PL29602B1 - Sposób przedzenia wlókien sztucznych z wiskozy. - Google Patents

Description

Jak wiadomo przedzenie wlókien sztucznych z wiskozy polega na przetla¬ czaniu ciaglym roztworu wiskozy przez bardzo male otwory dyszy przedzalniczej do kapieli koagulujacej, czyli do tak zwa¬ nej kapieli przedzalniczej. Przy przedze¬ niu zachodza pewne trudnosci, a miano¬ wicie przerywanie sie przedzonych wló¬ kien wychodzacych z dyszy przedzalniczej, co jest powodowane zanieczyszczaniem sie otworków dyszy straconymi czastkami ce¬ lulozy, siarki, zywicy itd. Zanieczyszcze¬ nia te zamulaja stopniowo dysze przedzal¬ nicze, zmniejszaja przeswit ich otworków, a wreszcie zamykaja niektóre z nich zu¬ pelnie, wskutek czego otrzymuje sie nit¬ ki o nierównomiernej grubosci.Obecnie wykryto, ze zamulaniu sie dy¬ szy przedzalniczej oraz zatykaniu sie otworków dyszy podczas przedzenia roz¬ tworów wiskozy mozna zapobiegac przez dodawanie do wiskozy substancji kationo- czynnych. Substancje te wytwarza sie przez kondensacje bezwodna chlorowco¬ wanej ropy naftowej albo chlorowcowa¬ nej frakcji ropy naftowej o co najmniej jednym lancuchu weglowodorowym, zlo¬ zonym z 8 lub wiekszej liczby atomów we¬ gla, z organicznym siarczkiem z grupy siarczków dwualkylowych, dwuarylowych oraz siarczków alkylo-arylowych.Ropa naftowa sklada sie z mieszaniny weglowodorów o skladzie chemicznym sto¬ sunkowo malo ustalonym. Istnieja jednakdane, pozwalajace przypuszczac, ze wszy¬ stkie te substancje zawieraja czlony sze¬ regu metanowego, wielometylenowego oraz uwodornionego szeregu benzenowe¬ go. Róznica pomiedzy ropa naftowa z roz¬ maitych zródel polega na tym, ze rozmai¬ te rodzaje ropy naftowej skladaja sie z róznych typów weglowodorów, przy czym ropa zawiera rózne ilosci zanieczyszczen o rozmaitym charakterze chemicznym. De¬ stylacja jest glównym sposobem rozklada¬ nia ropy naftowej na skladniki uzytkowe.Przez destylacje surowej ropy naftowej otrzymuje sie poszczególne frakcje, a mia¬ nowicie: benzyne, olej gazowy, nafte, lek¬ kie oleje smarowe, srednie oleje smarowe, ciezkie oleje smarowe, wazeline w postaci pastowatej lub cieklej oraz parafine, co jednak zalezy od rodzaju surowej ropy naftowej. Wazelina jest pastowata mie¬ szanina weglowodorów podobna do para¬ finy, ciekla zas wazelina jest wysoko wrzaca ciecza. Ze wszystkich tych weglo¬ wodorów naftowych mozna wytwarzac w zwykly sposób zwiazki chlorowcowe przy uzyciu ewentualnie katalizatorów. Otrzy¬ mane zwiazki chlorowcowe daja sie kon- densowac z siarczkami organicznymi, jak to wspomniano powyzej. Wymienione wy¬ zej materialy, np. surowa rope naftowa, giazoJine, nafte, oleje smarowe, wazeline piastowala, wazeline ciekla oraz parafine przed chlorowcowaniem mozna rozpuscic np. w czterochlorku wegla, a nastepnie wprowadzac bezposrednio chlor, brom itd. w postaci gazowej dopóty, az w miesza¬ ninie przestanie wywiazywac sie cieplo.Przy takim postepowaniu otrzymuje sie zwiazki zawierajace 25 — 40% chlorow¬ ca. Jednakze przez dluzsze wprowadzanie chlorowca mozna otrzymywac zwiazki za¬ wierajace mniej wiecej 75% chlorowca.Powstajacy podczas tej reakcji kwas chlorowodorowy, bromowodorowy itd. na¬ lezy usuwac przez zobojetnianie. Do mie¬ szaniny 'mozna dodawac katalizatorów, np. zelaza, aby przyspieszyc chlorowco¬ wanie. Chlorowcowanie zachodzi szybciej, jezeli mieszanine naswietla sie promienia¬ mi pozafiolkowymi.Siarczkami organicznymi, które moz¬ na kondensowac z wyzej wspomnianymi weglowodorami chlorowcowanymi, sa: siarczki dwualkylowe, siarczki dwuarylo- we oraz siarczki alkyloarylowe o naste¬ pujacym wzorze ogólnym: #i / 8 \ B2 w którym R1 i R2 oznaczaja jednowar- tosciowy rodnik alifatyczny (alkyl) albo aromatyczny (aryl). Przykladami takich siarczków organicznych sa: dwumetylo- siarczek, dwuetylosiarczek, metyloetylo- siarczek, metylopropyloisiarczek, dwubu- tylosiarczek, metylobenzylosiarczek, pro- pylosiarczek, dwubenzylosiarczek, dwufe- nylosiarczek itd.Przez kondensacje siarczku organicz¬ nego z weglowodorem chlorowcowanym opisanej grupy otrzymuje sie haloidki sul¬ fonowe o budowie nastepujacej: P B \ / 8 / \ chlorowiec R2 gdzie P oznacza lancuch weglowodoru naftowego. Jezeli P zawiera lancuch z 8 lub wiekszej liczby atomów wegla, to otrzymuje sie kationoczynny haloidek sjul- fonowy, który po dodaniu do wiskozy za¬ pobiega zatykaniu sie otworków dyszy przedzalniczej. Zwiazkami kationoczynny- mi sa zwiazki powierzchniowo czynne, które w kationie zawieraja lancuch we¬ glowodorowy o 8 lub wiekszej liczbie ato¬ mów wegla. Sa one szczególnie korzyst-ne, poniewaz mozna ich dodawac do roz¬ tworów obojetnych, zasadowych albo kwasnych, a takze do wody twardej.Zwiazki anionoczynne, w przeciwienstwie do zwiazków kationoczynnych, sa to zwiazki czynne powierzchniowo, zawiera¬ jace w anionie mniej lub bardziej dlugi lancuch weglowodorowy (lancuch tlusz¬ czowy). Wytracaja sie one w postaci klaczkowatej z obojetnego, zasadowego i kwasnego wodnego roztworu, a takze z wody twardej. Zwykle mydla, oleje sulfo¬ nowe, sole sulfonowanych kwasów tlusz¬ czowych sa przykladami zwiazków aniono- czynnych. Zwiazki te nie sa odpowiednie do dodawania do wiskozy w celu zapobie¬ gania zatykaniu sie otworków dysz prze¬ dzalniczych. Wyzej opisane zwiazki ka- tionoczynne wytwarza sie przez ogrzewa¬ nie chlorowcowanych zwiazków weglowo¬ dorowych, np. surowej ropy naftowej, nafty, olejów smarowych, pastowatej al¬ bo cieklej wazeliny oraz parafiny z siar¬ czkiem organicznym w umiarkowanej temperaturze, najlepiej przy uzyciu chlo¬ dnicy zwrotnej. Przed ogrzewaniem oba skladniki kondensacji mozna rozpuscic w odpowiednim rozpuszczalniku obojetnym, np. w benzenie, eterze, toluenie itd., a wiec w rozpuszczalnikach, które z pro¬ duktami kondensacji nie moga wchodzic w reakcje chemiczna. Rozpuszczalnik obo¬ jetny mozna nastepnie usunac z produk¬ tów kondensacji przez destylacje, a siar¬ czek, który nie wszedl w reakcje, mozna oddzielic od produktu kondensacji przez oddestylowanie, ekstrakcje itd. Surowe produkty kondensacji, a wiec zwiazki nie- oczyszczone, moga zawierac szereg róz¬ nych produktów kondensacji, których nie potrzeba od siebie oddzielac, tak iz nie- oczyszczonych produktów kondensacji, za¬ wierajacych skladniki kationoczynne oraz kationonieczynne, ze wzgledów oszczed¬ nosciowych mozna dodawac bez dalszego oczyszczania do roztworów wiskozy. Po¬ mimo, ze te haloidki kationóczynne, to jest bromki, chlorki, jodki i fluorki, mo¬ ga w roztworach wiskozy wytwarzac za¬ sady sulfonowe oraz sole sulfonowe w kwasnych kapielach przedzalniczych, jed¬ nakze zachowuja one swa aktywnosc po¬ wierzchniowa, a wskutek tego równiez wlasciwosc zapobiegania tworzeniu sie in- krustacji. Jezeli do roztworów wiskozy doda sie bardzo drobne ilosci tych pro¬ duktów kondensacji, to wlasciwosci fi¬ zyczne, np. wytrzymalosc, plastycznosc, polysk itd., produktów wytworzonych z wiskozy pozostaja praktycznie biorac zu¬ pelnie nie zmienione. Przez zwiekszanie zawartosci substancji, zapobiegajacych tworzeniu sie inkrustacji, w roztworze wiskozy mozna wywierac wplyw na wla¬ sciwosci produktów wytwarzanych, np. nadawac im matowosc albo wieksza pla¬ stycznosc, nie zmniejszajac ich pierwot¬ nej wytrzymalosci. Z tego wzgledu ilosc dodawanej kationóczynnej substancji na¬ lezy ustalic uprzednio na podstawie prób.Ilosc tej substancji, wynoszaca 0,3 — Ig na litr wiskozy, nie powoduje dostrzegal¬ nej zmiany fizycznych wlasciwosci wy¬ twarzanych z wiskozy produktów, zapew¬ nia natomiast nieprzerwane przedzenie przez dlugi czas.Wedlug wynalazku dobrze jest doda¬ wac do kapieli koagulujacych, zawieraja¬ cych cynk, np. do kapieli, zawierajacych siarczan cynku, kationoczynnych zwiaz¬ ków sulfonowych.Przyklad I. Siarczek etylometylowy p- grzewa sie z weglowodorem chlorowco¬ wanym, np. chlorowcowana ropa nafto¬ wa, nafta, benzyna itd., przy uzyciu chlo¬ dnicy zwrotnej, az do ukonczenia konden¬ sacji. 0,4 — Ig produktu kondensacji dodaje sie na kazdy litr roztworu wisko¬ zy o zwyklym skladzie, poddanego nor¬ malnemu dojrzewaniu. Roztwór ten prze¬ dzie sie nastepnie do kwasnej kapieli koa- gulujacej, np. do kapieli magnezowo-cyn- — 3 —kowej zawierajacej glukoze. Dysze prze¬ dzalnicze oraz otworki dysz nawet po dlu¬ gotrwalym przedzeniu pozostaja czyste.Przyklad II. Siarczek dwubenzylowy kondensuje sie z chlorowcowana parafi¬ na w obecnosci rozpuszczalnika obojetne¬ go, np. benzenu, bez stosowania wody. 0,05°/o wagowej tej substancji kationo- czynnej dodaje sie do kapieli koaguluja- cej, zlozonej z kwasu siarkowego, siar¬ czanu sodowego i siarczanu cynku, i do tej kapieli przedzie sie zwykla wiskoze.Koagulowanie wlókien zachodzi w takiej kapieli lepiej niz w kapieli zwyklej, nie zawierajacej opisanych substancji katio- noczynnych.Przyklad III. Kationoczynnych pro¬ duktów kondensacji, opisanych w przykla¬ dzie I albo II, dodaje sie do roztworu wi¬ skozy i do kapieli przedzalniczej. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patent o w e. Sposób przedzenia wlókien sztucznych z wiskozy, zwlaszcza przy stosowaniu za¬ wierajacych cynk kapieli koagulujacych z kwasu siarkowego, znamienny tym, ze do wiskozy albo do kapieli przedzalniczych albo tez do wiskozy i do kapieli przedzal¬ niczych dodaje sie male ilosci kationo¬ czynnych produktów kondensacji, które otrzymuje sie przez dzialanie w nieobec¬ nosci wody siarczków organicznych na chlorowcowana rope naftowa lub jej chlo¬ rowcowane frakcje o wiecej niz 8 atomach wegla w czasteczce. Vereinigte Gla, nzstoff-Fabriken A.G. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy. DRUK. M ARCT. CZERNIAKOWSKA 225 PL