniem ku dolowi, ja«k to przedstawiono na fig. 6.W nieco odmiennej postaci wykonania maszyny do nitowania, przedstawionej na fig. 4, jpod tlocznikiem 6 umieiszczone jest urzadzenie do przytrzymywania doprowa¬ dzonych nitów. To urzadzenie przytrzy¬ mujace sklada sie zasadniczo z dwóch znaj¬ dujacych sie pod dzialaniem sprezyn za¬ trzasków, które sa utworzone ze szczek 30 i nastawnych sworzni 34, oraz z dzwigni katowych 37, które sa zawieszone wahli- wie na sciankach pionowych 36, umocowa¬ nych do plytek 31, i wspóldzialaja z kon¬ cówka 38, umieszczona na tloczniku 6.Podczas opuszczania sie tego tlocznika koncówka 38 uderza w dzwignie katowe 37, odpychajac w tyl nastawne sworznie 34, co umozliwia zwolnienie nitu. Plytki 31 sa podwieszone za pomoca wieszaków 32 na górnym ramieniu 1 maszyny. Sworz^ nie 34 sa polaczone srubami 35, przysuwa¬ jacymi sie w podluznych otworach plytek 31, ze szczekami 30. Otwór srodkowy 33 umozliwia przesuwanie sie tlocznika 6 przez plytki .31.Wedlug fig. 4 w podstawie 2 wykro¬ jów maszyny wspólosiowo z tlocznikiem 6 umieszczony jest wykrój 5, osadzony na mostku 27, opartym na sprezynach, lub stanowiacy z nim jedna calosc. Mostek 27 jest prowadzony za pomoca dwóch srub 28, dookola których owiniete sa sprezyny srubowe 28a, dazace do ustawiania mostku 27 wraz z wykrojem 5 w ich polozenie górne. Mostek 27 obejmuje tuleja 29, sta¬ nowiaca z nim jedna calosc, wykrój 16, zaopatrzony we wglebienie 16a. Wykrój 16 jest osadzony sztywno na podstawie 2.W podstawie 2 maszyny znajduje sie ponadto suwak 22, podnoszony i opuszcza¬ ny za pomoca mimosrodu 23. Naped minio- srodu uskutecznia sie w sposób dowolny, np. za pomoca walka 24- Posrodku suwa¬ ka umieszczony jest drazek 21, dopasowa¬ ny do wykroju 16, a w górnym swym po¬ lozeniu dochodzi do wglebienia 16a, wyko¬ nalnego w górnej powierzchni wykroju 16.Dzialanie odmiany maszyny, uwidocz¬ nionej na fig. 4, jest nastepujace. Po ulo¬ zeniu podlegajacych znitowaniu blach ksztaltowników wzglednie innych przed¬ miotów 3, 4 na wykroju 5 wzglednie mostku 27 pomiedzy szczeki 30 sprezy¬ stych zatrzasków wprowadza sie recznie lub samoczynnie nit 13 i ustawia sie go pionowo pomiedzy szczekami trzpieniem ku dolowi. Nastepnie przesuwa sie w dól tlocznik 6, który dociska koncówka 38 dzwignie katowe 37; dzwignie te odsuwa¬ ja nasta,wne sworznie 34 zatrzasków, przez co uwalniaja nit, do którego glówki przy¬ lega juz powierzchnia czynna tlocznika, 6.Nastepnie tlocznik 6 popycha mostek 27 w dól wbrew dzialaniu sprezyn srubowych 28a, az mostek ten dosunie sie do podstawy 2 maszyny. W polozeniu tym powierzchnia górna wykroju 16 przylega od dolu do ni¬ towanego przedmiotu 4, tak iz dalszy na¬ cisk tlocznika 6 przepycha trzpien nitu poprzez blachy, przy czym brzegi otworów blach wsuwaja sie do wglebienia 16a. Wy¬ tloczone odpadki blachy wypadaja na ze¬ wnatrz. W tej chwili ustaje przesuwanie sie tlocznika 6 ku dolowi. W tymze okresie czasu suwak 22 zostaje podniesiony, a je¬ go drazek 21 zachodzi z dolu do wykroju 16, przy czym górna powierzchnia czolowa tego drazka styka sie z koncem trzpienia nitu. Wespól ze sprezynami srubowymi 28a suwak 22 podnosi wysoko mostek 27, przy czym tlocznik 6 moze cofac sie na — 4 —odpowiednia odleglosc. Przy tym wiec po¬ lozeniu poszczególnych czesci urzadzenia górna powierzchnia cziolowa drazka 21, dzialajacego w tym czasie jako podpórka, ustawia sie we wglebieniu 16a wykroju 16, podpierajac trzpien, a nastepnie ude¬ rzenie tlocznika 6 moze juz uksztaltowac kulista zakówke nitu, po czym suwak 22 i tlocznik 6 ponownie przesuwaja sie z po¬ wrotem w swe polozenie wyjsciowe i dzia¬ lanie maszyny rozpoczyna sie na nowo. PL