Przy wytwarzaniu acetylenu z weglo¬ wodorów, zawierajacych wieksza liczbe niz dwa atomy wegla w czasteczce, zwla¬ szcza z weglowodorów cieklych w zwyklej temperaturze, z zastosowaniem luku swietl¬ nego, jest rzecza bardzo wazna, aby we¬ glowodory wyjsciowe byly przeprowadza¬ ne mozliwie calkowicie w acetylen, przy czym nalezy jak najusilniej zapobiegac tworzeniu sie produktów ubocznych, zwla¬ szcza sadzy. Usiluje sie przy tym zuzy¬ wac mozliwie mala ilosc energii elektrycz¬ nej na wytwarzanie acetylenu oraz utrzy¬ mywac mozliwie duza zawartosc acetyle¬ nu w gazie odlotowym, opuszczajacym luk swietlny. Ta duza zawartosc acetylenu jest niezbedna równiez i w tym celu, aby ilosc gazu odlotowego, która w danych warunkach przeprowadza sie w obiegu ko¬ lowym, mogla byc jak najmniejsza. Za pomoca znanych obecnie sposobów mozna co prawda w dostatecznym stopniu osiag¬ nac jeden lub drugi z wymienionych ce¬ lów, lecz nie znany byl dotychczas sposób, który by prowadzil do otrzymywania gazu o znacznej zawartosci acetylenu, a o ma¬ lej zawartosci produktów ubocznych, przy jednoczesnym niewielkim zuzyciu energii elektrycznej.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest sposób, w którym przy nieznacznym zuzyciu energii elektrycznej otrzymuje siegaz o znacznej zawartosci acetylenu przy nieznacznym tylko tworzeniu sie produk¬ tów ubocznych.Wedlug wynalazku niniejszego wspo¬ mniane weglowodory przeprowadza sie przez luk swietlny razem z obojetnymi ga¬ zami nosnymi, takimi jak wodór lub tle¬ nek wegla albo mieszaniny obu tych ga¬ zów, które, jak np. gaz swieltny, moga równiez zawierac i nizsze weglowodory, takie jak metan, tak ze do gazu nosnego przed lukiem swietlnym lub bezposrednio za lukiem swietlnym wprowadza sie we¬ glowodory, zawierajace wieksza liczbe niz dwa atomy wegla w czasteczce. Gazy te przetlacza sie przy tym przez luk swietlny za pomoca pomp lub tez zasysa je poprzez ten luk. Weglowodory doprowadzane przed lukiem swietlnym moga znajdowac sie w postaci gazowej lub w postaci cieczy; sto¬ sujac je w postaci cieczy wprowadza sie je w stanie znacznego rozdrobnienia. Ich ilosc nalezy przy tym obliczyc tak, azeby przy dalszym dodawaniu ich ilosc energii elektrycznej, zuzywanej na wytwarzanie acetylenu, nie malala. Jezeli na wykresie oznaczy sie na osi odcietych zawartosc we¬ glowodorów w 1 m3 gazu, idacego do lu¬ ku swietlnego, a na osi rzednych — zu¬ zycie energii elektrycznej na 1 m3 wytwo¬ rzonego acetylenu, to okazuje sie, ze przy dodawaniu wiekszej ilosci weglowodorów, zawierajacych wieksza liczbe niz dwa ato¬ my wegla w czasteczce, do gazu nosnego, np. gazu swietlnego, ilosc energii elek¬ trycznej, zuzywanej na wytwarzanie ace¬ tylenu, poczatkowo spada, jednak nieba¬ wem osiaga wartosc graniczna i znów po¬ woli wzrasta przy dodawaniu jeszcze wiekszej ilosci tych weglowodorów, praw¬ dopodobnie wskutek rozpoczynajacego sie wówczas silniejszego powstawania sadzy.Jezeli przed lukiem swietlnym wprowadza sie tyle lub prawie tyle weglowodorów, ze osiaga sie wlasnie najmniejsze zuzycie energii elektrycznej, wówczas mozna do¬ brac scisle takie zuzycie energii elektrycz¬ nej w luku swietlnym na 1 m3 gazu nos¬ nego, ze prawie cala ilosc weglowodorów, wprowadzanych przed lukiem swietlnym, ulegnie przemianie na acetylen, przy czym nie utworza sie znaczniejsze ilosci sadzy lub innych niepozadanych produktów ubocznych.Wprowadzanie weglowodorów bezpo¬ srednio za lukiem swietlnym ma na celu przede wszystkim nagle ochladzanie; z te¬ go wzgledu stosuje sie najkorzystniej we¬ glowodory ciekle, najlepiej w stanie znacznego rozdrobnienia, a mianowicie olej gazowy, a takze wszystkie weglowo¬ dory, które w zwyklej temperaturze sa ciekle i nie maja zbyt duzej preznosci par. W przypadku stosowania olejów, po¬ chlaniaja one jednoczesnie resztki weglo¬ wodorów, doprowadzanych przed lukiem swietlnym, które pozostaly nie rozlozone lub niedostatecznie rozlozone, wskutek czego równiez i te resztki zostaja w naj¬ prostszy sposób zuzyte ponownie. W prze¬ ciwienstwie do naglego chlodzenia woda, ewentualnie powstajace niewielkie ilosci sadzy zostaja pochloniete przez olej, wtry¬ skiwany w celu naglego ochlodzenia ga¬ zów reakcyjnych, i moga byc nastepnie z latwoscia oddzielone przez odwirowanie oleju.Nagle ochlodzenie za pomoca oleju da¬ je równiez mozliwosc bezposredniego zu¬ zytkowania czesci energii, zawartej w go¬ racych gazach luku swietlnego, gdyz z wtryskiwanego oleju tworzy sie jeszcze acetylen i olefiny.W celu dalszego chlodzenia mozna rów¬ niez stosowac specjalna pluczke olejowa, zraszana zimnym olejem, który moze byc prowadzony w obiegu kolowym.Powyzej opisany sposób nadaje sie przede wszystkim, jak wyzej wspomnia¬ no, do traktowania weglowodorów, które sa ciekle w zwyklej temperaturze i nie po¬ siadaja zbyt duzej preznosci par. Moz- — 2 —na jednak traktowac w ten sposób rów¬ niez weglowodory latwo lotne lub gazowe, np. benzyny lekkie, butan lub propan, naj¬ lepiej tak, ze lotne weglowodory wprowa¬ dza sie przed lukiem swietlnym, a mniej lotne — za lukiem swietlnym.Sposób wedlug wynalazku niniejszego nadaje sie przede wszystkim do stosowa¬ nia w tym przypadku, gdy dla gazu, otrzy¬ mywanego przy traktowaniu w luku swietlnym i pozbawionego acetylenu, nie ma innego zastosowania. Gaz wychodza¬ cy z luku elektrycznego ma wieksza obje¬ tosc niz gaz idacy do luku, poniewaz w lu¬ ku swietlnym odszczepiony zostaje wodór.Wobec tego oddziela sie taka ilosc gazu wychodzacego z luku swietlnego, jaka od¬ powiada przyrostowi objetosci w luku, tak ze do obiegu doprowadza sie stala ilosc ga¬ zu nosnego dla luku swietlnego. Szczegól¬ na zaleta tego sposobu, oprócz powyzej wy¬ mienionych korzysci, polega na tym, ze straty acetylenu sa bardzo zmniejszone, poniewaz czesc acetylenu, nie przemienio¬ na przy przeróbce, np. przy przemianie acetylenu w acetaldehyd, zostaje w przy¬ padku prowadzenia procesu w obiegu ko¬ lowym prawie calkowicie ponownie pod¬ dana wraz z gazem resztkowym trakto¬ waniu w luku swietlnym.Przyklad I. Do 17 m3/godz. gazu swietlnego dodaje sie okolo 11 m3/godz. propanu, czyli okolo 40°/o mieszaniny, i poddaje dzialaniu elektrycznego luku swietlnego. Gazy reakcyjne poddaje sie tuz po opuszczeniu luku swietlnego nagle¬ mu ochlodzeniu za pomoca oleju gazowe¬ go. Otrzymana mieszanina gazowa zawie¬ ra 19,4% acetylenu i homologów oraz 6,5% olefinów. Zuzycie energii wynosi 8 kWg/kg acetylenu i homologów. W przy¬ padku doprowadzania do luku swietlnego propanu nierozcienczonego uzyskuje sie wartosc 8,5 kWg/kg)acetylenu i homologów, przy czym powstaja znaczne ilosci sadzy.Przyklad II. Do 31 m3/godz. gazu swietlnego dodaje sie po uprzednim wstep¬ nym podgrzaniu gazu do okolo 350°C 21,5 kg/godz. oleju gazowego w stanie znacznego rozdrobnienia, po czym miesza¬ nine poddaje sie dzialaniu elektrycznego luku swietlnego. Gazy, opuszczajace luk swietlny, poddaje sie naglemu ochlodzeniu za pomoca tego samego oleju gazowego.Mieszanina gazowa po przejsciu przez luk swietlny zawiera 18,4% acetylenu i homo¬ logów i 6,0% weglowodorów o wzorze n 2n Zuzycie energii na 1 kg acetylenu i ho¬ mologów wynosi 8,5 kilowatgodzin. Sadze praktycznie biorac nie powstaja zupelnie.Przy naglym chlodzeniu gazów reak¬ cyjnych za pomoca oleju gazowego mozna bez trudnosci odzyskiwac weglowodory ciekle, które nie ulegly calkowitej prze¬ mianie w luku swietlnym, i doprowadzac je ponownie do luku swietlnego.Na 1 kg acetylenu, utworzonego w lu¬ ku swietlnym, zuzywa sie lacznie ze stra¬ tami okolo 1,7 kg oleju.Olej, stosowany do naglego ochladza¬ nia, wprowadza sie w obiegu kolowym, z którego oddziela sie czesc oleju, wpro¬ wadzana przed lukiem swietlnym. Stale lub od czasu do czasu wprowadza sie przy tym w dowolnym miejscu obiegu ko¬ lowego lub bezposrednio do luku swietlne¬ go swiezy olej.Otrzymany gaz, zawierajacy acetylen, przerabia sie w urzadzeniu do wytwarza¬ nia aldehydu. Gaz, uchodzacy z tego urza¬ dzenia, zawiera okolo 80% wodoru, olefi- ny i okolo 7% weglowodorów parafino¬ wych. 31 m3/godz. tego gazu doprowa¬ dza sie jako gaz nosny ponownie do luku swietlnego po uprzednim dodaniu 21,5 kg/godz. oleju gazowego. PL